در هر حوزه کاری و مشاغل مختلفی که باشیم، چه به عنوان کارگر و چه کارفرما باید به خوبی بدانیم قانون کار چیست تا
از حقوق متقابلمان مطلع باشیم.

رسیدگی به حقوق و مطالبات کارگران قوانین مخصوص به خود را دارند که نافرمانی از آن ها عواقبی برای هر دو سمت کار دارد.

در این مقاله با ما همراه باشید تا بررسی کنیم قانون کار از چه زمانی در ایران ایجاد شده و شامل چه ماده هایی است؟

1# تاریخچه قانون کار در ایران

در واقع می توان گفت سنگ بنای قانون کار در سال 1325 و با تشکیل وزارت کار گذاشته شد.

اما قانون کار به شکل امروزی را می توان دستاورد مجلس در سال 1368 و پس از انقلاب اسلامی دانست.

تصویب این قانون در ابتدای امر سبب بروز اختلافاتی میان شورای نگهبان و مجلس شورای اسلامی گردید که
در نهایت با ورود مجمع تشخیص مصلحت و رهبری و اصلاح مادتین این قانون، در سال 1369 در 203 ماده و 21 تبصره به تصویب و سپس اجرا رسید.

تاریخچه قانون کار در ایران

قانون کار کشور ایران در دو فصل تنظیم شده است که به شرح ذیل هستند:

  • فصل اول: تعاریف، عبارات و اصول اولیه تشکیل دهنده این قانون
  • فصل دوم: قرارداد و شرایط منعقد نمودن آن

2# قانون کار چیست؟

در ساده ترین تعریف از قانون کار می توان گفت،
این قانون تعیین کننده قواعد مربوط به روابط فی مابین کارگران و کارفرمایان بوده و
هر شخصی که در ازای انجام کاری مزد دریافت می کند در دایره این قانون قرار خواهد گرفت.

البته این تعریف استثنائاتی نیز دارد.

به عنوان مثال کارمندان دولت که تحت شمول قانون خدمات کشوری قرار دارند،
مستثنا از این قانون بوده و این قانون تنها شامل کارگران است.

قوانین حاکم بر کارگران و کارفرمایان به چند دسته تقسیم می شوند:

  1. قانون تأمین اجتماعی
  2. قوانین مربوط به بیمه بیکاری
  3. قوانین کار شوراهای اسلامی

قانون کار چیست

همچنین لازم است بدانید قانون کار از جمله قوانین آمره محسوب می شود؛
اما قانون آمره چیست؟ چرا این قانون از جمله قوانین آمره به شمار می رود؟

قوانین آمره” به قواعدی اطلاق می شود که توافق برخلاف قواعد آن مجاز نبوده و
به بیان دیگر این گونه توافقات غیرنافذ و باطل است.

حتی اگر این توافق بر مبنای رضایت طرفین محقق شده باشد.

به عنوان مثال می توان به ماده 8 قانون کار اشاره نمود:
«شروط مذکور در قرارداد کار یا تغییرات بعدی آن در صورتی نافذ خواهد بود که برای کارگر مزایایی کمتر از امتیازات مقرر در این قانون منظور ننماید.»

3# اضلاع اصلی قانون کار چیست؟

اما اضلاع اصلی در این قانون که تشکیل دهنده روابط قانون کار می باشند، عبارتند از موارد ذیل:

  1. کارگر
  2. کارفرما
  3. کارگاه
  4. قرارداد

1-3# تعریف کارگر در قانون کار

کارگر از دید قانون کار دارای تعریف مشخصی است.

ماده 2 این قانون به تعریف واژه کارگر می پردازد:

«کارگر از لحاظ این قانون کسی است که به هر عنوان در مقابل دریافت حق السعی اعم از مزد، حقوق، سهم سود و سایر مزایا به درخواست کارفرما کار می کند.»

تعریف کارگر در قانون کار

پس با توجه به عدم تعیین بازه زمانی در این تعریف می توان نتیجه گرفت،
حتی یک روز کاری برای یک شخص حق ایجاد نموده و بدین ترتیب قانون کار بر او حاکم خواهد بود.

همچنین آنچه که از این ماده ظاهر است،
عواملی نظیر نوع سمت شخص در واحد کاری، مدت قرارداد او با کارفرما و
یا حتی ساعت کاری در این تعریف تغییری ایجاد نخواهد کرد و
تنها با کار کردن فرد در قبال دستمزد روابط کارگر و کارفرما برقرار خواهد شد.

2-3# تعریف کارفرما در قانون کار چیست؟

برای شناخت تعریف کارفرما در قانون کار باید به ماده 3 این قانون رجوع کنید که اشعار می دارد:

«کارفرما شخصی است حقیقی یا حقوقی که کارگر به درخواست و
به حساب او در مقابل دریافت حق السعی کار می کند.
مدیران و مسئولان و به طور عموم کلیه کسانی که عهده دار اداره کارگاه هستند،
نماینده کارفرما محسوب می شوند و کارفرما مسئول کلیه تعهداتی است که
نمایندگان مذکور در قبال کارگر به عهده می گیرند.
در صورتی که نماینده کارفرما خارج از اختیارات خود تعهدی بنماید و کارفرما آن را نپذیرد، در مقابل کارفرما ضامن است.»

تعریف کارفرما

3-3# تعریف کارگاه

تعریف این عبارت را به عنوان یکی از عوامل اصلی روابط کارگر و کارفرما می توانید در ماده 4 قانون کار بیابید:

«کارگاه محلی است که کارگر به درخواست کارفرما یا نماینده او در آن جا کار می کند؛
از قبیل موسسات صنعتی، کشاورزی، معدنی، ساختمانی، ترابری مسافربری، خدماتی، تجاری، تولیدی، امکان عمومی و امثال آن ها.
کلیه تأسیساتی که به اقتضای کار متعلق به کارگاهند؛
از قبیل نمازخانه، ناهارخوری، تعاونی ها، شیرخوارگاه، مهدکودک، درمانگاه، حمام، آموزشگاه حرفه ای، قرائت خانه، کلاس های سوادآموزی و سایر مراکز آموزشی و اماکن مربوط به شورا و انجمن اسلامی و بسیج کارگران، ورزشگاه و وسایل ایاب و ذهاب و نظایر آن ها جزء کارگاه می باشند.»

تعریف کارگاه

4-3# تعریف قرارداد

تا این جا متوجه شدیم که آنچه سبب تحقق رابطه کارگر و کارفرما است،
تجمیع سه عامل کارگر، کارفرما و کارگاه می باشد.

لذا عامل تعیین کننده جزئیات این رابطه را می توان در قراردادهای منعقده تحت حکومت قانون کار یافت.

قراردادی که نافذ بودن آن نیاز به تحریر آن به صورت کتبی نداشته و
حتی به صورت شفاهی نیز قابل اثبات است.

البته مدت قرارداد می تواند این اصل را تغییر دهد.

به این صورت که قراردادهای بیشتر از سی روز از این اصل خارج شده و
چنین قراردادی تنها به صورت کتبی قابل قبول خواهد بود.

تعریف قرارداد در قانون کار

البته قرارداد نیز در قانون کار به صراحت تعریف شده است:

«قرارداد کار عبارت است از قرارداد کتبی یا شفاهی که به موجب آن کارگر در قبال دریافت حق السعی کاری را برای مدت موقت یا مدت غیرموقت برای کارفرما انجام می دهد.»

این را هم ببینید
قرارداد چیست؟

ارکان تشکیل دهنده این قانون به شرح زیر هستند:

  1. مشخصات طرفین قرارداد (کارگر و کارفرما)
  2. سمت و وظیفه کارگر
  3. مدت زمان قرارداد
  4. ساعات کاری مورد توافق
  5. تعیین دستمزد و مزایا
  6. درج زمان منعقد نمودن قرارداد
  7. تعیین شرایط فسخ قرارداد منعقده
  8. محل کارگاه

و اما قرارداد کار را نیز از دو جنبه می توان تقسیم بندی نمود:

  1. از نظر مدت که شامل محدود، نامحدود و قرارداد کار معین می شود.
  2. از نظر ساعت که شامل تمام وقت و پاره وقت می شود.
دانلود pdf مقاله

مقاله بالا بخشی از مطالب گسترده حوزه قوانین و مقررات مالیاتی و حقوقی است.

برای یادگیری صفر تا صد این حوزه به آموزش جامع قوانین و مقررات مالیاتی نماتک مراجعه کنید.

برای مشاهده توضیحات کامل بسته کلیک کنید.

مشاهده بسته قوانین و مقررات مالیاتی
بسته قوانین و مقررات مالیاتی

اگر به دنبال یاد گرفتن مهارت بیشتر و افزایش درآمد هستید،

برای دریافت آموزش های رایگان مرتبط با حوزه علاقه‌مندی خود فقط کافیه فرم رو تکمیل کنید.

لطفا موبایل خود را وارد نمایید

نظرتون درباره این مقاله چیه؟
ما رو راهنمایی کنید تا اون رو کامل تر کنیم و نواقصش رو رفع کنیم.
توی بخش دیدگاه ها منتظر پیشنهادهای فوق العاده شما هستیم.