مأمور تخلیه و بارگیری بندر
Port Stevedoreمأمور تخلیه و بارگیری بندر محموله را در اسکله از کشتی خارج یا در آن بارگیری میکند؛ بار را زیر قلاب جرثقیل میبندد، مهار میکند، میشمارد و در محوطهٔ بندر جابهجا و چیده میکند.
- کد SOC
- NM-339
- کد ISCO
- 9333

معرفی شغل
مأمور تخلیه و بارگیری بندر حلقهٔ انسانی میان کشتی و خشکی است. وقتی کشتی پهلو میگیرد، او مهار بار را باز میکند، محموله را زیر قلاب جرثقیل میبندد و بار را روی اسکله تحویل میگیرد؛ در بارگیری همین مسیر برعکس طی میشود. کار او با کانتینر، فله، خودرو و بار پروژهای فرق میکند، اما سرعت و ایمنی همهجا همزمان سنجیده میشود. کارفرما در ایران معمولاً شرکتهای تخلیه و بارگیری است.
این شغل در آگهیهای استخدام با عنوانهایی مانند کارگر تخلیه و بارگیری، کارگر بندر، اپراتور پایانهٔ کانتینری، لاشینگکار کانتینر و تالیمن هم دیده میشود.
یک روز کاری
شیفت با توجیه سرکارگر اکیپ شروع میشود: کدام هاچ، چه محمولهای و با چه ترتیبی. مأمور تخلیه و بارگیری تجهیزات حفاظت فردی خود را میپوشد، اسلینگ و زنجیر و شگلها را بازدید میکند و اقلام فرسوده را کنار میگذارد. مسیر تردد ماشینآلات و محدودهٔ ممنوعهٔ زیر بار معلق هم پیش از شروع کار مشخص میشود.
پیش از تخلیه باید مهار بار باز شود و پس از بارگیری دوباره بسته شود. کانتینرها با توئیستلاک و میله و بکسل به عرشه قفل میشوند و محمولهٔ غیرکانتینری با تسمه، زنجیر و گوه مهار میشود. این کار روی عرشهٔ لغزنده و اغلب در ارتفاع انجام میشود و هر مهار جاافتاده در دریای متلاطم به جابهجایی و آسیب بار میانجامد.
بار باید طوری زیر قلاب بسته شود که در هوا نچرخد و تعادلش را نگه دارد؛ انتخاب اسلینگ، نقطهٔ بستن و تشخیص مرکز ثقل با خود کارگر است. او سپس با علامت دست یا بیسیم اپراتور جرثقیل را هدایت میکند، چون اپراتور از کابین دید کاملی به نقطهٔ فرود ندارد. هماهنگی این دو نفر، سرعت و ایمنی کل عملیات را تعیین میکند.
بار پس از رسیدن به اسکله با کشندهٔ ترمینالی، لیفتراک یا ریچاستاکر به محوطه منتقل میشود. چیدمان تصادفی نیست: هر کانتینر بر اساس مقصد، وزن، نوع کالا و زمان ترخیص جای مشخصی دارد و هر جابهجایی اضافه هزینه و زمان میبرد. ارتفاع مجاز چیدن و فاصلهٔ ردیفها هم محدودیت ایمنی دارد و قابل چشمپوشی نیست.
همزمان با جابهجایی، تعداد بستهها شمرده و با مانیفست و بارنامه تطبیق داده میشود. هر بستهٔ آسیبدیده یا با بستهبندی پاره پیش از تحویل ثبت میشود، چون پس از خروج از بندر تعیین مقصر دشوار است. این ثبتها بسته به پایانه با ترمینال دستی وارد سامانه میشود یا روی برگهٔ عملیات به دفتر میرود، و مبنای دعاوی خسارت است.
هر محموله قاعدهٔ خودش را دارد. فله خشک با گریب و هاپر و نقاله تخلیه میشود و ته انبار باید دستی جاروب شود؛ خودرو در کشتی رو-رو رانده و مهار میشود؛ کالای خطرناک بر اساس برچسب و طبقهبندی حمل دریایی جدا و از منابع گرما و کالای ناسازگار دور نگه داشته میشود. محمولهٔ پروژهای هم نقشهٔ بلند کردن جداگانه دارد.
وظایف شغلی مأمور تخلیه و بارگیری بندر
- باز کردن مهار و توئیستلاک کانتینرها روی عرشه پیش از شروع تخلیه.
- بستن اسلینگ، بکسل و شگل به محموله و آماده کردن آن برای بلند کردن با جرثقیل.
- علامتدهی به اپراتور جرثقیل با دست یا بیسیم برای هدایت بار تا نقطهٔ فرود.
- هدایت و مهار کانتینر هنگام فرود روی شاسی کشنده و قفل کردن توئیستلاکها.
- مهاربندی و سیمبندی محمولهٔ بارگیریشده در انبار کشتی مطابق نقشهٔ چیدمان.
- شمارش تعداد بستهها و تطبیق آن با مانیفست و بارنامهٔ محموله.
- بازرسی چشمی محموله و ثبت آسیب، نشتی یا بستهبندی معیوب در گزارش خسارت.
- جابهجایی و چیدمان بار در محوطه با لیفتراک، ریچاستاکر یا کشندهٔ ترمینالی.
- باز و بسته کردن درپوش انبار کشتی و آمادهسازی دهانهٔ هاچ برای عملیات.
- نصب و جمع کردن هاپر، شوت و تسمهنقاله برای تخلیهٔ محمولهٔ فله.
- پاکسازی ته انبار کشتی و جمعآوری باقیماندهٔ بار فله.
- پوشیدن و کنترل تجهیزات حفاظت فردی و رعایت محدودهٔ ممنوعهٔ زیر بار معلق.
- بارچینی کالا داخل کانتینر و تخلیهٔ آن (استافینگ و استریپینگ).
- ثبت پیشرفت عملیات با ترمینال دستی در سامانهٔ پایانه یا تحویل برگهٔ عملیات به دفتر.
- اجرای دستور سرکارگر اکیپ دربارهٔ ترتیب تخلیه و توالی کار روی هر هاچ.
فعالیتهای کاری
پایش و بررسی اطلاعات بهدستآمده از مواد، رویدادها یا محیط، برای تشخیص یا ارزیابی مشکلات.
بازرسی تجهیزات، سازهها یا مواد برای یافتن علت خطاها یا دیگر مشکلات و نقصها.
مشاهده، دریافت و بهدستآوردن اطلاعات از همهٔ منابع مرتبط.
گردآوری، کدگذاری، دستهبندی، محاسبه، جدولبندی، بازبینی یا راستیآزمایی اطلاعات و دادهها.
رساندن اطلاعات به سرپرستان، همکاران و زیردستان از راه تلفن، نوشتار، ایمیل یا بهصورت حضوری.
تحلیل اطلاعات و ارزیابی نتایج برای انتخاب بهترین راهحل و حل مسئله.
وارد کردن، پیادهسازی، ثبت، ذخیره یا نگهداری اطلاعات به شکل نوشتاری یا الکترونیکی و مغناطیسی.
استفاده از اطلاعات مرتبط و قضاوت شخصی برای تعیین اینکه آیا رویدادها یا فرایندها با قوانین، مقررات یا استانداردها مطابقت دارند.
راهاندازی، مانور، هدایت یا رانندگی وسایل نقلیه و تجهیزات مکانیزه، مانند لیفتراک، خودروی مسافربری، هواپیما یا شناور.
استفاده از دستها و بازوها برای جابهجایی، نصب، جایگذاری و حرکت دادن مواد و کار کردن با اشیا.
تخصصها
تمرکز این تخصص بر کانتینر است: باز و بسته کردن توئیستلاک روی عرشه، هدایت اسپردر هنگام فرود، قفل کردن کانتینر روی شاسی کشنده و چیدن آن در بلوک محوطه. کار با ریتم جرثقیل ساحلی پیش میرود و هر تأخیر در نوبت، توقف کشتی را طولانی میکند. بیشترین سهم ترافیک کانتینری ایران هم در بندر شهید رجایی جابهجا میشود.
غله، سنگآهن، کلینکر و کود با گریب از انبار کشتی برداشته و در هاپر یا مستقیم در کامیون تخلیه میشود. کارگر فله داخل انبار کشتی کار میکند، بار را به سمت گریب جمع میکند، ته انبار را پاکسازی میکند و مراقب گردوغبار، کمبود اکسیژن و ریزش بار است. ماسک، پایش گاز و مجوز ورود به فضای بسته در این تخصص جدی است.
ترانسفورماتور، توربین، سازهٔ فلزی و ماشینآلات معدنی بارهایی هستند که در بستهبندی استاندارد جا نمیگیرند. برای هرکدام نقشهٔ بلند کردن جداگانه تهیه میشود و کارگر باید نقاط بستن، زاویهٔ اسلینگ و مرکز ثقل را دقیقاً مطابق همان نقشه اجرا کند. این کار کندتر و گرانتر از تخلیهٔ معمول است و جای خطا در آن بسیار کم است.
در کشتی رو-رو بار روی چرخ خودش سوار و پیاده میشود. کارگر این بخش خودرو، کامیون یا ماشینآلات را از رمپ بالا و پایین میبرد، در عرشه پارک میکند و با تسمه و گوه مهار میکند. سرعت مجاز، فاصلهٔ ایمن، وضعیت ترمز دستی و نبود خراش روی بدنه اهمیت زیادی دارد؛ تهویهٔ عرشه هنگام روشن بودن موتورها هم یک الزام ایمنی است.
تالیمن همان کسی است که عدد را مینویسد. او کنار عملیات میایستد، هر بسته یا کانتینر ورودی و خروجی را میشمارد، شمارهٔ کانتینر و سالم بودن پلمب را کنترل میکند و آسیبها را ثبت میکند. صورتجلسهٔ او مبنای تسویه با خط کشتیرانی، صاحب کالا و بیمه است؛ به همین دلیل در این نقش دقت از سرعت مهمتر است.
درآمد و اشتغال مأمور تخلیه و بارگیری بندر
میانهٔ حقوق ماهانهٔ مأمور تخلیه و بارگیری بندر ۳۴ میلیون تومان است (میانگین ۳۵ میلیون، ساعتی ۱۹۸ هزار تومان). نیمهٔ میانی شاغلان بین ۲۷ تا ۴۱ میلیون تومان میگیرند و اشتغال این شغل تا ۱۰ سال آینده ۴٫۳٪ رشد پیشبینی میشود.
رضایت شغلی
دانش و مهارتهای مأمور تخلیه و بارگیری بندر
دانش
- حملونقل
- تولید و فرآوری
- زبان انگلیسی
- ایمنی و امنیت عمومی
- مکانیک
- آموزش و تربیت
- رایانه و الکترونیک
- امور اداری
- شیمی
- خدمات مشتری و خدمات شخصی
مهارتها
- پایش عملیات
- راهبری و کنترل
- درک مطلب
- مدیریت زمان
- پایش
- شنیدن فعال
- سخن گفتن
- تفکر انتقادی
- حل مسائل پیچیده
- نوشتن
تواناییها
- دقت در کنترل
- هماهنگی چند اندام
- مهارت دستی
- بینایی دور
- قدرت ایستا
- زمان واکنش
- درک عمق
- سرعت ادراک
تناسب شخصیتی و سبک کاری
شاغلان این شغل بیش از همه به این تیپهای شخصیتی نزدیکاند:
- ۱واقعگراRealistic
- ۲قاعدهمندConventional
- ۳کاوشگرInvestigative
کد هالند این شغل: R-C-I
این کار به آدمهای واقعگرا و اهل کار عملی میخورد؛ کسانی که با دست و ابزار راحتترند تا با میز و صفحهنمایش. توان جسمی، هوشیاری مداوم، نظم در اجرای دستور و کار تیمی در آن تعیینکننده است. تحمل گرما، سروصدا و شیفت شب هم بخشی از این تناسب است.
محیط و شرایط کار
کار روی اسکله، عرشه و انبار کشتی و محوطهٔ کانتینری انجام میشود؛ در فضای باز، از شرجی بنادر جنوب تا سرمای بنادر شمال، کنار ماشینآلات سنگین و زیر بار معلق.
بنادر شبانهروزی کار میکنند؛ شیفت گردشی، کار در تعطیلات و اضافهکاری هنگام پهلوگیری کشتی معمول است.
تحصیلات و مسیر ورود به شغل مأمور تخلیه و بارگیری بندر
ورود به این شغل مدرک دانشگاهی نمیخواهد؛ دیپلم، سلامت جسمانی و گذراندن معاینات طب کار کافی است. پس از استخدام در شرکت تخلیه و بارگیری، کارت شناسایی و تردد بندری صادر میشود که بدون آن ورود به محوطهٔ عملیاتی ممکن نیست.
ماههای اول کنار کارگر باتجربه میگذرد: بستن اسلینگ، علامتدهی، کار با توئیستلاک و شناخت مقررات محوطه. دورههای پایهٔ ایمنی، کار در ارتفاع و ورود به فضای بسته معمولاً شرط ادامهٔ کار است.
مرحلهٔ بعد گرفتن گواهینامهٔ کار با لیفتراک، ریچاستاکر یا کشندهٔ ترمینالی از مراکز فنی و حرفهای است. هر ماشینی که کارگر مجاز به کار با آن باشد، هم دستمزد و هم امنیت شغلی او را بالا میبرد.
با چند سال سابقه، کارگر به سرکارگری یک اکیپ میرسد: تقسیم کار روی هاچ، هماهنگی با اپراتور جرثقیل، کنترل ایمنی تیم و پاسخگویی دربارهٔ سرعت عملیات. اینجا مهارت فنی به مدیریت آدمها تبدیل میشود.
سطح بعدی سرپرستی شیفت یا برنامهریزی عملیات است: تخصیص نیرو و ماشینآلات به هر کشتی، کنترل نرخ تخلیه و کار با سامانهٔ پایانه. رسیدن به این سطح معمولاً به آموزش تکمیلی در حملونقل دریایی یا مدیریت بندری نیاز دارد.
- تجربه
- معمولاً به مهارت، دانش یا تجربه قبلی مرتبط با کار نیاز است. برای مثال، یک گوینده از تجربه کار مستقیم با مردم بهره می برد.
- تحصیلات
- این مشاغل معمولاً نیاز به دیپلم دبیرستان دارند.
- آموزش
- کارمندان در این مشاغل به چند ماه تا یک سال کار با کارمندان با تجربه نیاز دارند. یک برنامه کارآموزی شناخته شده ممکن است با این مشاغل مرتبط باشد.
- نمونهها
- این مشاغل اغلب شامل استفاده از دانش و مهارت های شما برای کمک به دیگران است. به عنوان مثال می توان به سفارش دهندگان، کارمندان پیشخوان و اجاره، نمایندگان خدمات مشتری، نگهبانان، اثاثه یا لوازم داخلی و عابربانک اشاره کرد.









