در صنایع مختلف شیرآلات صنعتی متفاوتی استفاده می شود به طوری که می توان گفت شیرآلات هر صنعت نماد آن صنعت می باشند.

حتما شما هم قبول دارید که شیرآلات صنعتی یکی از پرکاربردترین اجزای هر صنعت می باشد.

در این مقاله به شیرآلات صنایع مرتبط با پایپینگ و همچنین شیرآلات ابزار دقیق و عیب یابی و تعمیر آن ها می پردازیم.

1# شیرآلات صنعتی چیست؟

شیرها وسایلی هستند که برای کنترل و مهار فشار و جریان سیال استفاده می شوند.

وظایف اصلی شیر شامل موارد زیر است:

  • جلوگیری از بازگشت سیال عبور کرده از محل تقاطع شیر
  • تنظیم دبی و فشار سیال عبوری
  • قطع و وصل کردن کامل جریان (عملکرد سوئیچینگ)
  • ایمن نگه داشتن و کنترل دستگاه های تحت فشار

1-1# تاریخچه شیرآلات صنعتی

انسان ها برای باز و بسته کردن جریان آب دریچه یا آب بندی اختراع کردند که امروزه نیز کاربرد دارد.

نحوه عملکرد شیرهای دروازه ای شباهت بسیار زیادی به دریچه ای که انسان ها اختراع کردند دارد.

انواع شیرآلات صنعتی

2# انواع شیرآلات صنعتی

تقسیم بندی شیرهای صنعتی را براساس کاربرد نام می بریم:

این را هم ببینید
21 نوع ولو کاربردی در صنعت

3# طراحی شیرآلات صنعتی

برای طراحی، انتخاب و یا خرید شیرهای صنعتی استاندارد های متنوعی وجود دارد که باید ملاک کارفرمایان قرار گیرند.

1-3# جنس

مواد و متریالی که برای ساخت شیرهای صنعتی استفاده می شود بستگی به کاربرد آن ها دارد.

از شیرهای صنعتی با جنس های چدنی، برنجی، برنزی و استیل بیشتر در صنایع ساختمانی و ساخت و ساز استفاده می شود.

از شیرهای صنعتی با جنس های فولاد آلیاژی، فولاد ضدزنگ و فولاد کربنی بسته به نوع سیالی که درون لوله و شیر جریان دارد در صنایع مختلف مانند نیروگاه ها، پتروشیمی، صنایع داروسازی، صنایع غذایی، کشتی سازی، پالایشگاه ها و… استفاده می شود.

4# اشتراک شیرآلات صنعتی

شیرهای صنعتی را به طرق مختلفی می توان دسته بندی کرد ولی
در همه این تقسیم بندی ها همه شیر ها 3 اشتراک اصلی در ساختار خود دارند که آن ها را نام می بریم.

1-4# بدنه

متریال های متفاوتی برای بدنه شیرها بر اساس کاربردی که دارند استفاده می شود ولی
معمولا شکل بدنه و چگونگی اتصال بدنه شیرهای صنعتی به لوله به سه گروه اصلی زیر تقسیم می شود.

  • فلنجی (Flanged)
  • جوشی (buttweld)
  • رزوه ای (thread)

استاندارد ASME B 16.34 در مورد بدنه شیرآلات صنعتی می باشد که به موارد زیر می پردازد:

  • جداول تناسب دما و فشار جهت انتخاب یا طراحی شیر
  • جداول لیست جنس و متریال قابل استفاده
  • برآورد میزان استحکام شیرهای صنعتی
  • توضیح مجوز های مربوط به بدنه شیر مانند سوراخکاری، رزوه زدن، اتصالات و…

2-4# سرپوش

همه نوع شیرآلات صنعتی برای آب بندی و پکینگ از قطعات مختلفی استفاده می کنند که
همه آن ها در نهایت با یک سرپوش پوشیده می شوند.

اجزای شیر سماوری

3-4# تریم (Trim)

به همه قطعاتی که با جریان سیال تماس دارند تریم گفته می شود که
در شیر های مختلف تعداد این قطعات متفاوت است.

با کمک استاندارد های موجود جنس تریم باید طوری انتخاب شود که
آنالیز شیمیایی ترکیب آن جنس با سیال تناسب داشته باشند.

دانلود pdf مقاله

5# استاندارد شیرهای صنعتی

سایر استاندارد هایی که نام می بریم مراجع مختلفی هستند که
تخصص های مربوط به شیرآلات صنعتی را لیست کرده اند و کاربری راحتی دارند.

  • استاندارد API600: مرجعی کاربردی برای شیرهای دروازه ای
  • استاندارد API623: مرجعی کاربردی برای شیرهای کروی
  • استاندارد API594: مرجعی کاربردی برای شیرهای یک طرفه (check valve قفل شونده، ویفری و…)
  • استاندارد API602: برای شیرهای دروازه ای، کروی و یک طرفه با شرایطی مشترک و خاص (سایز کمتر از 4 اینچ و بدنه جوش سوکتی و رزوه ای)
    همچنین در این استاندارد جداول تناسب فشار و دما نیز به طراحی یا انتخاب کمک می کنند.
  • استاندارد API599: مرجعی برای شیرهای سماوری (Plug valve) دارای فلنج های فلزی
  • استاندارد API608: مرجع شیرهای توپی (فلنج های فلزی)
  • استاندارد API609: مرجع شیرهای پروانه ای
  • استاندارد API603: این مرجع اقلام مقاوم در برابر خوردگی را معرفی می کند که به ویژه برای انتخاب جنس قطعه تریم کمک شایانی می کند.
  • استاندارد API6D: مرجع شیرآلات صنعتی مورد استفاده در خطوط انتقال (pipeline valve)
  • استاندارد API520: برای اندازه و نصب شیرهای تخلیه فشار (PSV & PRV)
  • استاندارد API598: مرجع نحوه تست، بازرسی و آزمون انواع شیرهای صنعتی
  • استاندارد ISO5208: مرجعی جامع درباره تست شیرهای صنعتی
  • استاندارد API526: مرجعی برای انتخاب ابعاد شیرهای صنعتی
  • استاندارد API576: مربوط به بازرسی

در کنار استانداردهای بین المللی و مرجع معرفی شده می توان از استانداردهای IGS و IPS که متناسب با شرایط ایران و مخصوص صنایع نفت، گاز و پتروشیمی تدوین شده اند نام برد.

شماتیک شیر صنعتی

6# بازرسی شیرآلات صنعتی

چک کردن تطابق ها و دریافت عدم تطابق ها با مراجع و استاندارد ها را بازرسی می گویند.

میزان نشتی ساقه و سرپوش را به کمک تست پشتی نشیمنگاه می سنجند.

تست پوسته: با مسدود نمودن دو سر شیر و ایجاد فشار درون شیر، نشتی شیر را تست می کنند.

در کنار بازرسی و تست کلی، تست هایی تکمیلی نیز برای شیرآلات صنعتی انجام می شود.

در تست با بازرسی چشمی ریخته گری بدنه، سرپوش و سایر اجزا را می سنجند.

تست فشار به عنوان یکی از تست های اصلی شیرهای صنعتی می باشد که درون کارخانه سازنده انجام می شود.

این را هم ببینید
روش های بازرسی شیرآلات صنعتی

7# عیب یابی و تعمیرات انواع شیرهای صنعتی

شیرآلات صنعتی مختلف ممکن است در حین بهره برداری در طول زمان بر اثر شرایط جوی، استفاده نادرست، فرسودگی و… دچار عیب و خرابی شوند.

برخی از تست ها و بازرسی ها باید به صورت دوره ای با زمان بندی منظم انجام شود.

عیب نشتی سیال از ساقه، درپوش و سایر قطعات یکی از معایب رایج انواع شیرهای صنعتی می باشد که
به مرور زمان و به دلایل مختلف ایجاد می شود.

معمولا در کارخانه ها و واحدهای صنعتی انجام امور تست ها، کالیبراسیون، تعمیرات و… در واحد تعمیرات شیرهای صنعتی انجام می شود.

بعد از انجام تعمیرات، تست های مختلف و به خصوص تست عدم نشتی با دستگاه های مختلف انجام می شود.

دستگاه های انجام تست در مدل های مختلف برای تست قطعات شیرآلات صنعتی مانند دیسک، بدنه و… کاربرد دارند.

برای تست نشتی شیرآلات صنعتی معمولا از آب یا هوا و ترکیبی از آن ها استفاده می کنند.

به عنوان مثال یکی از عیوب رایج در شیرهای صنعتی که پس از مدتی فعالیت ایجاد می شود ناهمواری سطح نشیمنگاه یا دیسک مجرابند می باشد.

برای تعمیر این عیب به کمک برخی از روغن ها یا گریس های خاصی باید این سطوح را دوباره صیقلی کنند.

برای عیب یابی و حل مشکلات ایجاد شده درون شیرآلات صنعتی می توان به استاندارد های IGS و IPS که متناسب با شرایط ایران تدوین شده اند رجوع کرد و
به صورت دسته بندی شده عیب مورد نظر و راه حل آن را پیدا کرد.

شیر توپی

در این مقاله با اسامی شیرهای صنعتی آشنا شدیم و
همچنین استاندارد های ایرانی و بین المللی، بازرسی، تست، قطعات مشترک شیرها، عیب یابی و تعمیر انواع شیرآلات صنعتی را شناختیم.

مقاله بالا بخشی از مطالب گسترده شیرآلات پایپینگ است.

برای یادگیری صفر تا صد این حوزه به آموزش جامع شیرآلات پایپینگ نماتک مراجعه کنید.

برای مشاهده توضیحات کامل بسته کلیک کنید.

مشاهده بسته شیرآلات پایپینگ
بسته شیرآلات پایپینگ

اگر به دنبال یاد گرفتن مهارت بیشتر و افزایش درآمد هستید،

برای دریافت آموزش های رایگان مرتبط با حوزه علاقه‌مندی خود فقط کافیه فرم رو تکمیل کنید.

لطفا موبایل خود را وارد نمایید

نظرتون درباره این مقاله چیه؟
ما رو راهنمایی کنید تا اون رو کامل تر کنیم و نواقصش رو رفع کنیم.
توی بخش دیدگاه ها منتظر پیشنهادهای فوق العاده شما هستیم.