اگر شما هم جزو آن دسته از افرادی هستید که علاقهمند به راه اندازی یک استارتاپ یا یک محصول جدید هستید، احتمالا با مفهوم بوم کسب و کار آشنا هستید.
بوم کسب و کار یک ابزار استراتژیک است که به شما کمک می کند تا مدل کسب و کار خود را بهصورت گرافیکی و ساده بر روی یک صفحه نشان دهید.
میخواهید یک کسب و کار جدید راهاندازی کنید؟
آیا دنبال یک روش ساده و علمی برای طراحی و توسعه محصول یا خدمت خود هستید؟
آیا میخواهید با حداقل هزینه، زمان و منابع، به بازار بروید و از مشتریان واقعی خود یاد بگیرید؟
در ادامه درباره اجزا، مزایا، معایب و تفاوت هر یک از این روشها صحبت خواهیم کرد.
پس با ما همراه باشید.
۱- بوم کسب و کار ناب چیست؟
بوم کسب و کار ناب یا Lean Canvas یک روش برای توسعه و راهاندازی یک کسب و کار جدید است.
این روش به شما کمک می کند تا با حداقل هزینه، زمان و منابع، یک محصول یا خدمت را به بازار عرضه کنید.
۲- اجزای بوم کسب و کار ناب
بوم کسب و کار ناب شامل 9 بخش یا اجزای اصلی است که هریک از آنها یک جنبه از مدل تجاری را تشکیل میدهند.
- مشتریان: شما باید نشان دهید که چه گروههای خاصی از مشتریان را در نظر دارید و سه مشکل عمدهای را که مشتریان شما دارند، شناسایی کرده و بنویسید.
- ارزش پیشنهادی: نشان دهید که چگونه محصول یا خدمات شما مشکلات مشتریان را حل می کند و چه فواید منحصر به فردی برای آنها دارد.
- راههای ارتباطی: در این قسمت، شما باید روشهای ارتباط با مشتریان خود را بیان کنید.
- کانالهای توزیع: در این بخش، باید روشهای انتقال خدمات یا کالا به مشتریان را مشخص کنید.
- جریان درآمدی: در این قسمت، باید منابع درآمد خود را مشخص کنید و تفاوت بین درآمد یکباره و دورهای خود را تعیین کنید.
- منابع کلیدی: شامل تمام داراییهای مالی و غیرمالی و ورودیهای اولیه برای ایجاد ارزش پیشنهادی که ارائه شده است.
- فعالیتهای کلیدی: در اینجا شاخصهای اصلی را که نشاندهنده موفقیت یا شکست شما هستند، تعریف کنید و باید از شاخصهای قابل اندازهگیری و معنادار استفاده کنید.
- شرکای کلیدی: تمام افراد و سازمانهایی که قرار است در دستیابی به ارزش پیشنهادی با شما شراکت داشته باشند.
- ساختار هزینهها: در این بخش، باید هزینههای اصلی خود را برای اجرای مدل کسب و کار خود شناسایی و لیست کنید.
این 9 بخش را میتوان در دو دسته عمده تقسیم کرد:
- دسته سمت راست (مشتریان)
- دسته سمت چپ (کسب و کار)
دسته سمت راست شامل بخشهای مربوط به بازار، مشتریان و ارزش پیشنهادی است.
دسته سمت چپ شامل بخشهای مربوط به زیرساخت، منابع، فعالیتها و هزینههای کسب و کار است.
۳- چگونه بوم کسب و کار ناب را ایجاد و بهینهسازی کنیم؟
- استفاده از قالب بوم کسب و کار ناب: در این مرحله، شما باید قالب بوم کسب و کار ناب را دانلود یا چاپ کنید و با استفاده از مداد، خودکار یا هر ابزار دیگری، اجزای مختلف مدل تجاری خود را در آن پر کنید.
- انجام آزمایشهای فرضیهای: شما باید فرضیههای خود را در مورد هریک از اجزای بوم کسب و کار ناب تعریف و آزمایش کنید. فرضیهها عبارتاند از گزارههای قابل سنجش در مورد بازار، مشتریان، ارزش پیشنهادی، رقابت و... .
- دریافت بازخورد مشتریان: بازخورد مشتریان خود را در مورد محصول یا خدمات خود جمعآوری و تحلیل کنید.
- اعمال تغییرات لازم براساس یادگیریهای تأیید شده: براساس یادگیریهای تأیید شده از آزمایشها و بازخوردها، تغییرات لازم را در بوم کسب و کار ناب خود اعمال کنید. تغییرات ممکن است شامل اضافه، حذف، تغییر یا بهبود هریک از اجزای بوم کسب و کار ناب باشد.
۴- مزایا و معایب بوم کسب و کار ناب
بوم کسب و کار ناب، مانند هر روش و فرآیند کاربردی دیگری، دارای مزایا و معایب خاص خود است.
برخی از این مزایا و معایب عبارتاند از:
مزایا
- کاهش ریسک شکست: میتوانید سریعتر بفهمید که آیا ایده شما قابل پذیرش است یا خیر و در صورت عدم پذیرش، زودتر به سراغ ایدههای دیگر بروید. این کار باعث می شود، منابع خود را بهصورت بیهوده هدر ندهید.
- افزایش سرعت ورود به بازار: محصول قابل قبول خود را به سرعت به بازار عرضه می کنید و با دریافت بازخورد مشتریان، آن را بهبود میبخشید.
- تقویت نوآوری: شما به دنبال حل چالشهای جدید هستید و با آزمودن فرضیات خلاقانه خود، راهحلهای جدید را پیدا میکنید.
معایب
- عدم قطعیت: شما همواره در شرایط عدم قطعیت هستید و نمیتوانید پیشبینی دقیقی از آینده داشته باشید. باید پذیرفته باشید که هر لحظه ممکن است نتایج غیرمنتظرهای رخ دهد و باید سرعت تغییر را تحمل کنید.
- عدم جامعیت: نمیتوانید تمام جزئیات و پیچیدگی های محصول یا مدل کسب و کار خود را در یک صفحه جای دهید. شما باید تنها به نکات اساسی توجه داشته باشید و بقیه جزئیات را در سطحهای دیگری تعریف کنید.
- نیاز به تحمل سرعت تغییر: در استفاده از این روش ضروری است که به سرعت به تغییرات بازار، مشتریان یا فناوریها واکنش نشان دهید. باید انعطافپذیر باشید و از تعلق به ایدههای خود جلوگیری کنید. همچنین باید همیشه آماده باشید که به نظرات خود شک کنید و در صورت لزوم، آنها را تغییر دهید.
۵- بوم مدل کسب و کار چیست؟
بوم مدل کسب و کار یک ابزار برای طراحی و تحلیل مدل کسب و کار یک شرکت است.
این ابزار به شما کمک می کند تا با استفاده از 9 بخش، مفاهیم اساسی مدل کسب و کار خود را بهصورت ساده و روشن بیان کنید.
۶- مزایا و معایب بوم مدل کسب و کار
بوم مدل کسب و کار دارای مزایا و معایب خاص خود است.
مزایا
- افزایش شفافیت: این کار باعث می شود شما بهتر بتوانید مدل کسب و کار خود را با دیگران به اشتراک بگذارید و از آنها بازخورد دریافت کنید.
- افزایش خلاقیت: با استفاده از بوم مدل کسب و کار، شما می توانید مدل کسب و کار خود را بهصورت تجربی طراحی کنید و با استفاده از روشهای مختلف، آن را آزمایش کنید و بهبود بخشید. این کار باعث می شود شما بتوانید راهحلهای جدید و نوآورانه را پیدا کنید و از تکراری بودن جلوگیری کنید.
- افزایش تطابق: مدل کسب و کار خود را با نیازهای گروههای مشتری خود هماهنگ کنید و ارزش بالاتری نسبت به آن نیازها ارائه دهید. این کار باعث می شود شما بتوانید رضایت و وفاداری گروههای مشتری خود را افزایش دهید و سودآوری خود را بالا ببرید.
معایب
- عدم جامعیت: تمام جزئیات و پیچیدگی های مدل کسب و کار خود را نمی توانید بررسی کنید.
- عدم پایداری: همواره در حال تغییر و بهبود مدل کسب و کار خود هستید. شما باید پذیرفته باشید که مدل کسب و کار هرگز نهایی نخواهد شد و همواره قابل تجدید نظر است.
- عدم انطباق: ممکن است به اشتباه فکر کنید که مدل کسب و کار شما با واقعیت همخوانی دارد. باید توجه داشته باشید که بوم مدل کسب و کار تنها یک ابزار برای نمایش فرضیات شما است و نه حقیقت.
۷- تفاوت بوم کسب و کار ناب با بوم مدل کسب و کار
بوم کسب و کار ناب و بوم مدل کسب و کار دو ابزار متفاوت برای طراحی و توسعه یک کسب و کار جدید هستند.
این دو ابزار در سه جنبه رویکرد، فرآیند و خروجی با هم تفاوت دارند.
۷-۱- تفاوت در رویکرد
- بوم کسب و کار ناب یک رویکرد تجربی است که به شما کمک می کند تا با حداقل هزینه، زمان و منابع، یک محصول یا خدمت را به بازار عرضه کنید. این رویکرد بر پایه آزمایشگرایی، یادگیری تأیید شده و تغییر سریع است.
- بوم مدل کسب و کار یک رویکرد تحلیلی است که به شما کمک می کند تا با استفاده از 9 بخش، مفاهیم اساسی مدل کسب و کار خود را بهصورت ساده و روشن بیان کنید. این رویکرد بر پایه شفافیت، خلاقیت و تطابق است.
۷-۲- تفاوت در فرآیند
- بوم کسب و کار ناب یک فرآیند چابک (Agile) است که به شما این امکان را می دهد تا سریعتر به بازار بروید، بازخوردهای مشتریان را دریافت کنید و در صورت لزوم، تغییرات لازم را در محصول یا مدل کسب و کار خود اعمال کنید.
- بوم مدل کسب و کار یک فرآیند ثابت (Static) است. این فرآیند به شما این امکان را میدهد تا به راحتی مدل کسب و کار خود را با دیگران به اشتراک بگذارید و از آنها بازخورد دریافت کنید.
۷-۳- تفاوت در خروجی
- بوم کسب و کار ناب دارای یک خروجی پویا است که به شما کمک می کند تا با تغییرات محیط کسب و کار، رقابت، یا فناوری همگام شوید.
- بوم مدل کسب و کار این خروجی به شما این امکان را می دهد تا با استفاده از گرافیکهای ساده، مدل کسب و کار خود را بهصورت زیبا و جذاب ارائه دهید.
