پرش به محتوای اصلی
نماتک
Namatek logo

ریخته‌گر

Caster

کار با سازوکارهای دستی برای ریختن فلز مذاب در قالب‌ها و تنظیم جریان آن به‌منظور تولید قطعات ریخته‌گری یا شمش.

کد SOC
51-4052.00
کد ISCO
8121
کد NOC
426

معرفی شغل ریخته‌گر

کار با سازوکارهای دستی برای ریختن فلز مذاب در قالب‌ها و تنظیم جریان آن به‌منظور تولید قطعات ریخته‌گری یا شمش.

این شغل در آگهی‌های استخدام با عنوان‌هایی مانند ریخته‌گر DC (ریخته‌گر سردسازی مستقیم)، ریزنده مذاب چدن، ریزنده مذاب آلومینیوم، سرزن بیلت و ریزنده مذاب برنج هم دیده می‌شود.

یک روز کاری ریخته‌گر

آماده‌سازی مذاب

شارژ کوره، کنترل ترکیب و رساندن مذاب به دمای ریخت مناسب.

آماده‌سازی قالب

بستن و پیش‌گرم کردن قالب و کنترل رطوبت آن؛ رطوبت قالب با مذاب، انفجار می‌سازد.

ریخت مذاب

ریختن مذاب با جریان یکنواخت و بدون قطع؛ مکث وسط ریخت، قطعه را معیوب می‌کند.

سرد کردن و خروج قطعه

صبر برای انجماد و سرد شدن و سپس خارج کردن قطعه از قالب.

بازرسی قطعه

بررسی قطعه از نظر حفره، ترک و پر نشدن و جدا کردن موارد معیوب.

ایمنی ریخته‌گری

کار با فلز مذاب و پاشش آن: لباس نسوز، ماسک و مسیر خالی برای عبور پاتیل.

وظایف شغلی ریخته‌گر

  • خواندن گیج‌های دما و مشاهده تغییر رنگ، با تنظیم شعله کوره، مشعل‌ها یا واحدهای گرمایش الکتریکی در صورت لزوم برای ذوب فلز مطابق مشخصات فنی.
  • بررسی قالب‌ها برای حصول اطمینان از تمیز، صاف و درست پوشش‌داده‌شده بودن آن‌ها.
  • ریختن و تنظیم جریان فلز مذاب در قالب‌ها و فرم‌ها برای تولید شمش یا سایر ریخته‌ها، با استفاده از پاتیل‌ها یا سازوکارهای کنترل‌دستی.
  • پاک کردن فولاد یا سرباره جامدشده از نازل‌های ریختن، با استفاده از میله‌های بلند یا مشعل‌های اکسیژنی.
  • بارگذاری مقادیر مشخص فلز و گدازآور در کوره‌ها یا بوته‌های سفالی.
  • حمل شمش‌های فلزی به محوطه‌های انبار، با استفاده از لیفتراک.
  • گردآوری نمونه، یا علامت دادن به کارکنان برای نمونه‌گیری از فلز جهت تحلیل.
  • جای‌گذاری تجهیزاتی مانند پاتیل‌ها، سنگ‌های سنباده، نازل‌های ریختن یا بوته‌ها، یا علامت دادن به کارگران دیگر برای جای‌گذاری تجهیزات.
  • کف‌گیری سرباره یا برداشتن فلز اضافی از شمش‌ها یا تجهیزات، با استفاده از ابزارهای دستی، صافی، شن‌کش یا مشعل، و گردآوری ضایعات برای بازیافت.
  • مونتاژ و جاسازی ماهیچه‌ها در قاب‌های ریخته‌گری، با استفاده از ابزارهای دستی و تجهیزات.
  • چرخاندن شیرها برای گرداندن آب در ماهیچه‌ها، یا پاشیدن آب روی قالب‌های پرشده برای خنک و جامد کردن فلز.
  • کشیدن اهرم‌ها برای بالا بردن درپوش‌های پاتیل و روان کردن فولاد مذاب در قالب‌های شمش تا ارتفاع‌های تعیین‌شده.

فعالیت‌های کاری ریخته‌گر

انجام فعالیت‌های فیزیکی عمومی

انجام فعالیت‌های فیزیکی عمومی یعنی کارهایی که به استفادهٔ زیاد از دست‌ها و پاها و حرکت‌دادن کل بدن نیاز دارند، مانند بالا رفتن، بلند کردن، حفظ تعادل، راه رفتن، خم شدن و جابه‌جا کردن مواد.

کنترل ماشین‌آلات و فرایندها

به کار انداختن ماشین‌ها یا فرایندها با سازوکارهای کنترلی یا با کار بدنی مستقیم؛ رایانه و وسایل نقلیه در این مورد نمی‌گنجند.

جابه‌جایی و حمل اشیا

استفاده از دست‌ها و بازوها برای جابه‌جایی، نصب، جای‌گذاری و حرکت دادن مواد و کار کردن با اشیا.

شناسایی اشیا، اقدامات و رویدادها

شناسایی اطلاعات از راه دسته‌بندی، برآورد، تشخیص تفاوت‌ها و شباهت‌ها و رصد تغییر در شرایط یا رویدادها.

ارتباط با سرپرستان، همکاران یا زیردستان

رساندن اطلاعات به سرپرستان، همکاران و زیردستان از راه تلفن، نوشتار، ایمیل یا به‌صورت حضوری.

پایش فرایندها، مواد یا محیط اطراف

پایش و بررسی اطلاعات به‌دست‌آمده از مواد، رویدادها یا محیط، برای تشخیص یا ارزیابی مشکلات.

برقراری و حفظ روابط بین‌فردی

ایجاد رابطهٔ کاری سازنده و همکارانه با دیگران و حفظ آن در گذر زمان.

تعمیر و نگهداری تجهیزات مکانیکی

سرویس، تعمیر، تنظیم و آزمایش ماشین‌ها، دستگاه‌ها، قطعات متحرک و تجهیزاتی که عمدتاً بر پایهٔ اصول مکانیکی (نه الکترونیکی) کار می‌کنند.

بازرسی تجهیزات، سازه‌ها یا مواد

بازرسی تجهیزات، سازه‌ها یا مواد برای یافتن علت خطاها یا دیگر مشکلات و نقص‌ها.

داوری درباره کیفیت اشیا، خدمات یا افراد

سنجیدن ارزش، اهمیت یا کیفیت چیزها یا افراد.

تخصص‌ها و گرایش‌های ریخته‌گر

۱ریخته‌گر قالب ماسه‌ای
Sand Casting Pourer

فلز مذاب را در قالب ماسه‌ای می‌ریزد؛ رایج‌ترین روش ریخته‌گری در کارگاه‌های ایران.

۲اپراتور دایکاست
Die Casting Operator

با دستگاه دایکاست، مذاب را تحت فشار به قالب فلزی تزریق می‌کند و چرخهٔ تولید را تنظیم می‌کند.

۳متصدی کورهٔ ذوب
Melting Furnace Operator

کورهٔ ذوب را می‌گرداند: شارژ مواد، کنترل دما و سرباره‌گیری پیش از ریخت.

۴ریخته‌گر دقیق
Investment Casting Worker

با روش مدل مومی قطعات دقیق می‌سازد، برای صنایعی که تلرانس تنگ می‌خواهند.

۵قالب‌ساز ریخته‌گری
Foundry Mold Maker

قالب و ماهیچهٔ ریخته‌گری را می‌سازد و راهگاه و تغذیه را طوری می‌چیند که قطعه سالم پر شود.

۶پرداخت‌کار قطعات ریختگی
Casting Finisher

قطعهٔ درآمده از قالب را تمیز می‌کند: جدا کردن راهگاه، سنگ‌زنی و شات‌بلاست.

درآمد و حقوق ریخته‌گر

حقوق ریخته‌گر به‌طور میانه ماهانه ۳۰ میلیون تومان است (میانگین ۳۲ میلیون، ساعتی ۱۷۴ هزار تومان). نیمهٔ میانی شاغلان بین ۲۶ تا ۳۶ میلیون تومان می‌گیرند و اشتغال این شغل تا ۱۰ سال آینده ۴٫۷٪ کاهش پیش‌بینی می‌شود.

میانهٔ حقوق ماهانه
۳۰ میلیون تومان/ ماه
میانگین ۳۲ میلیون · ساعتی ۱۷۴ هزار تومان
صدک ۱۰ ۲۲ میلیونصدک ۹۰ ۴۲ میلیون
صدک ۲۵ ۲۶ میلیونصدک ۷۵ ۳۶ میلیون
نیمهٔ میانی بازار (صدک ۲۵ تا ۷۵)میانه
پیش‌بینی ۱۰ ساله۴٫۷٪

دانش و مهارت‌های ریخته‌گر

دانش

  • زبان انگلیسی
  • تولید و فرآوری
  • آموزش و تربیت
  • مکانیک
  • مدیریت و اداره امور
  • ریاضیات
  • حمل‌ونقل

مهارت‌ها

  • پایش عملیات
  • راهبری و کنترل
  • شنیدن فعال
  • تفکر انتقادی
  • پایش
  • قضاوت و تصمیم‌گیری
  • هماهنگی
  • تحلیل کنترل کیفیت
  • مدیریت زمان
  • سخن گفتن

توانایی‌ها

  • ثبات دست و بازو
  • مهارت دستی
  • دقت در کنترل
  • بینایی نزدیک
  • زمان واکنش
  • سرعت ادراک
  • هماهنگی چند اندام
  • درک شنیداری

تناسب شخصیتی و سبک کاری ریخته‌گر

شاغلان این شغل بیش از همه به این تیپ‌های شخصیتی نزدیک‌اند:

  1. ۱واقع‌گراRealistic
  2. ۲قاعده‌مندConventional
  3. ۳کاوشگرInvestigative

کد هالند این شغل: R-C-I

محیط و شرایط کار ریخته‌گر

ارتباط و تعامل· با چه کسانی و چگونه
گفت‌وگوی حضوری با افراد و در قالب تیم
زیاد
تماس با دیگران
متوسط
شرایط فیزیکی· کجا و در چه محیطی
استفاده از تجهیزات حفاظت فردی متعارف مانند کفش ایمنی، عینک، دستکش، محافظ شنوایی، کلاه ایمنی یا جلیقه نجات
تقریباً همیشه
فضای سرپوشیده بدون کنترل شرایط محیطی
تقریباً همیشه
صرف زمان در حالت ایستاده
تقریباً همیشه
مواجهه با سوختگی، بریدگی، گزش یا نیش جزئی
زیاد
مواجهه با دمای بسیار گرم یا بسیار سرد
زیاد
نزدیکی فیزیکی به دیگران
متوسط
استقلال و مسئولیت· چقدر تصمیم با خودتان است
آزادی عمل در تصمیم‌گیری
متوسط
پیامد خطا
متوسط

تحصیلات و مسیر ورود به شغل ریخته‌گر

تحصیلات شاغلان فعلی
دیپلم دبیرستان۸۰٫۰٪ از شاغلان
کمتر از دیپلم۲۰٫۰٪ از شاغلان
کارشناسی ارشد۰٫۰٪ از شاغلان
گواهی‌نامهٔ پس از کارشناسی ارشد۰٫۰٪ از شاغلان
منطقه شغلی دو: مقداری آمادگی لازم است
تجربه
معمولاً به مهارت، دانش یا تجربه قبلی مرتبط با کار نیاز است. برای مثال، یک گوینده از تجربه کار مستقیم با مردم بهره می برد.
تحصیلات
این مشاغل معمولاً نیاز به دیپلم دبیرستان دارند.
آموزش
کارمندان در این مشاغل به چند ماه تا یک سال کار با کارمندان با تجربه نیاز دارند. یک برنامه کارآموزی شناخته شده ممکن است با این مشاغل مرتبط باشد.
نمونه‌ها
این مشاغل اغلب شامل استفاده از دانش و مهارت های شما برای کمک به دیگران است. به عنوان مثال می توان به سفارش دهندگان، کارمندان پیشخوان و اجاره، نمایندگان خدمات مشتری، نگهبانان، اثاثه یا لوازم داخلی و عابربانک اشاره کرد.

نرم‌افزارهای کاربردی ریخته‌گر

HI
Husky Injection Molding Systems Shotscope NX
نرم‌افزار کنترل صنعتی
MP
Microsoft PowerPoint
نرم‌افزار ارائه
فناوری داغ
MO
Microsoft Outlook
نرم‌افزار رایانامه
فناوری داغ
ME
Microsoft Excel
نرم‌افزار صفحه‌گسترده
فناوری داغ

ابزارها و تجهیزات ریخته‌گر

بیرون‌کش‌های خودکار قطعه
استخراج‌کننده هیدرولیک
ملاقه‌های خودکار ریخته‌گری
پاتیل‌های ریخته‌گری
کج‌بیل‌های سرباره‌گیری
بیل‌های ریخته‌گری
جرثقیل‌های سقفی برقی EOT
جرثقیل سقفی
کوره‌های برقی کج‌شونده
کوره برقی
انبرهای ریخته‌گری
انبرها
سنگ فرزهای بادی دستی
سنگ سنباده رومیزی
لباس های محافظ مقاوم در برابر حرارت
لباس مقاوم در برابر حرارت
دماسنج‌های دمای بالا
پیرومترها
پمپ‌های روان‌کار
پمپ روان‌کاری
پمپ‌های رفت‌وبرگشتی روان‌کار
پمپ روان‌کاری
پتک‌های فلزی
پتک
ابزارهای عمومی‌تر
کوره‌های اکسیژنی
کوره‌ها
قیچی‌های برقی فلز
قیچی‌های ورق‌بری برقی
ترازوهای رومیزی دقیق
ترازوهای رومیزی
سرباره‌گیرها
بیل‌های ریخته‌گری
انبرهای قفلی
انبر قفلی
دستگاه‌های ریخته‌گری تحت فشار محفظه سرد
دستگاه دایکاست
قالب‌های ریخته‌گری
ملاقه‌های دستی
پاتیل‌های ریخته‌گری
ماشین‌های دایکاست محفظه گرم
دستگاه دایکاست
کوره‌های باز فولادسازی
کوره‌ها
کوره‌های قوس الکتریکی
کوره برقی
کاردک‌های دستی
کاردک‌های نظافت

۲۴ مورد از ۳۷ ابزار ثبت‌شده برای این شغل

تأثیر هوش مصنوعی بر شغل ریخته‌گر

۲۳ریسک وظیفه‌ای
۷۷مزیت انسانی از ۱۰۰

سوالات متداول دربارهٔ ریخته‌گر

ریخته‌گر چه کاری انجام می‌دهد؟
کار با سازوکارهای دستی برای ریختن فلز مذاب در قالب‌ها و تنظیم جریان آن به‌منظور تولید قطعات ریخته‌گری یا شمش. از وظایف روزمرهٔ این شغل: خواندن گیج‌های دما و مشاهده تغییر رنگ، با تنظیم شعله کوره، مشعل‌ها یا واحدهای گرمایش الکتریکی در صورت لزوم برای ذوب فلز مطابق مشخصات فنی؛ بررسی قالب‌ها برای حصول اطمینان از تمیز، صاف و درست پوشش‌داده‌شده بودن آن‌ها؛ ریختن و تنظیم جریان فلز مذاب در قالب‌ها و فرم‌ها برای تولید شمش یا سایر ریخته‌ها، با استفاده از پاتیل‌ها یا سازوکارهای کنترل‌دستی.
حقوق ریخته‌گر چقدر است؟
حقوق ریخته‌گر به‌طور میانه ماهانه ۳۰ میلیون تومان است؛ ده درصد کم‌درآمدترین‌ها کمتر از ۲۲ میلیون تومان و ده درصد پردرآمدترین‌ها بیش از ۴۲ میلیون تومان می‌گیرند. درآمد ریخته‌گر در عمل به شهر، سابقه، مدرک و کارفرما بستگی دارد و معمولاً با سابقه و تخصص رشد می‌کند.
برای ریخته‌گر شدن چه تحصیلاتی لازم است؟
رایج‌ترین مدرک ورود به این شغل «دیپلم دبیرستان یا معادل آن (برای نمونه GED)» است که ۸۰٫۰٪ از شاغلان آن را دارند. جزئیات مسیر ورود، تجربه و آموزش لازم در بخش «تحصیلات و مسیر ورود» همین صفحه آمده است.
آیندهٔ شغلی ریخته‌گر چگونه است؟
پیش‌بینی می‌شود اشتغال ریخته‌گر در ده سال آینده ۴٫۷٪ کاهش داشته باشد. برآورد ریسک جایگزینی این شغل با هوش مصنوعی ۲۳ از ۱۰۰ است؛ بخش «تأثیر هوش مصنوعی» می‌گوید کدام وظایف بیشتر در معرض تغییرند و چه مهارت‌هایی ارزش یادگیری دارند.