افسر عرشه
Deck Officerافسر عرشه دریانورد دارای گواهینامه شایستگی است که نگهبانی ناوبری کشتی را بر عهده دارد و زیر نظر فرمانده، عملیات بار، تجهیزات ایمنی و کار ملوانان عرشه را اداره میکند.
- کد SOC
- NM-334
- کد ISCO
- 3152
معرفی شغل
افسر عرشه یکی از افسران بخش ناوبری کشتی است که با گواهینامه شایستگی کار میکند و در ساعت نگهبانی خود مسئولیت هدایت ایمن شناور را بر عهده دارد. او موقعیت کشتی را کنترل میکند، از برخورد با شناورهای دیگر پیشگیری میکند، در بندر عملیات بار و مهاربندی را پیش میبرد و تجهیزات نجات و اطفای حریق را در آمادگی نگه میدارد. کار او ترکیبی از دانش فنی، انضباط مقرراتی و رهبری چند ملوان است.
این شغل در آگهیهای استخدام با عنوانهایی مانند افسر نگهبان عرشه، افسر اول عرشه، سرافسر کشتی، افسر سوم عرشه و افسر دوم عرشه هم دیده میشود.
یک روز کاری
بخش اصلی شیفت افسر عرشه روی پل فرماندهی میگذرد. او موقعیت کشتی را با GPS، رادار و نقشه الکترونیکی کنترل میکند، شناورهای اطراف را با ردیاب خودکار راداری (ARPA) رصد میکند و بر پایه مقررات بینالمللی پیشگیری از تصادم تصمیم میگیرد که چه مانوری لازم است. فرمان به سکاندار و ثبت هر رویداد در دفتر وقایع هم در همین نگهبانی است.
پیش از هر سفر، مسیر از اسکله مبدأ تا اسکله مقصد چیده میشود: انتخاب خطوط تردد، محاسبه فاصله و زمان رسیدن، بررسی عمق آب و جزر و مد در ورودی بنادر و علامتگذاری نقاط تغییر مسیر. افسر عرشه نقشههای کاغذی و الکترونیکی و نشریات دریایی را با آگهیهای دریانوردان بهروز نگه میدارد و پیشبینی هواشناسی مسیر را پیش از حرکت بررسی میکند.
در بندر، افسر عرشه نقشه چیدمان بار را اجرا میکند: ترتیب پر و خالی کردن انبارها یا تانکها، مهاربندی محموله و کنترل پیوسته آبخور، تریم و تنش بدنه با نرمافزار محاسبات بارگیری. او میان تیم بندری، نماینده کشتی و ملوانان عرشه هماهنگی میکند و پیش از حرکت، مدارک و صورتجلسه بار را با آنچه واقعاً در انبار است تطبیق میدهد.
قایق و جلیقه نجات، کپسولها و سامانههای اطفای حریق، رادیوبیکن اضطراری و تجهیزات پزشکی هرکدام سیاهه بازرسی دورهای دارند و افسر عرشه آنها را کنترل و ثبت میکند. تمرینهای تخلیه، آتشنشانی و نجات غریق طبق برنامه اجرا میشود؛ او نقش خود را در آرایش اضطراری کشتی میداند و همین رویهها را به دریانوردان تازهوارد آموزش میدهد.
هنگام پهلوگیری، جدا شدن از اسکله، لنگراندازی یا سوار شدن راهنمای بندری، افسر عرشه در سینه یا پاشنه کشتی مستقر میشود و تیم طناب را هدایت میکند. بیرون از بندر هم برنامه نگهداری عرشه، زنگزدایی و رنگآمیزی، سرویس جرثقیلها و وینچها و صدور مجوز کار گرم یا ورود به فضای بسته زیر نظر اوست.
هر ورود به بندر پرونده اداری خودش را دارد و بخش زیادی از آن روی میز افسر عرشه است: اظهارنامه و مانیفست بار، صورتجلسه تحویل محموله، دفتر ثبت آب توازن و پسماند و جدول ساعات کار و استراحت خدمه. او این پرونده را برای امضای فرمانده آماده میکند و در بازرسی کنترل کشتی توسط دولت بندری، بازرس را در انبارها و روی عرشه همراهی میکند.
وظایف شغلی افسر عرشه
- اجرای نگهبانی ناوبری روی پل فرماندهی و کنترل پیوسته موقعیت کشتی.
- رصد شناورهای اطراف با رادار و ARPA و تصمیمگیری درباره مانور پیشگیری از تصادم.
- کار با نقشه الکترونیکی و بهروزرسانی نقشهها و نشریات دریایی با آگهیهای دریانوردان.
- تدوین برنامه سفر از اسکله مبدأ تا اسکله مقصد و محاسبه فاصله، زمان رسیدن و مصرف سوخت.
- ثبت وقایع سفر، تغییر مسیر و رویدادهای غیرعادی در دفتر وقایع کشتی.
- سرپرستی عملیات بارگیری و تخلیه و اجرای نقشه چیدمان بار در انبارها یا تانکها.
- کنترل آبخور، تریم، پایداری و تنش بدنه با نرمافزار محاسبات بارگیری.
- هدایت تیم طناب هنگام پهلوگیری، جدا شدن از اسکله و لنگراندازی.
- بازرسی دورهای قایق و جلیقه نجات، تجهیزات اطفای حریق و علائم اضطراری.
- اجرای تمرینهای تخلیه، آتشنشانی و نجات غریق طبق برنامه شناور.
- برقراری ارتباط رادیویی با بندر، راهنمای بندری و شناورهای دیگر با رادیوی VHF.
- بررسی پیشبینی هواشناسی مسیر و تنظیم سرعت و مسیر بر پایه وضع دریا.
- سرپرستی کار ملوانان عرشه و صدور مجوز کار گرم و ورود به فضای بسته.
- آمادهسازی مدارک بندری شامل اظهارنامه بار، فهرست خدمه و گواهینامههای شناور.
- همراهی بازرس در بازرسی کنترل کشتی توسط دولت بندری و پیگیری رفع ایرادها.
فعالیتهای کاری
راهاندازی، مانور، هدایت یا رانندگی وسایل نقلیه و تجهیزات مکانیزه، مانند لیفتراک، خودروی مسافربری، هواپیما یا شناور.
بازرسی تجهیزات، سازهها یا مواد برای یافتن علت خطاها یا دیگر مشکلات و نقصها.
شناسایی اطلاعات از راه دستهبندی، برآورد، تشخیص تفاوتها و شباهتها و رصد تغییر در شرایط یا رویدادها.
تحلیل اطلاعات و ارزیابی نتایج برای انتخاب بهترین راهحل و حل مسئله.
به کار انداختن ماشینها یا فرایندها با سازوکارهای کنترلی یا با کار بدنی مستقیم؛ رایانه و وسایل نقلیه در این مورد نمیگنجند.
مشاهده، دریافت و بهدستآوردن اطلاعات از همهٔ منابع مرتبط.
پایش و بررسی اطلاعات بهدستآمده از مواد، رویدادها یا محیط، برای تشخیص یا ارزیابی مشکلات.
بهروز نگه داشتن دانش فنی خود و بهکارگیری دانش تازه در کار.
رساندن اطلاعات به سرپرستان، همکاران و زیردستان از راه تلفن، نوشتار، ایمیل یا بهصورت حضوری.
استفاده از اطلاعات مرتبط و قضاوت شخصی برای تعیین اینکه آیا رویدادها یا فرایندها با قوانین، مقررات یا استانداردها مطابقت دارند.
تخصصها
افسر سوم نخستین درجه افسری است. او نگهبانی ناوبری مستقل میدهد و در بیشتر شرکتها تجهیزات ایمنی و نجات کشتی روی دوش اوست: بازرسی دورهای قایقها و جلیقهها، شارژ و کنترل کپسولهای آتشنشانی، نگهداری علائم اضطراری و آمادهسازی سیاهه تمرینها. در بندر هم معمولاً نگهبانی عرشه و کنترل تردد افراد روی شناور با اوست.
افسر دوم افسر ناوبری کشتی است: برنامه سفر را میچیند، نقشهها و نشریات دریایی را بهروز نگه میدارد، تجهیزات پل فرماندهی و دستگاههای رادیویی را آزمایش و کنترل میکند و در بسیاری از شناورها مسئول داروخانه و کمکهای اولیه هم هست. نگهبانی متداول او شیفت نیمهشب تا چهار بامداد است و بخشی از وقتش پای میز نقشه میگذرد.
سرافسر پس از فرمانده بالاترین مقام عرشه است. نقشه بارگیری، محاسبات پایداری و استحکام بدنه، برنامه نگهداری عرشه، مدیریت آب توازن و اداره تیم ملوانان بر عهده اوست و در نبود فرمانده، جانشین او به شمار میآید. بیشتر وقت او در بندر و پای عملیات بار میگذرد، نه پشت رادار پل فرماندهی.
افسر بار در نفتکش و شناورهای حمل مواد شیمیایی یا گاز مایع کار میکند؛ جایی که عملیات بار یعنی کار با پمپخانه، خطوط لوله، گاز بیاثر و کنترل بخارات. او با نقطه اشتعال، خطر الکتریسیته ساکن و رویههای شستوشوی تانک سروکار دارد و هر انتقال را با ترمینال هماهنگ میکند. سهم بزرگی از ناوگان ایران نفتکش است.
در خلیج فارس، شناورهای خدماتی برای سکوهای نفتی بار، لوله و خدمه جابهجا میکنند و یدککشهای لنگرکش، دکلهای حفاری را میکشند. افسر عرشه این شناورها با سامانه موقعیتیابی دینامیکی کار میکند، در فاصله چند متری سکو مانور میدهد و انتقال بار با جرثقیل سکو را با اپراتور آن هماهنگ میکند.
درآمد و اشتغال افسر عرشه
میانهٔ حقوق ماهانهٔ افسر عرشه ۵۴ میلیون تومان است (میانگین ۶۱ میلیون، ساعتی ۳۱۱ هزار تومان). نیمهٔ میانی شاغلان بین ۳۷ تا ۷۴ میلیون تومان میگیرند و اشتغال این شغل تا ۱۰ سال آینده ۰٫۵٪ رشد پیشبینی میشود.
رضایت شغلی
دانش و مهارتهای افسر عرشه
دانش
- حملونقل
- ایمنی و امنیت عمومی
- مکانیک
- حقوق و امور دولتی
- زبان انگلیسی
- جغرافیا
- مدیریت و اداره امور
- خدمات مشتری و خدمات شخصی
- آموزش و تربیت
- ریاضیات
مهارتها
- راهبری و کنترل
- سخن گفتن
- پایش
- پایش عملیات
- قضاوت و تصمیمگیری
- شنیدن فعال
- تفکر انتقادی
- هماهنگی
- مدیریت منابع انسانی
- درک مطلب
تواناییها
- درک شنیداری
- بیان شفاهی
- جهتیابی فضایی
- بینایی دور
- حساسیت به مسئله
- استدلال قیاسی
- بینایی نزدیک
- وضوح گفتار
تناسب شخصیتی و سبک کاری
شاغلان این شغل بیش از همه به این تیپهای شخصیتی نزدیکاند:
- ۱واقعگراRealistic
- ۲قاعدهمندConventional
- ۳کارآفرینEnterprising
کد هالند این شغل: R-C-E
این کار به آدمی نیاز دارد که در برابر روال و مقررات منظم باشد و در عین حال بتواند در لحظه تصمیم بگیرد. دقت در مشاهده، حواسجمعی در ساعتهای طولانی نگهبانی و آرامش در شرایط اضطراری از هر مهارت دیگری مهمتر است. خدمه اغلب چندملیتیاند و کار تیمی شرط است.
محیط و شرایط کار
محل کار خودِ کشتی است: پل فرماندهی، عرشه و انبارهای بار. روی شناورهای اقیانوسپیما دورههای کاری چندماهه و دور از خانه است و در خطوط ساحلی و شناورهای خدماتی خلیج فارس کوتاهتر.
نگهبانی معمولاً چهار ساعت کار و هشت ساعت استراحت است؛ در بندر و هوای بد طولانیتر میشود و شبکاری قاعده است.
تحصیلات و مسیر ورود به شغل افسر عرشه
مسیر معمول با پذیرش در رشته دریانوردی دانشگاههایی مانند علوم و فنون دریایی خرمشهر، دریانوردی چابهار یا مراکز آموزش کشتیرانی آغاز میشود. سلامت جسمی و وضعیت دید و شنوایی در معاینه دریانوردی، شرط ورود است.
دانشجوی افسری چند ماه روی کشتی واقعی بهعنوان کادت خدمت میکند و دفترچه آموزش عملی خود را زیر نظر افسران پر میکند. سابقه دریانوردی مصوب، شرط شرکت در آزمون گواهینامه است و هیچ دوره کلاسی جای آن را نمیگیرد.
با گذراندن دورههای کنوانسیون STCW و قبولی در آزمون سازمان بنادر و دریانوردی، گواهینامه شایستگی افسر نگهبان عرشه صادر میشود. از این نقطه فرد میتواند بهعنوان افسر سوم استخدام شود و مستقل نگهبانی بدهد.
با انباشتن سابقه دریا و گذراندن دورههای تکمیلی، افسر سوم به افسر دوم ارتقا مییابد و مسئولیت ناوبری و برنامه سفر را میگیرد. در همین مرحله، دورههای تخصصی نفتکش یا موقعیتیابی دینامیکی مزیت روشنی در استخدام است.
گواهینامه سرافسری و پس از آن فرماندهی، به سابقه دریای بیشتر و آزمونهای سنگینتر نیاز دارد. کسانی که دریا را ترک میکنند، معمولاً به بازرسی شناور، مدیریت ایمنی شرکتهای کشتیرانی یا بیمه دریایی میروند.
- تجربه
- مهارت، دانش یا تجربه قبلی مرتبط با کار برای این مشاغل مورد نیاز است. به عنوان مثال، یک برقکار باید سه یا چهار سال کار آموزی یا چندین سال آموزش حرفه ای را گذرانده باشد، و اغلب باید یک آزمون صدور مجوز را پشت سر گذاشته باشد تا بتواند این کار را انجام دهد.
- تحصیلات
- اکثر مشاغل در این منطقه نیاز به آموزش در مدارس حرفه ای، تجربه مرتبط در حین کار، یا مدرک کاردانی دارند.
- آموزش
- کارمندان در این مشاغل معمولاً به یک یا دو سال آموزش شامل تجربه در حین کار و آموزش غیررسمی با کارگران با تجربه نیاز دارند. یک برنامه کارآموزی شناخته شده ممکن است با این مشاغل مرتبط باشد.
- نمونهها
- این مشاغل معمولاً شامل استفاده از مهارت های ارتباطی و سازمانی برای هماهنگی، نظارت، مدیریت یا آموزش دیگران برای دستیابی به اهداف است. به عنوان مثال می توان به مدیران تولید برق آبی، راهنمای سفر، برق، تکنسین کشاورزی، آرایشگر، خبرنگاران دادگاه و دستیاران پزشکی اشاره کرد.
مهارتهای نرمافزاری
ابزارهای عمومیتر
ابزارها و تجهیزات
ابزارهای عمومیتر
۲۴ مورد از ۹۷ ابزار ثبتشده برای این شغل
تأثیر هوش مصنوعی بر شغل افسر عرشه
سوالات متداول دربارهٔ افسر عرشه
افسر عرشه چه کاری انجام میدهد؟
درآمد افسر عرشه چقدر است؟
برای افسر عرشه شدن چه تحصیلاتی لازم است؟
آیندهٔ شغلی افسر عرشه چگونه است؟
تفاوت افسر عرشه با ناخدا چیست؟
برای افسر عرشه شدن چه گواهینامهای لازم است؟
هر دوره کاری روی کشتی چقدر طول میکشد؟
آیا هوش مصنوعی جای افسر عرشه را میگیرد؟
چه کارفرمایانی افسر عرشه استخدام میکنند؟
مشاغل و عناوین مرتبط
