در رشته کنترل و ابزاردقیق شناخت انواع ولوهای کنترلی ، الزامی است. چرا که شیرها یا Valve ها وظیفه اصلی کنترل دبی یا جریان سیال را دارند.

در این مقاله به شما اطمینان داده میشود که با ساز و کار انواع ولوهای کنترلی آشنا شده و عملکرد آن را به صورت تصویری آموزش ببینید.

در فیلم ۲۰ دقیقه ای شما با انواع مختلف ولوهای کنترلی از لحاط ساختمان و نوع کارکرد آشنا خواهید شد.

انواع ولوهای کنترلی کاور

ویدیو ۲۲ دقیقه ای درباره انواع ولوهای کنترلی (حتما کامل ببینید!)

انواع ولوهای کنترلی از لحاظ کاربرد

  1. دستی
  2. اتوماتیک

ولو های صنعتی در اندازه و اشکال مختلفی وجود دارند. موارد استفاده از از آنها همانند طراحی آنها متفاوت است.

برخی از آنها دستی بوده و برخی دیگر به تنظیمات پیچیده ای نیاز دارند.

باتوجه به اینکه ولوهای صنعتی از لحاظ کاربرد دارای انواع مختلفی هستند, فرایند کنترل جریان سیال در تمامی آنها یکسان است.

انواع ولوهای کنترلی از لحاظ ساختمان

  1. ولوهای کشویی
  2. ولوهای کروی
  3. ولوهای سماوری
  4. ولوهای گلوله ای
  5. ولوهای پروانه ای
  6. ولوهای دیافراگمی

شیر کشویی Gate Valve

شیرهای کشویی جریان سیال را با قرار دادن دریچه فلزی در مسیر جریان کنترل میکند.

زمانی که شیر کاملا بسته می باشد دریچه کاملا پایین آمده و جریان متوقف میشود و یا محدود کردن جزیان سیال, دبی کنترل میگردد.

در برخی از شیرهای کشویی از دسته ای متصل به ساقه برای بالا و پایین آوردن دریچه استفاده می شود.

ساقه از میان محفظه آب بندی که روی سرپوش شیر قرار دارد عبور میکند.

محفظه آب بندی از ماده ای به نام پکینگ پرشده است که از نشتی جلوگیری میکند.

در قسمت بالای شیر ساقه محکم به دسته شیر پیچانده شده است.

وقتی دسته شیر در جهت پادساعتگرد میچرخد دسته و دریچه متصل به آن بالا می آید و شیر باز میشود و حرکت دسته شیر در جهت ساعتگرد، دریچه و سافه پایین آمده و شیر را می بندد.

این نوع شیر به شیرهای دسته بالا رونده نام گذاری می شوند.

در این نوع شیرها با نگاه به دسته شیر میتوان در مورد باز و بسته بودن شیر اظهارنظر کرد.

نکته قابل توجه این که در کنترل جریان سیال، پایه دریچه تحث فشار فیزیکی قرار گرفته که منحبر به سایش بیش از اندازه آن میگردد.

از این رو شیرهای کشویی برای کنترل جریان سیال مورد استفاده قرار نمیگیرد.

انواع دریچه های شیر کشویی

  1. دریچه با دیسک های موازی
  2. دریچه های  صلب شکافدار
  3. دریچه های قوه صلب

در شیرهای کشویی یک سری رینگ های نشیمن گاهی وجود دارد که درون بدنه شیر قرار گرفته و دریچه داخل این رینگ ها چفت میگردد.

زمانی که شیر بسته میشود دریچه پایین آمده و میان رینگ ها قفل میگردد که این امر باعث آبند شدن شیر میشود.

شیر کروی یا Globe Valve

طراحی این نوع شیرها به گونه ای است که جریان سیال نمیتواند در جهت مستقیم جرکت کند. نشیمن گاه در این شیر موازی جریان است.

بنایراین سیال در هنگام عبور از شیر باید تغییر مسیر دهد.

شیرهای کروی برای کنترل جریان مورد استفاده قرار میگیرند.

در حالت کنترل جریان تمام دیسک و زینگ های نشیمن گاهی در معرض حریان و فشار سیال قرار دارد.

بنایراین در صورت وجود آمدن سایش در تمامی قسمت های آن یکسان است.

این شیرها به انواع مختلف دیسک ها مجهز هستند که از مهترین آنها پلاک دیسک، دیسک مرکب و دیسک های تطبیقی است.

شیرهای سماوری Plug Valve

شیرهای سماوری از متداولترین نوع شیرهای صنعتی به شمار می آیند. که از یک دسته متحرک برای کنترل جریان استفاده میشود.

وقتی شیر باز است سیال از درون دهانه پلاک عبور میکند.

چرخش دسته به اندازه یک ریع دایره پلاک را ۹۰درجه  می جرخاند و شیر کاملا بسته می‌شود.

لازم به ذکر است که اتصال بدنه شیر و پلاک برای جلوگیری از نشتی سیال ضروری است.

اما این کار باعث اصطحکاک و نهایتا سایش شیر میگردد که برای رفع این نوع از اصطحکاک ها محفظه داخل شیر به صورت دوره ای روغن کار میگردد.

شیرهای توپی Ball valve

در این شیرها از یک گلوله که در وسط آن یک سوراخی قرار دارد برای کنترل سیال استفاده میگردد.

گلوله در وسط رینگ چرخیده، در وضعیت باز بودن آن جریان سیال در مسیر مستقیم حرکت میکند به طوری که چرخش دسته اندازه ریع دایره، گلوله را ۹۰درجه می چرخاند به نحوی که شیر بسته می شود.

شیرهای گلوله ای بیشتر برای باز و بسته کردن جریان به کار می روند.

شیرهای پروانه ای  Butterfly

در شیرهای پروانه ای جریان سیال توسط یک دیسک که در داخل بدنه شیر نصب می‌شود کنترل میگردد.

زمانی که شیر کاملا باز است دیسک مقاومت کمتری در مقابل جریان ایجاد میکند.

چرخش دسته شیر به اندازه یک ریع دایره دیسک را به طور کامل در مسیر جریان سیال قرار میدهد.

جالب توجه این که توانایی کنترل جریان این نوع شیرها تنها در ۳۰درجه اول چرخش است.

بنابراین می بایست توجه داشت که باز کردن یک یا دو دندانه از شیرها جریان زیادی از سیال را آزاد میکند.

موارد استفاده از شیرهای پروانه ای

  1. باز و بسته کردن جریان سیال
  2. کنترل جریان سیال

شیرهای دیافراگمی Diaphragm valve

در این نوع شیرها از هیج نوع دیسک و یا پلاکی جهت کنترل جریان استفاده نمی شود.

جریان سیال به وسیله یک پلانگر که یک دیافراگم انعطاف پذیری دارد را در امتداد نشیمن گاه حرکت می دهد کنترل میگرد.

در شیرهای دیافراگمی، دیافراگم به عنوان یک نشیمن گاه و یا آب بند عمل کرده و از وارد شدن سیال به قسمت های دیگر شیر ممانعت به عمل می آورد.

شیرهای یکطرفه Check valve

شیرهای یکطرفه به گونه ای طراحی شده اند که تنها از یک جهت اجازه جریان سیال را می دهند.

از فاکتورهای اصلی برای انتخاب شیرهای یک طرفه حداقل فشار لازم برای کارکردن این نوع شیرها است.

مهمترین کاربرد این نوع شیرها در صنایع شیمیایی، پمپ ها و تجهیزات نیروگاهی است.

۲۱ نوع ولو کاربردی در صنعت را بهتر بشناسیم بنر

انواع شیرهای یک طرفه

  1. شیرهای یک طرفه بالا رونده ( دیافراگمی- پیستونی- کروی)
  2. شیرهای یک طرفه لولایی
  3. شیرهای یک طرفه دورانی

شیر یکطرفه بالارونده

شیر یکطرفه بالارونده

شیر یکطرفه لولایی

شیر یکطرفه لولایی

شیر یکطرفه دورانی

شیر یکطرفه دورانی

چرا باید شیرهای صنعتی را به صورت تدریجی باز و بست کرد؟

نکته قالب توجه که در تمامی شیرها باید رعایت کرد این است که باز و بست ناگهانی و سریع شیرهای صنعتی باعث ایجاد فشار ناگهانی می گردد که می تواند به شیر صدمه وارد کند.

در شرایط وخیم تر باعث ترک خوردن لوله ها شود که به پدیده شوک الکتریکی موسوم است.

ولوهای تخلیه کننده فشار Pressure Relief Valves

کار این نوع ولوها محدود کردن فشار مایع از طریق تخلیه قسمتی ازسیال می باشد که مشخصه اصلی آنها باز و بست شدن سریع است.

همچنین در بسته ابزاردقیق INSTART نیز انواع ولوهای کنترلی به طور مفصل معرفی شده است.

انواع ولو

ما در مباحث مختلفی از بسته جامع ابزار دقیق به آموزش کاربردی مطالب این حوزه پرداخته ایم

مقاله بالا بخشی از بسته جامع ابزار دقیق (INSTART) است.

برای مشاهده کامل این بسته کلیک کنید.

مشاهده بسته ابزاردقیق
بسته جامع آموزش ابزار دقیق INSTART

در نماتک نظر دهید