چکلیست P&ID و نمودارهای لولهکشی و ابزار دقیق، نقشی حیاتی در صنایع فرآیندی دارند؛ جایی که ارتباط مؤثر و درک سیستمهای پیچیده از اهمیت بالایی برخوردار است.
چکلیست P&ID به عنوان یک طرح حیاتی عمل میکند که روابط پیچیده بین لوله کشی، تجهیزات، ابزار دقیق و سیستمهای کنترل را در یک مرکز نشان میدهد.
با ارائه یک نمایش بصری دقیق از توالی فیزیکی اجزا و اتصالات آنها، P&IDها به اپراتورها و مهندسان این امکان را میدهند که سیستمهای فرآیندی را به طور مؤثر مدیریت، نگهداری و اصلاح کنند.
در این مقاله به بررسی نقشه P&ID، نحوه خواندن، علل اهمیت، کاربرد، مراحل تدوین چکلیست P&ID، اصول و به روزرسانی چکلیست P&ID و محدودیتهای موجود در چک لیست P&ID میپردازیم.
۱- نقشه P&ID چیست؟

P&ID مخفف عبارت نمودار لوله کشی و ابزار دقیق است.
یک P&ID از گرافیکهای ساده برای نمایش فرآیندهای پیچیده و انتقال جریان مواد در یک فرآیند استفاده میکند.
این نمودار، تجهیزات مورد استفاده در فرآیند و تمام سیگنالهای مورد نیاز برای اندازه گیری و کنترل فرآیند را نشان میدهد.
چکلیست P&ID معمولاً شامل موارد زیر هستند:
- تجهیزات مکانیکی به صورت عددی نام گذاری و فهرست بندی شده
- شیرآلات و مشخصات آنها
- لوله کشی فرآیند، اندازهها و شناسایی
- دریچهها، تخلیه، اتصالات ویژه، خطوط نمونه برداری، کاهندهها، افزایندهها و سایر اقلام متفرقه
- راه اندازی دائمی، لبههای تراز و جهت جریان
- مرجع اتصالات، ورودیهای کنترلی، خروجیها و قفلهای داخلی
- ورودیهای دسته بندی لرزه ای و اعلان
- ورودی سیستم کنترل کامپیوتری
- رابطهای فروشنده و پیمانکار
- شناسایی اجزا و زیرسیستمهای برون سپاری شده
- توالی فیزیکی تخمینی تجهیزات و رتبه بندی یا قابلیت آن
۱-۱- چکلیست P&ID باید شامل چه مواردی باشد؟
اگرچه هیچ استاندارد دقیقی برای نحوه ترسیم P&ID وجود ندارد، اما استانداردهایی توسط Process Industry Practice (PIP) ، کنسرسیومی از صاحبان صنایع فرآیندی و پیمانکاران مهندسی ساخت و ساز که به این صنعت خدمت میکنند، پیشنهاد شده است.
- تجهیزات مکانیکی با نام و شماره
- تمام شیرها و مشخصات آنها
- لوله کشی فرآیند، اندازهها و شناسایی
- متفرقه - دریچهها، زهکشها، اتصالات ویژه، خطوط نمونه برداری، کاهندهها، افزایندهها و سواگرها
- خطوط راه اندازی و شستشوی دائمی
- جهت جریان
- مرجع اتصالات
- کنترل ورودیها و خروجیها، اینترلاک
- دسته بندی لرزه ای
- رابطهایی برای تغییر کلاس
- سطح کیفیت
- ورودیهای اعلان
- ورودی سیستم کنترل کامپیوتری
- رابطهای فروشنده و پیمانکار
- شناسایی اجزا و زیرسیستمهای ارائه شده توسط دیگران
- توالی فیزیکی مورد نظر تجهیزات
- ظرفیت یا توان نامی تجهیزات
۱-۲- چکلیست P&ID شامل چه مواردی نیست؟
بهتر است، جزئیات ریز و درشت را برای اسناد پشتیبان قرار دهید.
شما میخواهید، P&ID هایی ایجاد کنید که وضوح ایجاد کنند، نه بی نظمی.
به همین دلیل، بهتر است، موارد زیر را حذف کنید:
- رلههای کنترل
- سوئیچهای دستی
- لولهها و شیرهای ابزار دقیق اولیه
- دادههای فشار، دما و جریان
- زانویی، سه راهی و اتصالات استاندارد مشابه
- یادداشتهای توضیحی گسترده
۱-۳- عناصر چکلیست P&ID
چک لیست P&ID نقش اساسی در دنیای مهندسی فرآیند برای نشان دادن ارتباط متقابل دارند، اما لزوماً شامل مشخصات فنی نمیشوند.
مشخصات فنی معمولاً در اسناد جداگانه ای ارائه میشوند.
اما از بسیاری جهات فوق العاده مفید هستند، از جمله:
- ارزیابی فرآیندهای ساخت و ساز
- به عنوان پایه ای برای برنامه نویسی کنترل
- تدوین دستورالعملها و استانداردهای لازم برای بهره برداری از تأسیسات
- تهیه اسناد برای توضیح نحوه کار فرآیند
- فراهم کردن یک زبان مشترک برای بحث در مورد عملیات کارخانه
- ایجاد و اجرای فلسفههایی برای ایمنی و کنترل
- طراحی طرح مفهومی یک کارخانه شیمیایی یا تولیدی
- ارائه توصیه نامه برای برآورد هزینه، طراحی تجهیزات و طراحی لوله
۲- نحوه خواندن چکلیست P&ID

اولین بخش درک چکلیست P&ID، یادگیری و شناسایی انواع دستگاههای نمایش داده شده در نمودار است.
با استفاده از استانداردهای صنعتی، معمولاً میتوانیم، تمام تجهیزات را در یک اختصار ۳ حرفی یا کمتر گروه بندی کنیم.
گاهی اوقات از حروف بیشتری استفاده خواهید کرد، اما ۲ - ۳ حرف اکثریت قریب به اتفاق موارد استفاده را پوشش میدهد.
نمودارهای لوله کشی و ابزار دقیق، برخلاف نقشههای طبقات یا نقشهها، مقیاس بندی شده نیستند.
آنها به صورت بصری نزدیکی اجزای داده شده، شکل آنها یا مختصات فیزیکی آنها را در تأسیسات نشان نمیدهند.
هدف اصلی آنها نشان دادن پارامترها و عناصر سیستم پردازش است، نه تناسبات یا توپوگرافی آن.
نمادهای ترسیم شده در P&ID ها توسط کدها و نمادهای گرافیکی نمایش داده میشوند.
این نمادها ممکن است از شرکتی به شرکت دیگر متفاوت باشند، بنابراین P&ID ها با برگههای راهنما ضمیمه میشوند که در آنها قوانین و نمادهای نمادگذاری توضیح داده شده اند.
معمولاً، آنها از استانداردهای صنعتی مانند ANSI/ISA-5.1-2009 (نمادها و شناسایی ابزار دقیق) پیروی میکنند.
۳- علل اهمیت چکلیست P&ID
طراحی و ساخت: P&IDها به عنوان نقشه راه برای ساخت سیستمهای لوله کشی و ابزار دقیق عمل میکنند. آنها ثبات و دقت را در فرآیند طراحی و نصب تضمین میکنند و خطاها و خطرات احتمالی را به حداقل میرسانند.
- عملیات و نگهداری: اپراتورها برای درک عملکرد کارخانه فرآوری و عیب یابی مؤثر مشکلات، به P&IDها متکی هستند. تیمهای تعمیر و نگهداری از P&IDها برای شناسایی مکان اجزا، درک ارتباطات آنها و انجام وظایف تعمیر و نگهداری پیشگیرانه استفاده میکنند.
- ایمنی: P&ID ها با ارائه درک دقیقی از اتصالات داخلی سیستم و خطرات احتمالی، نقش مهمی در تضمین ایمنی ایفا میکنند. این امر اپراتورها و پرسنل تعمیر و نگهداری را قادر میسازد تا به شکلی مناسب و در مواقع اضطراری واکنش نشان دهند.
- عیب یابی و اصلاحات: وقتی مشکلی پیش میآید، P&IDها به تکنسینها و مهندسان این امکان را میدهند که به سرعت منطقه آسیب دیده را شناسایی کرده و تعمیرات یا اصلاحات لازم را به طور مؤثر انجام دهند.
۴- کاربرد چکلیست P&ID

چکلیست P&ID یک تصویر شماتیک از رابطه عملکردی اجزای لوله کشی، ابزار دقیق و تجهیزات سیستم مورد استفاده در زمینه ابزار دقیق و کنترل یا اتوماسیون هستند.
آنها معمولاً توسط مهندسانی که در حال طراحی یک فرآیند تولید برای یک کارخانه فیزیکی هستند، ایجاد میشوند.
این تأسیسات معمولاً به مراحل پیچیده شیمیایی یا مکانیکی نیاز دارند که با P&IDها ترسیم میشوند تا یک کارخانه ساخته شود و همچنین ایمنی کارخانه به عنوان مرجعی برای اطلاعات ایمنی فرآیند (PSI) در مدیریت ایمنی فرآیند (PSM) حفظ شود.
اگر مشکلی پیش بیاید، بررسی چک لیست P&ID معمولاً نقطه شروع خوبی است.
چکلیست P&ID اسناد ارزشمندی هستند که باید در دسترس داشته باشید، چه برای ساده سازی یک فرآیند موجود، جایگزینی یک قطعه تجهیزات یا راهنمایی برای طراحی و اجرای یک تأسیسات جدید استفاده شوند.
با سوابقی که ارائه میدهند، میتوان تغییرات را با استفاده از مدیریت تغییر (MOC) به گونه ای ایمن و مؤثر برنامه ریزی کرد.
چکلیست P&ID توسط تکنسینهای میدانی، مهندسان و اپراتورها برای درک بهتر فرآیند و نحوه اتصال ابزار دقیق استفاده میشوند. آنها همچنین میتوانند در آموزش کارگران و پیمانکاران مفید باشند.
۴-۱- چگونه از چکلیست P&ID در مهندسی فرآیند استفاده میشود؟
نمودار لوله کشی و ابزار دقیق، شرح مفصلی از نمودار جریان فرآیند (PFD) است.
PFD نقشه اصلی ایجاد شده توسط مهندسان فرآیند برای نشان دادن روابط بین تجهیزات اصلی یک فرآیند شیمیایی (پمپها، مخازن، توربینها، بخاریها) و جریان و خواص سیالات شیمیایی مورد استفاده در فرآیند (دما، فشار، چگالی سیال، سرعت جریان) است.
نمودار جریان فرآیند، اجزای جزئی (مانند ابزارهای فشار - جریان) و همچنین جزئیات مربوط به سیستمهای لوله کشی در تأسیسات را نشان نمیدهد.
نمودارهای P&ID در طراحی، توسعه، عملیات، مدیریت و نگهداری کارخانههای فرآوری مواد شیمیایی استفاده میشوند.
این نمودارها به طور گسترده توسط تمام رشتههای مهندسی، مانند فرآیند، لوله کشی، مکانیک، عمران، برق و ابزار دقیق، استفاده میشوند.
۴-۱-۱- طراحی و توسعه فرآیند
چکلیست P&ID معمولاً توسط مهندسان فرآیند بر اساس PFD توسعه داده میشوند تا جزئیات مورد نیاز برای طراحی و ساخت تأسیسات به پروژه اضافه شود.
P&IDها در طراحی مهندسی اولیه (FEED) و همچنین مهندسی، تدارکات و ساخت (EPC) استفاده میشوند، جایی که به عنوان مبنایی برای تولید لیست مواد عمل میکنند.
چکلیست P&ID نقشه راه هر پروژه مهندسی کارخانه فرآوری است.
از آن برای برنامه ریزی نیروی انسانی، جدول زمانی و بودجه استفاده میشود.
سایر مهندسان، مدیران پروژه و کارگران ساختمانی از آن به عنوان مبنایی برای کار خود استفاده میکنند، بنابراین تغییرات کوچکی که در P&IDها در مرحله ساخت و ساز ایجاد میشود، ممکن است، سایر مهندسان یا پیمانکاران را مجبور به انجام مجدد کار خود کند و باعث تأخیر و هزینههای اضافی شود.
مهندسان لوله کشی از چکلیست P&ID برای تهیه مواد و طراحی مسیر لولهها در کارخانه، مهندسان برق برای برنامه ریزی مدارهای الکتریکی و معماران برای طراحی ساختمان تأسیسات استفاده میکنند.
P&ID های چندگانه و متصل به هم برای بخشهای مختلف جریان فرآیند یک تأسیسات فرآوری ایجاد میشوند.
۴-۱-۲- عملیات، ایمنی و نگهداری
چکلیست P&ID برای عملیات، کنترل و رویههای خاموش کردن یک کارخانه فرآوری استفاده میشوند.
آنها الزامات نظارتی و ایمنی کارخانه را مشخص میکنند؛ آنها برای تدوین دستورالعملهای عملیاتی تأسیسات (مانند راه اندازی و خاموش کردن، رویههای نظارت) و استانداردها استفاده میشوند.
نمودار لوله کشی و ابزار دقیق همچنین راهنمایی برای دادههای عملیاتی است.
آنها در آموزش کارکنان عملیاتی تأسیسات، مهندسان میدانی و متخصصان تعمیر و نگهداری استفاده میشوند.
P&ID سند اساسی برای HAZOP، بررسی مدل و مدیریت ایمنی فرآیند است.
در طول عمر کارخانه، P&ID ها معمولاً با گسترش، نوسازی یا اصلاح تأسیسات برای برآورده کردن توصیههای ممیزیهای مدیریت ایمنی فرآیند، به روزرسانی میشوند.
۵- مراحل تدوین چکلیست P&ID

در این بخش به بررسی مراحل تدوین چکلیست P&ID میپردازیم.
۵-۱- اطلاعات مورد نیاز برای طراحی چکلیست P&ID
قبل از تهیه چکلیست P&ID، طیف گسترده ای از اسناد و دادههای مرجع باید جمع آوری شوند.
این موارد برای اطمینان از دقت و ثبات در طول مرحله طراحی ضروری هستند.
- نمودار جریان فرآیند (PFD)
- یک چکلیست P&ID بر اساس PFD تأیید شده و به شکلی دقیق توسعه داده میشود.
- PFD قبل از این که به عنوان پایه و اساس تهیه پیش نویس P&ID عمل کند، باید توسط بخشهای مربوطه بررسی و تأیید شود.
- اطلاعات تجهیزات
- نوع، کمیت، الزامات عملکرد و دادههای ابعادی تجهیزات باید در دسترس باشند.
- برای تجهیزات غیر استاندارد، باید طرحهای ساده شده تهیه شود. برای تجهیزات استاندارد، نقشههای چیدمان کلی (GA) مورد نیاز است.
- این جزئیات، اندازه صحیح نازلها، روشهای اتصال، درجه بندی فلنجها و انواع سطوح را تضمین میکنند.
- طرح ابزار دقیق و کنترل
- استراتژیهای کنترلی اصلی باید به طور مشترک توسط تیمهای فرآیند و ابزار دقیق تعریف شوند.
- طرحهای کنترل عمومی ممکن است، توسط طراح P&ID پیشنهاد شده و بعداً توسط تیم ابزار دقیق تأیید شوند.
- مشخصات مواد لوله کشی پیشنهادی (PMS)
- کلاسهای لوله کشی، گریدهای مواد و رتبه بندیهای فشار - دما باید با الزامات فرآیند مطابقت داشته باشند.
- استانداردها و کدهای قابل اجرا
- باید شامل دستورالعملهای مهندسی (مثلاً عایق بندی، ردیابی، لوله کشی و الزامات ابزار دقیق)، مشخصات پروژه و شرح نمادهای استاندارد باشد.
- استانداردهای بین المللی: ISA S5.1، ISO 10628، GB/T 14689
- P&ID های مرجع از کارخانههای مشابه
- استفاده از طرحهای گذشته، خطاها را کاهش و کارایی را افزایش میدهد.
- شرح فرآیند
- باید شامل ویژگیهای عملیاتی، ویژگیهای تولید و خلاصهای از کل فرآیند باشد.
- ویژگیهای راه اندازی یا خاموش کردن و عملیاتی
- هرگونه ملاحظه خاص مثلاً خاموشیهای اضطراری، منطق راه اندازی متوالی را برجسته کنید.
- فهرست ابزار
- فهرستی یکپارچه از تمام ابزارها، شمارههای برچسب و جزئیات خدمات نیاز است.
- فهرست تجهیزات
- فهرست جامع تجهیزات به همراه شماره برچسب و دادههای پردازش باید وجود داشته باشد.
۵-۲- الزامات تهیه و طرح بندی برای چکلیست P&ID
برای اطمینان از خوانایی و ثبات، تهیه پیش نویس چکلیست P&ID باید از این اصول طرح بندی پیروی کند:
- اندازه نقاشی
- قالبهای استاندارد: اندازه شماره ۱ یا شماره ۰ (فضای کافی برای سیستمهای پیچیده)
- چیدمان تجهیزات
- جهت جریان: چپ به راست
- ستونها، راکتورها، مخازن، مبدلها و کورهها (که بالاتر از خط مرکزی افقی قرار گرفته اند.)
- کمپرسورها و پمپها (زیر یک چهارم پایینی نقشه)
- در نظر گرفتن یک چهارم فضای زیر خط مرکزی برای لوله کشی
- قرار گرفتن کندانسورهای سطح بالا باید بالای درامهای رفلاکس و ریبویلرها مجاور ستونها
- طرح لوله کشی
- خطوط فرآیند اصلی از کنارههای نقشه وارد و خارج میشوند و به سایر P&IDها متصل میشوند.
- خطوط برجسته و دریچه از بالا یا کنارههای طرح خارج میشوند.
- همچنین ممکن است، خاکریزهای مهار یا مناطق خاکی مشخص شوند.
- هماهنگی با سایر رشتهها
- الزامات مکانیکی، الکتریکی و عمرانی باید به طور متقابل بررسی شوند.
۵-۳- گردش کار مستندسازی پیشنهادی
- جمع آوری و بررسی اسناد مرجع
- تهیه پیش نویس P&ID از PFD
- بررسی متقابل با تجهیزات و دادههای کنترلی
- بررسی داخلی توسط تیمهای فرآیند و ابزار دقیق
- صدور مجوز برای بررسی بین رشته ای (ایمنی، لوله کشی، برق، عمران)
- انتشار نهایی و مدیریت بازبینی کنترل شده
۵-۴- چک لیست برای تأیید P&ID
- تمام تجهیزات و ابزارها به صورت مداوم برچسب گذاری میشوند.
- خطوط فرآیند با شماره خط، اندازه، کلاس و کدهای عایق یا ردیابی برچسب گذاری میشوند.
- حلقههای کنترل بسته و کاربردی هستند.
- سیستمهای تخلیه، تهویه و زهکشی به وضوح نشان داده شده است.
- رویههای راه اندازی یا خاموش سازی منعکس میشوند.
- علائم و نمادها با استانداردهای پروژه مطابقت دارند.
۶- اصول سازماندهی چکلیست P&ID

به عنوان یک سند کلیدی، چکلیست P&ID باید در یک روند منطقی سازماندهی شود.
در حالی که بسیاری از شرکتها یا اکثر آنها استانداردهای خود را برای سازماندهی P&ID تعیین میکنند، میتوان آن را به عنوان فصلهایی از یک کتاب یا صحنههایی از یک فیلم در نظر گرفت که به هم متصل میشوند تا داستان فرآیند مهندسی شما را روایت کنند.
این سند باید تصویری مختصر و قابل فهم از تمام تجهیزاتی که قرار است در جریان فرآیند گنجانده شوند، ارائه دهد، اطلاعات مربوط به خطرات، اقدامات حفاظتی و خطاهای احتمالی را هشدار دهد تا خطاها به حداقل برسند یا حذف شوند.
این سند به پشتیبانی از توسعه رویههای عملیاتی و نگهداری کمک میکند.
به عنوان یک استوری بورد از فرآیند، راهی برای مشاهده این مورد است که آیا میتوان تغییرات را با استفاده از مدیریت تغییر به طور ایمن و مؤثر انجام داد یا خیر.
۷- به روز رسانی چکلیست P&ID

به روزرسانی و بررسی نمودارهای لوله کشی و ابزار دقیق (P&ID) برای حفظ یکپارچگی و ایمنی سیستمهای فرآیندی بسیار مهم است.
۷-۱- تأیید میدانی و علامت گذاریهای خط قرمز ردیابی و خط قرمز میدانی
با تأیید P&ID در برابر نصب واقعی میدانی شروع کنید.
در سیستم قدم بزنید و هرگونه اختلاف را با خطوط قرمز مستقیماً روی P&ID موجود علامت گذاری کنید.
این کار تضمین میکند که نمودار به طور دقیق وضعیت فعلی تجهیزات و لوله کشی را منعکس میکند.
به عنوان مثال، در طول تأیید میدانی، ممکن است، متوجه شوید که یک شیر در مکانی متفاوت از آنچه در چکلیست P&ID نشان داده شده نصب شده است.
این اختلاف را برای اصلاح به وضوح روی نمودار علامت گذاری کنید.
۷-۲- جمع آوری دادهها، مستندات و اطلاعات به روز
جدیدترین برگههای اطلاعات تجهیزات، نمودارهای جریان فرآیند (PFD) و هرگونه مستندات مرتبط دیگر را جمع آوری کنید.
این اطلاعات برای اطمینان از ثبت دقیق همه تغییرات بسیار مهم خواهد بود.
به عنوان مثال، اگر پمپی ارتقا یافته، مطمئن شوید که مشخصات جدید در چکلیست P&ID به روز شده است.
۷-۳- گنجاندن حبابهای اصلاح در طرح
از حبابهای اصلاح برای برجسته کردن تغییرات ایجاد شده در P&ID استفاده کنید.
این کار شناسایی و پیگیری به روزرسانیها را آسان تر میکند.
به عنوان مثال، اگر یک شیر اطمینان جدید به سیستم اضافه میکنید، یک حباب اصلاح دور نماد جدید قرار دهید و توضیح مختصری در یادداشتهای اصلاح بنویسید.
۷-۴- بررسی سازگاری نمادهای فرآیند و ابزار دقیق
مطمئن شوید که تمام نمادهای استفاده شده با برگه راهنمای استاندارد شرکت سازگار هستند.
تأیید کنید که تمام ابزار دقیق، شیرآلات و تجهیزات به درستی نمایش داده شده اند.
به عنوان مثال، یک اشتباه رایج استفاده از نمادهای قدیمی است.
مطمئن شوید که تمام نمادها با آخرین استانداردها مطابقت دارند تا از سردرگمی جلوگیری شود.
۷-۵- بررسی همتا در کنترل کیفیت و تأیید
از یک فرد دیگر بخواهید تا چکلیست P&ID را بررسی کند.
این امر میتواند به شما در یافتن خطاهایی که ممکن است از قلم افتاده باشند، کمک کند.
از چکلیست P&ID برای تأیید سیستماتیک هر جز استفاده کنید.
مطمئن شوید که تمام اتصالات، شماره خطوط و برچسبهای تجهیزات صحیح هستند.
به عنوان مثال، از چک لیستهای API 14C برای اطمینان از تأیید جامع استفاده کنید.
۷-۶- کنترل اسناد و صدور به روزرسانی بلوکهای ویرایش
مطمئن شوید که بلوک ویرایش در P&ID با شماره، تاریخ و شرح تغییرات صحیح به روزرسانی شده است.
صدور کنترل شده چکلیست P&ID به روزرسانی شده را از طریق سیستم کنترل اسناد صادر کنید.
مطمئن شوید که همه ذینفعان مربوطه آخرین نسخه را دریافت میکنند.
۸- چرا به روزرسانیهای دقیق چکلیست P&ID بسیار مهم هستند؟
ایمنی: P&ID های دقیق برای عملیات ایمن، نگهداری و واکنش در شرایط اضطراری حیاتی هستند. هرگونه عدم دقت میتواند، منجر به شرایط ناامن یا خرابیهای عملیاتی شود.
- انطباق: نهادهای نظارتی اغلب برای بازرسیها و ممیزیها به P&IDهای به روز نیاز دارند. اطمینان از به روز بودن نمودارهای شما به حفظ انطباق کمک میکند.
- کارایی: P&ID های خوب نگهداری شده، فعالیتهای عیب یابی و نگهداری را ساده میکنند، زمان از کارافتادگی را کاهش و کارایی عملیاتی را افزایش میدهند.
با دنبال کردن این مراحل، میتوانید، مطمئن شوید که چکلیست P&ID شما دقیق، قابل اعتماد و به روز باقی میمانند و از عملیات فرآیند ایمن و کارآمد پشتیبانی میکنند.
۹- محدودیتهای چکلیست P&ID

از آنجایی که چکلیست P&ID نمایش گرافیکی فرآیندها هستند، محدودیتهای ذاتی خود را دارند.
نمیتوان به آنها به عنوان مدلهای واقعی تکیه کرد، زیرا لزوماً با مقیاس یا دقت هندسی رسم نمیشوند.
همچنین هیچ استاندارد جهانی پذیرفته شده ای برای آنها وجود ندارد، بنابراین ممکن است، بر اساس استانداردهای داخلی، نوع سیستم نرم افزاری مورد استفاده و ترجیحات سازنده، از شرکتی به شرکت دیگر یا حتی در یک شرکت متفاوت به نظر برسند.
به همین دلیل طراحی و بررسی مستنداتی که به جزئیات واقعی اسناد پشتیبانی میپردازد، مهم است.





