کورهها از اصلیترین و حیاتیترین تجهیزات حرارتی در صنایع مختلف هستند که در این مقاله به بررسی بازرسی دوره ای کوره، چک لیست بازرسی دوره ای کوره و ارزیابی وضعیت عملکردی آن میپردازیم.
عملکرد صحیح و پیوسته این تجهیزات، نقش مستقیمی در کیفیت محصول نهایی، راندمان تولید و ایمنی محیط کار دارد.
با این حال، شرایط کاری کورهها میتواند به مرور زمان موجب خرابی اجزا و کاهش کارایی آنها شود.
از این رو، بازرسی دوره ای کوره یک اقدام پیشگیرانه و ضروری است که با هدف شناسایی به موقع نواقص، ارزیابی وضعیت نسوزها، سیستمهای احتراق، عایقها و تجهیزات کنترلی انجام میشود.
۱- بازرسی دوره ای کوره چیست؟
بازرسی دوره ای کوره با بررسی سیستماتیک اجزای کلیدی و شناسایی مشکلات احتمالی، عملکرد ایمن، کارآمد و قابل اعتماد سیستمهای کوره را تضمین میکند.
این فرآیند بازرسی به تکنسینها یا مدیران کمک میکند تا تأیید کنند که کوره در شرایط کاری بهینه قرار دارد و از خرابیها جلوگیری کرده و بهره وری انرژی را بهبود میبخشند.
۲- بازرسی دوره ای کوره شامل چه مواردی است؟
بازرسی دوره ای کوره نه تنها عملکرد ایمن و مؤثر کوره را تضمین میکند؛ بلکه با اطمینان از عملکرد تمیز و کارآمد سیستم، به بهبود کیفیت هوای داخل ساختمان نیز کمک میکند.
در طول این بازرسی، یک تکنسین باتجربه، یک چک لیست دقیق را بررسی میکند تا هرگونه مشکلی را که ممکن است، عملکرد کوره را به خطر بیندازد، شناسایی کند.
هدف تکنسین این است که مشکلات احتمالی را در مراحل اولیه تشخیص دهد، سیستمهای تهویه مطبوع را در بهترین شرایط نگه دارد و از تعمیرات و خرابیهای پرهزینه در فصول گرمایش و سرمایش جلوگیری کند.
۲-۱- بررسی و تمیز کردن فیلترها
اولین قدم در بازرسی سالانه کوره معمولاً شامل بررسی فیلتر هوا و تمیز کردن یا تعویض آن در صورت نیاز است.
فیلترهای کثیف میتوانند به شدت بر جریان هوا تأثیر بگذارند و باعث شوند، کوره سختتر کار کند و راندمان آن کاهش یابد.
این امر میتواند منجر به افزایش مصرف انرژی و افزایش صورتحسابها شود.
تعویض منظم فیلتر هوا برای حفظ راندمان سیستم و بهبود کیفیت هوا بسیار مهم است.
تعویض یا تمیز کردن منظم فیلترها از گردش گرد و غبار و مواد حساسیت زا در محیط جلوگیری و به عملکرد روان کوره کمک میکند.
۲-۲- بررسی آسیب دیدگی مبدل حرارتی
در طول بازرسی دوره ای کوره، چه برای کوره گازی و چه برای انواع دیگر آن، یکی از اجزای حیاتی، مبدل حرارتی است که از نظر هرگونه ترک یا آسیب بررسی میشود.
یک مبدل حرارتی آسیب دیده میتواند، منجر به نشت خطرناک مونوکسید کربن شود که خطر جدی برای سلامتی محسوب میشود.
همچنین باید فشار داخل مبدل حرارتی یا خطوط گاز را بررسی کرده تا از عملکرد ایمن و کارآمد آن مطمئن شوید.
۲-۳- ارزیابی عملکرد موتور دمنده
وجود موتور دمنده در توزیع هوای گرم در سراسر محیط حیاتی است.
در طول بازرسی، عملکرد آن ارزیابی شده و ساییدگی و پارگی یا هرگونه صدای غیرمعمول که میتواند، نشان دهنده مشکل باشد، بررسی میشود.
اطمینان از این که موتور دمنده در بهترین حالت خود قرار دارد، برای عملکرد کارآمد و عملکرد گرمایشی بهینه ضروری است.
علاوه بر این موارد کلیدی، یک بازرسی کامل سالانه شامل بررسی سایر اجزای کلیدی مانند اتصالات الکتریکی و کانالهای هوا برای اطمینان از عملکرد و ایمنی بهینه خواهد بود.
تمیز کردن کوره، از جمله تمیز کردن کابینت کوره و قطعات داخلی آن، نیز برای بهبود کارایی سیستم و حفظ کیفیت هوا انجام میشود که به ویژه برای افراد مبتلا به آلرژی یا آسم اهمیت دارد.
۳- چک لیست بازرسی دوره ای کوره
چک لیست دوره ای کوره را در ادامه بررسی میکنیم.
۳-۱- ترموستات
- ترموستات را بررسی کنید.
- در گزارش بازرسی، محل ترموستات را شرح دهید.
۳-۲- محل کوره
- کوره و محل قرارگیری آن را بررسی کنید.
- منبع انرژی کوره و روش گرمایش آن را شرح دهید.
- اگر سیستم گرمایشی غیرقابل دسترس تشخیص داده شد یا کار نکرد، گزارش دهید که نیاز به اصلاح دارد.
- دسترسی پذیری سیستم را بررسی کنید.
محل کوره نباید در کمد انباری باشد.
استثنائاتی نیز وجود دارد، کورههایی از نوع دارای دریچه مستقیم، یا کوره ای که در اتاقی نصب شده باشد که معیارهای حجمی مشخص شده در آیین نامه ساختمان محلی را برآورده میکند.
کوره را میتوان در فضایی نصب کرد که مستقیماً به اتاق خواب باز میشود، در صورتی که یک در محکم همراه با روکش و بسته شدن خودکار وجود داشته باشد و هوای احتراق مستقیماً از بیرون گرفته شود.
۳-۳- دسته بندی کوره
دسته بندی کوره را بررسی کنید.
کورههای دسته اول و دسته چهارم اغلب توسط بازرسان بررسی میشوند.
کورههای دسته اول با فشار هوای منفی کار میکنند.
آنها میعانات تولید نمیکنند و لولههای رابط تهویه آنها از جنس فلز نوع B (منفی، بدون میعانات، فلزی) هستند.
کورههای رده IV با فشار مثبت تهویه کار میکنند.
آنها گازهای متراکم تولید میکنند و لولههای رابط تهویه آنها پلاستیکی هستند.
لولههای تهویه پلاستیکی برای کورههای رده IV ممکن است، توسط سازنده مشخص یا ارائه شوند.
لولههای هوای احتراق پلاستیکی رایج و لولههای تهویه از PVC رده 40 یا CPVC ساخته میشوند؛ دستورالعملهای نصب سازنده، جنس لوله پلاستیکی مورد نیاز را نیز مشخص میکند.
لولههای رابط تهویه نوع B از فلز ساخته شده و برای تهویه لوازم گازسوز غیر چگالشی مجهز به هود یا کورههای فن دار با فشار تهویه غیر مثبت طراحی شدهاند.
۳-۴- تهویه
دریچه تهویه کوره را بررسی کنید.
طبق استانداردهای بازرسی منزل، بازرس خانه ملزم به بازرسی داخل دودکشها یا لولههای رابط تهویه نیست.
- سطوح خارجی سیستم تهویه را از نظر علائم:
- تراکم نامناسب
- خوردگی توسط آب
- ترک
- آسیب و انسداد
بررسی کنید.
لولههای رابط تهویه، کوره را به دودکش عمودی یا دریچه متصل میکنند.
لوله رابط رایج برای کورههای گازی دسته I، نوع B دوجداره است و لوله فلزی باید از کوره تا انتهای آن نصب شود.
لولههای تهویه نباید از هیچ مجرای هوا یا پلنوم کوره عبور کنند.
- لولههای رابط دریچه را برای پشتیبانی، شیب و انتهای مناسب بررسی کنید.
- لولهها و اتصالات خروجی و دریچه ورودی هوا را بررسی کنید.
- به دنبال بست و تکیه گاه محکم برای لولههای رابط دریچه باشید. تکیهگاهها باید هر ۱۲۱۹.۲ میلیمتر بدون افتادگی یا فرورفتگی نصب شوند.
- به دنبال عایق بندی اطراف لولههای پلاستیکی تهویه باشید که از فضاهای بدون تهویه مطبوع عبور میکنند و انتظار میرود، دمای زیر صفر درجه سانتیگراد داشته باشند.
- سطوح خارجی لولههای رابط دریچه و دودکش را از نظر:
- زنگ زدگی
- تغییر رنگ
- شل شدن اتصالات
- و نشانههایی از میعانات
بررسی کنید.
- لولههای رابط تهویه را از نظر فاصله ناکافی از مواد قابل احتراق بررسی کنید.
- اتصال انتقال اگزوز بین یک فن القایی مکش و لوله رابط دریچه را بررسی کنید. باید حداقل ۲۵.۴ میلیمتر فاصله (فضای هوایی) بین لوله رابط دریچه نوع B و مواد قابل احتراق وجود داشته باشد. یک لوله رابط دریچه تک جداره به حداقل ۱۵۲.۴ میلیمتر فاصله نیاز دارد. ضوابط ساختمانی و دستورالعملهای نصب سازنده، حداقل فواصل مورد نیاز بین لولههای رابط دریچه کوره و مواد قابل احتراق محافظت نشده را نشان میدهند. اگر لوله دریچه از عایق عبور کند، باید یک محافظ فلزی برای ایجاد فاصله بین لوله دریچه و عایق نصب شود.
- انتهای لوله تهویه گاز را بررسی کنید. الزامات مربوط به انتهای لولههای فلزی تهویه گاز در آیین نامه ساختمان محلی شرح داده شده است. دودکشها و لولههای تهویه گاز، در صورت لزوم، باید دارای درزگیر باشند و به یک کلاهک مشخص ختم شوند.
۳-۵- محافظ
به دنبال یک مانع محافظ باشید.
اگر احتمال آسیب دیدن کوره توسط وسایل نقلیه در حال حرکت وجود دارد، به خصوص اگر کوره داخل یک گاراژ باشد، باید موانع حفاظتی نصب شود.
۳-۶- نور و پریز
دنبال یه نور و یک پریز برق بگردید.
یک چراغ و یک پریز برق باید در نزدیکی کوره نصب شود.
۳-۷- قطع و وصل و کلید اضطراری
یک کلید قطع و وصل جریان برق باید در محل کوره نصب شود.
سوئیچ، جعبه برق و پوشش صفحه و همچنین سیم آن را بررسی کنید.
یک کلید قطع اضطراری میتواند در فاصلهای به اندازه کافی دور از شرایط ناامن کوره نصب شود.
۳-۸- کابین
- کابینت، بستهای کابینت و پنلهای کابینت را بررسی کنید.
- فضای خالی مورد نیاز (احتراق و سرویس) در اطراف کابینت را بررسی کنید.
دستورالعملهای نصب سازنده، حداقل فاصله مورد نیاز بین کوره و مواد قابل احتراق محافظت نشده را نشان میدهد.
در بیشتر موارد، به طور کلی، باید حداقل 76.2 میلیمتر فضای کاری در اطراف کابینت کوره وجود داشته باشد.
۳-۹- خاموش کردن
- کوره را با استفاده از کلید خاموش کننده سرویس، خاموش کنید.
- پنلهای کابینت را از روی اجاق گاز بردارید. این کار فراتر از محدوده بازرسی بصری است.
۳-۱۰- سوئیچ و برد کنترل درِ دمنده
- سوئیچ قفل هوا در دمنده را بررسی کنید که یک سوئیچ ایمنی برای محفظه فن دمنده است.
- محفظه و موتور دمنده، پرههای فن و سیمهای برق را بررسی کنید. به دنبال تجمع گرد و غبار باشید.
- در صورت وجود، تسمه پروانه را بررسی کنید.
- به دنبال چرخش آزاد و حداقل لقی در فن دمنده باشید.
- اتصال مجموعه فن دمنده به محفظه دمنده را بررسی کنید.
- برد کنترل اصلی یا برد مدار که معمولاً در داخل محفظه فن دمنده قرار دارد، را بررسی کنید.
- ترانسفورماتور را بررسی کنید. سیم کشی را بررسی کنید.
- جعبه تقسیم برق را بررسی کنید.
- فن دمنده را در حین کار بررسی کنید و به صدای آن گوش دهید. به صدای غیرعادی گوش دهید. لرزش بیش از حد را نیز بررسی کنید.
۳-۱۱- شیر قطع گاز، یونیون، تله رسوب گیر و لوله کشی
- به منظور بازرسی دوره ای کوره شیر قطع گاز را بررسی کنید که باید خارج از کابینت و نزدیک کوره باشد. شیر باید قابل دسترسی باشد، در همان اتاقی که کوره قرار دارد، در فاصله 6 فوتی از کوره نصب شود و در بالادست اتصال، رابط یا وسیله قطع اتصال نصب شود.
- اتصال را بررسی کنید. یک اتصال باید روی لوله فلزی سفت و سخت، قابل دسترس، پایین دست شیر قطع گاز و در فاصله شش فوتی از کوره نصب شود.
- تله رسوب (پای قطره گیر) را بررسی کنید. این وسیله باید در پایین دست شیر قطع گاز کوره و تا حد امکان نزدیک به ورودی کوره نصب شود و میتواند، هر طولی داشته باشد.
- لوله کشی گاز را بررسی کنید. نباید لوله رابط گاز انعطاف پذیر داخل کابینت کوره نصب شود. لوله کشی گاز باید لوله ای توپر باشد. فقط لوله گاز فلزی سخت میتواند، از کابینت کوره عبور کند تا به مجموعه شیر گاز متصل شود. رابط انعطاف پذیر گاز (در صورت نصب) نمیتواند از کابینت کوره عبور کند. رابط انعطاف پذیر گاز باید در همان اتاقی که کوره قرار دارد، کاملاً قابل مشاهده باشد.
- به دنبال لولههای فولادی ضد زنگ موجدار (CSST) باشید. به دنبال لولههای فولادی ضد زنگ موج دار با روکش زرد (CSST) باشید CCST .با روکش زرد باید از نظر الکتریکی پیوسته باشد و به سیستم الکترود اتصال زمین سرویس برق یا در صورت وجود، به سیستم الکترود اتصال زمین حفاظت از صاعقه متصل باشد. به دنبال یک جامپر اتصال متصل به لوله فلزی، اتصالات لوله یا اتصالات CSST باشید. جامپر اتصال باید حداقل از سیم مسی 6 AWG یا معادل آن باشد.CSST با روکش مشکی دارای یک روکش یا سیستم پوشش مقاوم در برابر قوس الکتریکی است و باید از نظر الکتریکی پیوسته بوده و به یک مسیر جریان خطای زمین مؤثر متصل باشد.
۳-۱۲- مجموعه شیر گاز
- به منظور بازرسی دوره ای کوره مجموعه شیر گاز را بررسی کنید.
- عملکرد گاز ورودی را با استفاده از ترموستات (کنترل عملکرد عادی) بررسی کنید.
اگر کوره از گاز طبیعی به پروپان مایع (LP) تبدیل شده باشد، باید برچسب وجود داشته باشد.
۳-۱۳- موتور القایی
در ادامه بازرسی دوره ای کوره در حین کار، موتور فن القایی و مجموعه دمنده را بررسی کنید.
کورههای با جریان طبیعی قدیمی هستند و دیگر تولید نمیشوند، از نظر انرژی ناکارآمد هستند و عمر مفید آنها فراتر از حد انتظار است.
۳-۱۴- سوئیچهای فشار
برای بازرسی دوره ای کوره سوئیچهای فشار و شیلنگها را بررسی کنید.
ممکن است، بیش از یکی برای کورههای دو مرحله ای رایج نصب شده باشد.
۳-۱۵- میعانات گازی
- تله میعانات (برای واحدهای چگالشی) را بررسی کنید.
- نصب سیستم حذف میعانات را بررسی کنید.
- لوله تخلیه میعانات و تلهها را بررسی کنید. دستگاههای دسته چهارم، میعانات تولید میکنند. کورههای چگالشی باید دارای یک تشت تخلیه کمکی باشند تا در صورت خرابی سیستم تخلیه میعانات، آسیبی به آنها وارد نشود. در صورتی که دستگاه دارای خاموش کننده خودکار باشد، نیازی به تشت تخلیه نیست.
- اگر پمپ کندانس نصب شده است، آن را بررسی کنید. اگر یک پمپ میعانات به کوره ای که در یک فضای غیرقابل سکونت قرار دارد، متصل باشد، کوره باید به گونه ای نصب شود که در صورت خرابی پمپ میعانات آن، به طور خودکار خاموش شود. پمپ میعانات باید قابلیت قطع سرریز را داشته باشد.
۳-۱۶- مشعلها و منیفولد
منیفولد یک لوله یا تیوب فلزی گاز است که گاز را از مجموعه شیر اصلی گاز به مشعلها منتقل میکند.
در بازرسی دوره ای کوره باید:
- مجموعه مشعل و منیفولد را بررسی کنید. مشعلهای درون سوز رایج هستند.
- پنل پوششی را بررسی کنید. به دنبال نشانههایی از آب، خوردگی و انسداد باشید.
- کرکرههای هوا را بررسی کنید.
- ترتیب روشن شدن مشعل را در حین کار بررسی کنید. (با استفاده از ترموستات، یک کنترل عملکرد عادی) مشعلها هنگام روشن شدن و آتش گرفتن را بررسی کنید.
۳-۱۷- جرقه زن
- دستگاه جرقه زن با سطح داغ یا دستگاه جرقه زن و سیم کشیهای مربوط به آن را بررسی کنید. به دنبال خوردگی، ترک یا آسیب باشید.
- حسگر شعله که یک میله فلزی کوچک است و سیم کشی مربوط به آن را بررسی کنید.
- سوئیچها و سیمهای تنظیم شعله را بررسی کنید.
- به دنبال ترکهایی در سطح داغِ دستگاه جرقه زن باشید.
- عملکرد صحیح را بررسی کنید. در صورت نصب، به صدای کلیک جرقه زن گوش دهید.
- منبع احتراق را بررسی کنید. منبع احتراق باید حداقل 46 سانتیمتر بالاتر از کف گاراژ باشد. در رابطه با این ماده، اتاقها یا فضاهایی که جزئی از فضای نشیمن خانه نیستند و به گاراژ باز میشوند، جزئی از گاراژ محسوب میشوند.
- در حین کار فن دمنده، شعله را بررسی کنید تا وجود شعله نامنظم یا هر گونه ناهنجاری را تشخیص دهید.
۳-۱۸- سوئیچهای محدودکننده
در بازرسی دوره ای کوره، سوئیچها و سیمهای محدودکننده دما را بررسی کنید.
۳-۱۹- برق
به منظور بازرسی دوره ای کوره، قطعات الکتریکی، اتصالات و سیمها را بررسی کنید.
۳-۲۰- هوای احتراق
هوای لازم برای احتراق، تهویه و رقیق سازی گازهای دودکش برای کورههای مرکزی گازسوز و سیستمهای گرمایشی باید طبق مقررات خاصی که در دستورالعملهای نصب سازنده و آیین نامه ساختمان محلی ذکر شده، تأمین شود.
هوای بیرون را میتوان مطابق با یکی از روشهای شرح داده شده در آیین نامه ساختمان وارد کرد.
حداقل مقدار هوای احتراق داخلی برای کوره 1.4 متر مکعب به ازای هر ۱۰۰۰ BTU/h از ظرفیت ورودی کوره است.
حداقل مقدار هوای احتراق خارجی برای کوره میتواند، توسط یک دریچه دائمی که ۳۰۴.۸ میلیمتر از بالای محفظه فاصله دارد، یا توسط دو دریچه دائمی که یکی از آنها 30 سانتیمتر از بالا و دیگری 30 سانتیمتر از پایین محفظه فاصله دارد، تأمین شود.
۳-۲۱- دیگر موارد چک لیست بازرسی دوره ای کوره
- به دنبال نصب لرزه گیر بین کوره و کانالهای فلزی باشید.
- فیلتر هوا را از نظر تجمع آلودگی بررسی کنید.
- محفظه فیلتر هوا، دهانه دسترسی و درزگیر هوا را بررسی کنید.
- کانالهای قابل دسترس برای یافتن نشانههایی از تجمع رطوبت یا رشد عوامل بیولوژیکی را بررسی کنید.
- عایق بندی کانالهای قابل دسترس، از جمله عایقهای بخار خارجی را بررسی کنید. به دنبال پارگی، حفره و آسیب باشید.
- تکیه گاههای قابل دسترس کانال کشی، شامل:
- تسمههای کانال
- آویزها
- بخشها
- اتصالات
- و درزها
را بررسی کنید.
- به دنبال بخشهای شل، نشت هوای آزاد و نوار یا ماستیک معیوب باشید. در حالت ایده آل، تمام درزهای کانال با ماستیک آب بندی میشوند.
- به دنبال موادی روی کانال باشید که نشان دهنده وجود آزبست باشد. این یک نقص و خطر است، حتی اگر مواد به نظر سالم برسند.
- تعداد مشخصی از دریچههای هوا، پخش کنندهها و دمپرها برای بررسی تجمع گرد و غبار را بررسی کنید.
۴- ارزیابی وضعیت عملکردی
گاهی اوقات کوره اطلاع میدهد که وقت آن است که نگاه دقیق تری به آن بیندازید و بازرسی دوره ای کوره را انجام دهید.
این که بخواهید خودتان تعمیر و نگهداری سیستم گرمایشی را انجام دهید یا یک متخصص استخدام کنید، به خودتان بستگی دارد، اما به خاطر داشته باشید که برخی از علائم هشدار دهنده، راحت تر از بقیه قابل حل هستند.
در اینجا برخی از علائم رایج تر که نشان میدهد به خدمات تعمیر و نگهداری کوره نیاز دارید، آورده شده است:
- عدم تولید گرما از واحدهای گرمایشی: اگر تغییر دما کمکی نکرد، مشکل میتواند از ترموستات یا خود کوره باشد.
- قبضهای بالاتر از حد معمول: تجمع کثیفی و گرد و غبار روی اجزایی مانند فیلتر هوا یا مبدل حرارتی میتواند بر عملکرد تأثیر بگذارد.
- بوی غیرمعمول از کوره یا دیگهای بخار: بوی تخم مرغ گندیده میتواند، نشان دهنده نشت گاز باشد، یا بوی سوختگی ممکن است، ناشی از سوختن گرد و غبار در ابتدای فصل یا مسئله مهمتری مانند خراب شدن موتور یا مشکلات سیم کشی برق باشد.
- کوره با صدای بلند یا غیرمعمول: اگر این صداها بیشتر از صدای معمول کلیک و ویز روشن شدن مشعل و جریان هوا از طریق کانالها باشد، ممکن است، زمان بازرسی حرفه ای و بازرسی دوره ای کوره فرا رسیده باشد.
- روشن و خاموش شدن مداوم کوره (چرخه کوتاه): اگر حسگرهای ایمنی سیستم از کار بیفتند، چرخه کوتاه زمانی رخ میدهد که دلایل مختلفی وجود داشته باشد، از جمله عدم تشخیص شعله مشعل با باز بودن شیر گاز یا گرمای بیش از حد به دلیل وجود جریان ضعیف هوا. چرخه کوتاه همچنین میتواند در صورت بزرگ بودن سیستم برای محیط رخ دهد. همه این موارد مسائلی هستند که باید بررسی شوند.
- کاملاً زرد یا نارنجی بودن چراغ پیلوت در واحدهای قدیمیتر یا روشن نماندن آن: این امر میتواند به این معنا باشد که پیلوت نیاز به تمیز کردن دارد، یا میتواند، مشکل از منبع سوخت باشد.
