پیمانکار ساختمان
Building Contractorپیمانکار ساختمان شخص یا شرکتی است که اجرای یک پروژه ساختمانی را بر پایه قرارداد با کارفرما بر عهده میگیرد و تأمین مصالح، نیروی کار، ماشینآلات و پیمانکاران جزء را تا تحویل کار مدیریت میکند. او در برابر هزینه، زمان و کیفیت پروژه پاسخگوست و ریسک مالی و حقوقی اجرا را میپذیرد.
- کد SOC
- NM-512
- کد ISCO
- 1323، 7111

معرفی شغل
پیمانکار ساختمان طرفی است که در قرارداد ساخت، اجرای کار را میپذیرد؛ از گودبرداری و اسکلت تا نازککاری و تحویل. کار او با مطالعه نقشه و برآورد قیمت برای مناقصه یا قرارداد مستقیم آغاز میشود و با تجهیز کارگاه، خرید مصالح، انتخاب پیمانکاران جزء و تنظیم صورتوضعیت ادامه مییابد. برخلاف مدیر پروژه که کارمند یک سازمان است، پیمانکار سود و زیان کار را خودش برمیدارد.
این شغل در آگهیهای استخدام با عنوانهایی مانند پیمانکار ابنیه، مجری ذیصلاح ساختمان، مجری ساختمان، پیمانکار عمرانی و سازنده ساختمان هم دیده میشود.
یک روز کاری
پیمانکار پیش از هر تعهدی باید بداند کار چقدر برایش تمام میشود. نقشهها را متره میکند، قیمت مصالح و دستمزد را استعلام میگیرد، ضریب بالاسری و سود را میافزاید و به رقمی میرسد که هم رقابتی باشد و هم زیانده نباشد. در کارهای دولتی این رقم بر پایه فهرستبها در اسناد مناقصه ارائه میشود و در کارهای خصوصی به شکل قرارداد مستقیم.
متن قرارداد تعیین میکند در دعوای بعدی چه کسی هزینه را میپردازد. پیمانکار دامنه کار، زمانبندی، نحوه پرداخت، جریمه تأخیر و تکلیف کارهای جدید را پیش از امضا روشن میکند و ضمانتنامههای انجام تعهدات و حسن انجام کار را تهیه میکند. در پیمانهای دولتی شرایط عمومی پیمان از پیش نوشته شده و کار پیمانکار فهمیدن دقیق تعهدی است که میپذیرد.
بخش بزرگی از سود یا زیان پروژه در خرید تعیین میشود. پیمانکار میلگرد، سیمان، بتن آماده، آجر و مصالح نازککاری را در زمان درست و به قیمت درست تأمین میکند، بین خرید نقدی ارزانتر و توان نقدینگی خود توازن برقرار میکند و برای بیل مکانیکی، پمپ بتن، تاورکرین یا داربست، اجاره و زمان حضور را هماهنگ میکند تا دستگاه بیکار در کارگاه نماند.
کار واقعی را اکیپهای تخصصی انجام میدهند و پیمانکار آنها را کنار هم میچیند. با اکیپ آرماتوربندی، قالببندی، تأسیسات، برق، گچکاری و نما جداگانه قرارداد میبندد، ترتیب ورودشان به کارگاه را طوری میچیند که کار یکی زیر پای دیگری نماند و کیفیت و پیشرفت هر کدام را تحویل میگیرد. تأخیر یک اکیپ به سرعت به تأخیر کل پروژه تبدیل میشود.
پیمانکار معمولاً اول خرج میکند و بعد پول میگیرد. کار انجامشده هر دوره را متره و در قالب صورتوضعیت به دستگاه نظارت و کارفرما ارائه میکند، کسورات و پیشپرداخت را پیگیری میکند و تا رسیدن وجه، حقوق کارگر و پول تأمینکننده را از جیب خود میدهد. مدیریت همین فاصله زمانی، بیشتر از فن اجرا، سرنوشت شرکتهای پیمانکاری را تعیین میکند.
پایان اجرا پایان مسئولیت نیست. پیمانکار در تحویل موقت فهرست نقصها را میگیرد و رفع میکند، در دوره تضمین پاسخگوی نشتی، ترک و ایرادهای اجرایی است و تا تحویل قطعی بخشی از مطالباتش نزد کارفرما میماند. آزادسازی ضمانتنامهها هم به مفاصاحساب تأمین اجتماعی و تسویه مالیاتی همان قرارداد گره خورده است.
وظایف شغلی پیمانکار ساختمان
- مطالعه نقشهها و مشخصات فنی پروژه و تهیه برآورد اولیه هزینه اجرا.
- تهیه پیشنهاد قیمت و اسناد مناقصه و ارائه آن به کارفرما.
- مذاکره و انعقاد قرارداد پیمان با تعیین دامنه کار، زمانبندی و شرایط پرداخت.
- تنظیم برنامه زمانبندی اجرا و بهروزرسانی آن بر پایه پیشرفت واقعی کارگاه.
- تجهیز کارگاه شامل تأمین آب و برق موقت، دفتر فنی، انبار و حصارکشی محوطه.
- استعلام قیمت و خرید مصالح و مدیریت موجودی انبار کارگاه.
- انتخاب پیمانکاران جزء برای اسکلت، تأسیسات و نازککاری و بستن قرارداد با آنها.
- بهکارگیری نیروی کار کارگاه و تنظیم دستمزد، بیمه و حضور و غیاب آنها.
- تأمین یا اجاره ماشینآلات و برنامهریزی زمان حضور آنها در کارگاه.
- نظارت روزانه بر پیشرفت کار و کنترل انطباق اجرا با نقشه و مشخصات فنی.
- تهیه صورتوضعیت دورهای و پیگیری تأیید آن نزد دستگاه نظارت و کارفرما.
- کنترل هزینههای واقعی در برابر برآورد و مدیریت جریان نقدی پروژه.
- هماهنگی با مهندس ناظر، شهرداری و سازمان نظام مهندسی برای بازدیدها و تأییدیهها.
- اجرای الزامات ایمنی کارگاه و تأمین وسایل حفاظت فردی برای کارگران.
- رسیدگی به دستور کارها و تغییرات پروژه و محاسبه بهای کارهای جدید.
- انجام تحویل موقت و قطعی پروژه و رفع نقصهای اعلامشده در دوره تضمین.
فعالیتهای کاری
رساندن اطلاعات به سرپرستان، همکاران و زیردستان از راه تلفن، نوشتار، ایمیل یا بهصورت حضوری.
استفاده از اطلاعات مرتبط و قضاوت شخصی برای تعیین اینکه آیا رویدادها یا فرایندها با قوانین، مقررات یا استانداردها مطابقت دارند.
تدوین هدفها و برنامههای مشخص برای اولویتبندی، سازماندهی و به انجام رساندن کار.
زمانبندی رویدادها، برنامهها و فعالیتها و نیز کار دیگران.
پایش و بررسی اطلاعات بهدستآمده از مواد، رویدادها یا محیط، برای تشخیص یا ارزیابی مشکلات.
بازرسی تجهیزات، سازهها یا مواد برای یافتن علت خطاها یا دیگر مشکلات و نقصها.
تحلیل اطلاعات و ارزیابی نتایج برای انتخاب بهترین راهحل و حل مسئله.
واداشتن اعضای یک گروه به کار مشترک برای انجام کارها.
مشاهده، دریافت و بهدستآوردن اطلاعات از همهٔ منابع مرتبط.
راهنمایی و هدایت زیردستان، از جمله تعیین استانداردهای عملکرد و پایش عملکرد آنان.
تخصصها
رایجترین شاخه؛ اجرای کامل ساختمانهای مسکونی، اداری و تجاری از گودبرداری تا تحویل کلید. این پیمانکار معمولاً کل کار را میگیرد و بخشهای تخصصی را به اکیپهای جزء میسپارد، پس تخصص اصلیاش هماهنگی، قیمتگذاری و کنترل کیفیت است نه اجرای یک رشته خاص. در کارهای دولتی رشته ابنیه در گواهی صلاحیت همین شاخه را پوشش میدهد.
تمرکز بر اسکلت بتنی یا فلزی، فونداسیون، سقف و دیوارچینی. این کار سرمایهبر و ماشینآلاتمحور است و حاشیه سود آن به سرعت اجرا و مدیریت مصرف میلگرد و بتن بستگی دارد. پیمانکار این شاخه باید نقشه سازه را دقیق بخواند، با آزمایشگاه بتن و جوش کار کند و بداند توقف یک بتنریزی چه هزینهای روی دست پروژه میگذارد.
اجرای لولهکشی آب و فاضلاب، گرمایش و سرمایش، اطفای حریق، برقرسانی، روشنایی و سامانههای جریان ضعیف. این شاخه بیش از بقیه با مقررات ملی ساختمان و تأییدیههای سازمانهای خدماتی درگیر است و اجرای آن باید با پیشرفت سفتکاری هماهنگ بماند؛ لولهای که سر وقت کار گذاشته نشود، بعداً به تخریب دیوار ختم میشود.
کفسازی، گچکاری، کاشی و سرامیک، نما، کابینت و بازسازی واحدهای قدیمی. کارفرمای این شاخه اغلب مالک شخصی است، پروژهها کوچک و پرتعدادند و پول نقد سریعتر میچرخد. در عوض توقع کیفیت ظاهری بالاست، تغییر نظر کارفرما در میانه کار زیاد اتفاق میافتد و مهارت اصلی پیمانکار مدیریت انتظار و تحویل تمیز کار است.
در این شاخه پیمانکار فقط مجری نیست، بخشی از سرمایهگذار هم هست؛ با مالک زمین قرارداد مشارکت میبندد یا پروژه چندواحدی را برای فروش میسازد. کار از جنس تأمین مالی، بازارشناسی و مجوزگیری شهرداری است و ریسک آن بالاتر از پیمانکاری دستمزدی است، چون سود به قیمت فروش نهایی و زمانبندی بازار مسکن گره میخورد.
درآمد و اشتغال پیمانکار ساختمان
میانهٔ حقوق ماهانهٔ پیمانکار ساختمان ۶۷ میلیون تومان است (میانگین ۷۳ میلیون، ساعتی ۳۸۷ هزار تومان). نیمهٔ میانی شاغلان بین ۵۲ تا ۸۸ میلیون تومان میگیرند و اشتغال این شغل تا ۱۰ سال آینده ۸٫۷٪ رشد پیشبینی میشود.
رضایت شغلی
دانش و مهارتهای پیمانکار ساختمان
دانش
- ساختمان و ساختوساز
- مدیریت و اداره امور
- ریاضیات
- مهندسی و فناوری
- خدمات مشتری و خدمات شخصی
- مکانیک
- تولید و فرآوری
- ایمنی و امنیت عمومی
- اقتصاد و حسابداری
- طراحی
مهارتها
- قضاوت و تصمیمگیری
- مدیریت منابع انسانی
- هماهنگی
- تفکر انتقادی
- شنیدن فعال
- حل مسائل پیچیده
- مدیریت زمان
- پایش
- درک مطلب
- سخن گفتن
تواناییها
- حساسیت به مسئله
- بیان شفاهی
- استدلال قیاسی
- درک شنیداری
- تجسم
- بینایی نزدیک
- وضوح گفتار
- تشخیص گفتار
تناسب شخصیتی و سبک کاری
شاغلان این شغل بیش از همه به این تیپهای شخصیتی نزدیکاند:
- ۱کارآفرینEnterprising
- ۲قاعدهمندConventional
- ۳واقعگراRealistic
کد هالند این شغل: E-C-R
پیمانکاری بیش از آنکه کار فنی باشد، تصمیمگیری زیر فشار و با اطلاعات ناقص است. آدمهای موفق در این شغل ریسکپذیر اما حسابگرند، با طیفی از کارگر ساده تا مهندس ناظر راحت حرف میزنند و وسط تأخیر مصالح و اختلاف با کارفرما خونسردی خود را حفظ میکنند.
محیط و شرایط کار
کار میان کارگاه، دفتر فنی و جلسه با کارفرما، شهرداری و نظام مهندسی تقسیم میشود. بیشتر پیمانکاران همزمان چند کارگاه دارند و روزشان با سرکشی به آنها میگذرد.
ساعات کار تابع پیشرفت کارگاه است؛ کار در تعطیلات، فصل گرم و شبهای بتنریزی چیز غیرعادی نیست.
تحصیلات و مسیر ورود به شغل پیمانکار ساختمان
تقریباً هیچکس مستقیم پیمانکار نمیشود. شروع کار در کارگاه است، در نقش کارآموز یا کمکمهندس، جایی که ترتیب واقعی اجرا، زبان اکیپها و قیمت واقعی کارها آموخته میشود؛ چیزهایی که در هیچ نقشهای نوشته نشده.
گام بعد، اداره یک کارگاه برای پیمانکار دیگری است. در این مرحله فرد متره و صورتوضعیت را یاد میگیرد، با ناظر و آزمایشگاه کار میکند و اولین تجربه مدیریت نیروی انسانی و برنامه زمانبندی را به دست میآورد.
برای پذیرفتن رسمی اجرای ساختمان، مدرک مهندسی عمران یا معماری و سپس پروانه اشتغال به کار از وزارت راه و شهرسازی لازم است. مجری ذیصلاح با همین پروانه میتواند قرارداد اجرا امضا کند و در شناسنامه فنی ساختمان نامش ثبت شود.
کار در مقیاس بزرگتر شخصیت حقوقی میخواهد. پیمانکار شرکت ثبت میکند، کادر فنی و سوابق اجرایی را جمع میکند و گواهی صلاحیت پیمانکاری میگیرد؛ پایه همین گواهی است که در مناقصههای دولتی سقف مبلغ قرارداد را تعیین میکند.
با انباشت پروژههای تحویلشده، توان مالی و تجهیزات، پایه شرکت ارتقا مییابد و پروژههای سنگینتر در دسترس قرار میگیرد. در این مرحله کار پیمانکار از سرکشی روزانه به تأمین مالی، مذاکره و انتخاب پروژه تغییر جنس میدهد.
- تجربه
- مقدار قابل توجهی از مهارت، دانش یا تجربه مرتبط با کار برای این مشاغل مورد نیاز است. به عنوان مثال، یک حسابدار باید چهار سال کالج را بگذراند و چندین سال در حسابداری کار کند تا واجد شرایط در نظر گرفته شود.
- تحصیلات
- اکثر این مشاغل نیاز به مدرک لیسانس چهار ساله دارند، اما برخی از آنها نیازی به مدرک لیسانس ندارند.
- آموزش
- کارمندان در این مشاغل معمولاً به چندین سال تجربه مرتبط با کار، آموزش در حین کار و/یا آموزش حرفه ای نیاز دارند.
- نمونهها
- بسیاری از این مشاغل شامل هماهنگی، نظارت، مدیریت یا آموزش دیگران است. به عنوان مثال می توان به دلالان املاک، مدیران فروش، مدیران پایگاه داده، طراحان گرافیک، شیمیدانان، مدیران هنری و برآوردگران هزینه اشاره کرد.
مهارتهای نرمافزاری
ابزارهای عمومیتر
ابزارها و تجهیزات
ابزارهای عمومیتر
۲۴ مورد از ۱۲۷ ابزار ثبتشده برای این شغل








