بررسی محدودیت های استفاده از Swing Check Valve در خطوط عمودی
پرسش فنی
مهارتجویاسر ایزدیپرسیده شده ۲ سال پیش۷۱ بازدید۱ پاسخ
جناب آقای دکتر مانی زاده
سلام و عرض ادب
آیا در لاین ورتیکال محدودیت استفاده از swing check valve را داریم؟چرا؟
پاسخها (۱)
استادعلی مانی زاده· ۹ روز پیش
سلام و عرض ادب. بله، استفاده از Swing Check Valve در خطوط عمودی (Vertical Lines) دارای محدودیت است، اما بهطور کلی ممنوع نیست. مهمترین عامل در انتخاب این شیر، جهت جریان سیال است. Swing Check Valve دارای یک دیسک لولایی (Hinged Disc) است که با فشار جریان سیال باز میشود و در صورت کاهش یا معکوس شدن جریان، تحت تأثیر وزن دیسک و اختلاف فشار به سمت نشیمنگاه (Seat) حرکت کرده و مسیر را میبندد. در خطوط افقی، دیسک معمولاً بهگونهای نصب میشود که محور لولا در موقعیت مناسب قرار گیرد و نیروی وزن به بسته شدن آن کمک کند. در خطوط عمودی نیز استفاده از Swing Check Valve معمولاً زمانی مجاز است که جهت جریان از پایین به بالا (Vertical Upward Flow) باشد؛ زیرا جریان رو به بالا میتواند دیسک را باز نگه دارد و هنگام توقف جریان، نیروی وزن دیسک به بسته شدن شیر کمک میکند. اما در شرایطی که جریان از بالا به پایین (Vertical Downward Flow) باشد، استفاده از Swing Check Valve معمولی عموماً مناسب نیست؛ زیرا نیروی وزن میتواند دیسک را به سمت باز شدن هدایت کند و در نتیجه، هنگام توقف یا معکوس شدن جریان، بسته شدن سریع و مطمئن دیسک تضمین نمیشود. این مسئله ممکن است باعث ایجاد جریان برگشتی (Reverse Flow)، ضربه قوچ (Water Hammer) یا آسیب به تجهیزات بالادستی، بهویژه پمپها شود. البته برخی طراحیهای خاص Check Valve ممکن است با استفاده از فنر یا مکانیزمهای کمکی برای جهتهای مختلف جریان مناسب باشند؛ بنابراین محدودیت نهایی باید بر اساس طراحی شیر و دستورالعمل نصب سازنده تعیین شود.
نکته مهم دیگر این است که مجاز بودن نصب Swing Check Valve در خط عمودی با مناسب بودن عملکرد آن در شرایط واقعی بهرهبرداری یکسان نیست. حتی اگر جریان از پایین به بالا باشد، باید حداقل دبی، سرعت جریان، افت فشار، وزن دیسک و احتمال نوسان جریان بررسی شوند؛ زیرا اگر سرعت جریان برای باز نگه داشتن کامل دیسک کافی نباشد، ممکن است دیسک در حالت نیمهباز قرار بگیرد و دچار نوسان یا ضربههای متوالی به نشیمنگاه شود که به این پدیده Disc Flutter یا Chattering گفته میشود. این وضعیت میتواند باعث سایش لولا، آسیب به Seat، افزایش افت فشار و کاهش عمر شیر شود. به همین دلیل، در خطوطی با دبی متغیر، جریان پالسی یا احتمال برگشت سریع جریان، گاهی استفاده از Check Valveهای فنردار مانند Spring-Loaded Check Valve، Axial Flow Check Valve یا برخی انواع Dual Plate Check Valve مناسبتر است؛ البته این شیرها نیز باید برای نصب عمودی و جهت جریان موردنظر توسط سازنده تأیید شده باشند. از نظر استانداردی، استاندارد API 594 الزامات طراحی و ساخت برخی انواع Check Valve از جمله Swing Check Valve را پوشش میدهد، اما انتخاب وضعیت نصب باید با توجه به الزامات پروژه و دستورالعمل سازنده انجام شود. بنابراین، برای یک Swing Check Valve معمولی، نصب در خط افقی یا خط عمودی با جریان رو به بالا عموماً قابل قبول است، اما نصب در خط عمودی با جریان رو به پایین معمولاً توصیه نمیشود، مگر اینکه سازنده صراحتاً آن را مجاز اعلام کرده باشد. در نهایت، هنگام تهیه Valve Datasheet یا بررسی P&ID باید علاوه بر نوع شیر، جهت جریان، وضعیت نصب (Installation Orientation)، حداقل دبی عملیاتی و الزامات جلوگیری از جریان برگشتی نیز مشخص شوند