مدیر برنامهریزی راهبردی
Strategic Planning Managerمدیر برنامهریزی راهبردی چشمانداز و اهداف بلندمدت سازمان را به برنامهای مشخص با اولویتها، شاخصها و منابع تبدیل میکند و اجرای آن را در واحدها پایش میکند. او محیط رقابتی را تحلیل میکند و گزینههای رشد را برای تصمیمگیری مدیران ارشد آماده میکند.
- کد ISCO
- 2421
- کد NOC
- 123
اطلاعات سریع شغل مدیر برنامهریزی راهبردی
معرفی شغل مدیر برنامهریزی راهبردی
مدیر برنامهریزی راهبردی حلقه واسط میان تصمیم‌های کلان هیئت‌مدیره و کار روزمره واحدهاست. او چشمانداز سازمان را به اهداف چندساله، شاخص‌های قابل سنجش و طرح‌های مشخص ترجمه میکند، بودجه را با همان اولویتها هم‌راستا نگه می‌دارد و در جلسههای بازنگری نشان میدهد کدام هدف در مسیر است. در شرکت‌های بزرگ ایرانی این نقش زیر معاونت برنامهریزی و توسعه یا زیر نظر مدیرعامل تعریف میشود.
این شغل در آگهی‌های استخدام با عنوان‌هایی مانند مدیر برنامهریزی استراتژیک، مدیر استراتژی، مدیر برنامهریزی و توسعه، رئیس اداره برنامهریزی و مدیر دفتر مدیریت استراتژی هم دیده میشود.
یک روز کاری مدیر برنامهریزی راهبردی
بخش ثابتی از هفته صرف دنبال‌کردن چیزی میشود که بیرون سازمان می‌گذرد: نرخ ارز و تورم، مقررات تازه، حرکت رقبا، تغییر سلیقه مشتری و فناوری‌های نوظهور. این داده‌ها از گزارش‌های صنعت، آمار رسمی، نمایشگاه‌ها و گفت‌وگو با واحد فروش جمع میشود و در قالب فرصت، تهدید و پیامد احتمالی برای سازمان خلاصه میشود.
تدوین راهبرد رویدادی سالانه است که ماه‌ها طول می‌کشد: برگزاری کارگاه با مدیران ارشد، جمع‌بندی تحلیل‌ها در قالب‌هایی مانند SWOT و پنج نیروی پورتر، انتخاب میان گزینههای رشد و نوشتن سندی که اهداف، اولویتها و منابع را روشن کند. مدیر برنامهریزی راهبردی این فرایند را می‌چرخاند و بحث‌های پراکنده را به تصمیم مکتوب تبدیل میکند.
سندی که در هیئت‌مدیره تصویب میشود تا به هدف قابل پیگیری هر واحد تبدیل نشود اثری ندارد. مدیر برنامهریزی راهبردی اهداف کلان را به اهداف معاونت‌ها و مدیریت‌ها می‌شکند، برای هرکدام شاخص کلیدی عملکرد و مقدار هدف تعریف میکند و سر عددها با صاحب هر واحد چانه می‌زند تا شاخصی تعیین شود که هم بلندپروازانه باشد و هم شدنی.
هر ماه یا هر فصل داده عملکرد از سامانه‌های مالی، فروش و تولید جمع میشود و روی داشبورد مدیریتی می‌نشیند. کار اصلی تفسیر آن است: کدام انحراف موقتی است و کدام نشانه نادرست‌بودن خود هدف. خروجی این جلسه‌ها فهرستی از اقدام اصلاحی با مسئول و مهلت مشخص است که تا جلسه بعد پیگیری میشود.
راهبردی که در بودجه دیده نشود روی کاغذ میماند. در فصل بودجه، مدیر برنامهریزی راهبردی کنار واحد مالی می‌نشیند و بررسی میکند سهم هر اولویت راهبردی از منابع چقدر است. طرح‌های سرمایه‌ای پیشنهادی واحدها را با معیارهای مشترک رتبه‌بندی میکند و برای کمیته سرمایه‌گذاری توضیح میدهد چرا یک طرح جلو می‌افتد و دیگری عقب.
بخش بزرگی از این شغل ارتباط است: تهیه گزارش فشرده برای هیئت‌مدیره، پاسخ به پرسش سهام‌دار درباره پیشرفت طرح‌ها و نشستن با مدیرانی که راهبرد تازه بخشی از منابع یا اختیارشان را جابه‌جا میکند. مدیر برنامهریزی راهبردی اختیار اجرایی مستقیم بر آن واحدها ندارد، پس باید همسویی را با داده و گفت‌وگو بسازد.
وظایف شغلی مدیر برنامهریزی راهبردی
- تدوین سند راهبردی سازمان بر پایه چشمانداز، مأموریت و تحلیل محیط درونی و بیرونی.
- اجرای چرخه سالانه برنامهریزی راهبردی و هماهنگی جلسههای بازنگری راهبرد با مدیران ارشد.
- رصد روندهای بازار، مقررات، رقبا و فناوری و تبدیل آنها به فهرست فرصتها و تهدیدهای سازمان.
- شکستن اهداف کلان به اهداف واحدها و تعریف شاخص‌های کلیدی عملکرد برای هر سطح سازمانی.
- طراحی و نگهداری کارت امتیازی متوازن یا چارچوب OKR و داشبورد پایش شاخصها.
- پایش پیشرفت طرح‌های راهبردی، شناسایی انحراف از اهداف و پیگیری اقدام‌های اصلاحی.
- هم‌راستاسازی بودجه سالانه و سبد طرح‌های سرمایه‌ای با اولویت‌های راهبردی در همکاری با واحد مالی.
- تهیه گزارش‌های دوره‌ای عملکرد راهبردی برای هیئت‌مدیره، مجمع و سهام‌داران.
- تحلیل موقعیت رقابتی سازمان با ابزارهایی مانند SWOT، PESTEL و مدل پنج نیروی رقابتی.
- ارزیابی گزینههای رشد شامل ورود به بازار تازه، توسعه محصول، سرمایه‌گذاری مشترک و تملیک.
- تدوین سناریوهای جایگزین برای شرایط نااطمینانی اقتصادی و سنجش مقاومت راهبرد در برابر آنها.
- راهبری دفتر مدیریت راهبرد و تعریف فرایندها و قالب‌های مشترک برنامهریزی در سازمان.
فعالیت‌های کاری مدیر برنامهریزی راهبردی
مشاهده، دریافت و به‌دست‌آوردن اطلاعات از همهٔ منابع مرتبط.
ایجاد رابطهٔ کاری سازنده و همکارانه با دیگران و حفظ آن در گذر زمان.
رساندن اطلاعات به سرپرستان، همکاران و زیردستان از راه تلفن، نوشتار، ایمیل یا به‌صورت حضوری.
تحلیل اطلاعات و ارزیابی نتایج برای انتخاب بهترین راه‌حل و حل مسئله.
ارائهٔ راهنمایی و مشاورهٔ تخصصی به مدیریت یا گروه‌های دیگر در موضوع‌های فنی، سامانه‌ای یا فرایندی.
یافتن اصول، دلایل یا واقعیت‌های زیربنایی اطلاعات، از راه تجزیهٔ اطلاعات یا داده‌ها به بخش‌های جداگانه.
تعیین هدف‌های بلندمدت و مشخص کردن راهبردها و اقدام‌های لازم برای رسیدن به آنها.
تفسیر یا توضیح معنای اطلاعات و اینکه چطور می‌توان از آنها استفاده کرد.
تدوین هدف‌ها و برنامه‌های مشخص برای اولویت‌بندی، سازمان‌دهی و به انجام رساندن کار.
استفاده از رایانه و سامانه‌های رایانه‌ای — سخت‌افزار و نرم‌افزار — برای برنامه‌نویسی، نوشتن نرم‌افزار، راه‌اندازی قابلیت‌ها، ورود داده یا پردازش اطلاعات.
تخصص‌ها و گرایش‌های مدیر برنامهریزی راهبردی
در هلدینگ‌ها و گروه‌های سرمایه‌گذاری، تمرکز از یک کسبوکار به ترکیب کل سبد منتقل میشود: کدام شرکت زیرمجموعه منابع تازه بگیرد، کدام بازسازی شود و کدام واگذار. این تخصص به شناخت هم‌زمان چند صنعت، آشنایی با ارزش‌گذاری و توان دفاع از یک تصمیم سرمایه‌گذاری در برابر سهام‌دار نیاز دارد.
این شاخه پاسخ میدهد بازار به کدام سو می‌رود و رقبا چه می‌کنند. کار شامل برآورد اندازه و سهم بازار، تحلیل قیمت‌گذاری و کانال‌های فروش رقیب، پایش آمار واردات و گمرک و تبدیل همه این‌ها به توصیه‌ای روشن برای تیم بازاریابی و محصول است. بیش از هر چیز به سواد داده و بی‌طرفی در تفسیر نیاز دارد.
در سازمانهای بزرگ خودِ چرخه راهبرد یک واحد دائمی دارد. تخصص اینجا استقرار و نگهداری نظام مدیریت عملکرد است: کارت امتیازی متوازن یا OKR، شناسنامه شاخصها، تقویم جلسههای بازنگری و داشبوردهایی که همه واحدها یک عدد واحد را در آن ببینند تا بحث بر سر درستی داده تمام شود و وقت جلسه صرف تصمیمگیری شود.
وقتی رشد از راه خرید شرکت، سرمایه‌گذاری مشترک یا ورود به بازار تازه دنبال میشود، این شاخه هدف‌های بالقوه را غربال میکند، مدل مالی می‌سازد، در بررسی موشکافانه کنار تیم مالی و حقوقی می‌نشیند و برنامه یکپارچه‌سازی پس از معامله را طراحی میکند تا خرید به هم‌افزایی وعده‌داده‌شده برسد.
در دستگاه‌های دولتی، شهرداری‌ها و شرکت‌های وابسته، برنامه سازمان باید با اسناد بالادستی و برنامه‌های توسعه کشور هم‌راستا باشد و در چارچوب بودجه عمومی و ضوابط سازمان برنامه و بودجه تنظیم شود. مهارت کلیدی، برنامهریزی در محیطی است که منابع و زمان‌بندی را بیرون از سازمان تعیین می‌کنند.
درآمد و حقوق مدیر برنامهریزی راهبردی
حقوق مدیر برنامهریزی راهبردی بهطور میانه ماهانه ۵۷ میلیون تومان است (میانگین ۶۳ میلیون). نیمهٔ میانی شاغلان بین ۴۲ تا ۷۹ میلیون تومان میگیرند و اشتغال این شغل تا ۱۰ سال آینده ۳٫۸٪ رشد پیشبینی میشود.
دانش و مهارت‌های مدیر برنامهریزی راهبردی
دانش
- زبان انگلیسی
- مدیریت و اداره امور
- خدمات مشتری و خدمات شخصی
- ریاضیات
- آموزش و تربیت
- رایانه و الکترونیک
- اقتصاد و حسابداری
- کارگزینی و منابع انسانی
- حقوق و امور دولتی
- فروش و بازاریابی
مهارتها
- درک مطلب
- شنیدن فعال
- تفکر انتقادی
- قضاوت و تصمیمگیری
- نوشتن
- سخن گفتن
- حل مسائل پیچیده
- پایش
- درک اجتماعی
- هماهنگی
توانایی‌ها
- بیان شفاهی
- درک شنیداری
- حساسیت به مسئله
- استدلال قیاسی
- وضوح گفتار
- تشخیص گفتار
- بینایی نزدیک
- استدلال ریاضی
تناسب شخصیتی و سبک کاری مدیر برنامهریزی راهبردی
شاغلان این شغل بیش از همه به این تیپ‌های شخصیتی نزدیک‌اند:
- ۱کارآفرینEnterprising
- ۲کاوشگرInvestigative
- ۳قاعده‌مندConventional
کد هالند این شغل: E-I-C
این نقش به کسانی می‌خورد که هم‌زمان تحلیلی و اجتماعی‌اند: از کار با عدد و مدل لذت می‌برند اما باید مدیران باتجربه را قانع کنند. صبر برای کاری که نتیجه‌اش دیر دیده میشود، تحمل ابهام و توان نه‌گفتن به طرح‌های خارج از اولویت، در این شغل تکرار میشود.
محیط و شرایط کار مدیر برنامهریزی راهبردی
کار عمدتاً دفتری و پشت میز جلسه است؛ ستاد سازمان، اتاق هیئت‌مدیره و کارگاه‌های راهبرد. بازدید از شرکت‌های زیرمجموعه، شعب یا کارخانه برای لمس واقعیت اجرا هم معمول است.
تمام‌وقت و اداری است، اما فصل بودجه، تدوین برنامه سالانه و آماده‌سازی گزارش مجمع ساعت کاری را بالا می‌برد.
تحصیلات و مسیر ورود به شغل مدیر برنامهریزی راهبردی
مسیر معمول از کارشناسی مهندسی صنایع، مدیریت بازرگانی یا صنعتی، اقتصاد و حسابداری آغاز میشود. آنچه بیش از عنوان رشته اهمیت دارد، توان کار با داده، آشنایی با صورت‌های مالی و نوشتن گزارش تحلیلی است.
ورود معمولاً با عنوان کارشناس برنامهریزی، تحلیلگر کسبوکار یا کارشناس تحلیل بازار است. کار این سال‌ها بیشتر گردآوری داده، ساخت گزارش و پشتیبانی از جلسه‌هاست و فرصت شناخت واقعی صنعت را فراهم میکند.
با انباشت تجربه، مالکیت بخشی از چرخه برنامهریزی واگذار میشود: تدوین شاخص‌های یک معاونت، اداره جلسه بازنگری یا نوشتن فصلی از سند راهبرد. مدرک MBA و گواهینامه‌های مدیریت عملکرد در همین مرحله بیشترین اثر را دارند.
در این جایگاه مسئولیت از تحلیل به راهبری فرایند و تیم تغییر میکند: چرخاندن تقویم راهبرد، مدیریت چند کارشناس، پاسخگویی در کمیته‌ها و دفاع از پیشنهادها در برابر مدیران ارشد و هیئت‌مدیره.
گام بعد معاونت برنامهریزی و توسعه، مدیریت ارشد راهبرد در هلدینگ یا عضویت در هیئت‌مدیره شرکت‌های زیرمجموعه است. بسیاری هم از همین نقطه به مدیرعاملی یا مشاوره مدیریت مستقل می‌روند.
- تجربه
- مهارت، دانش و تجربه گسترده برای این مشاغل مورد نیاز است. بسیاری از آنها به بیش از پنج سال تجربه نیاز دارند. به عنوان مثال، جراحان باید چهار سال کالج و پنج تا هفت سال دیگر آموزش پزشکی تخصصی بگذرانند تا بتوانند کار خود را انجام دهند.
- تحصیلات
- اکثر این مشاغل نیاز به تحصیلات تکمیلی دارند. به عنوان مثال، آنها ممکن است نیاز به مدرک کارشناسی ارشد داشته باشند، و برخی نیاز به مدرک Ph.D.، MD یا JD (مدرک حقوق).
- آموزش
- کارمندان ممکن است به آموزش در حین کار نیاز داشته باشند، اما اکثر این مشاغل فرض می‌کنند که فرد قبلاً مهارتها، دانش، تجربه مرتبط با کار و/یا آموزش لازم را دارد.
- نمونه‌ها
- این مشاغل اغلب شامل هماهنگی، آموزش، نظارت، یا مدیریت فعالیت های دیگران برای دستیابی به اهداف است. مهارت های ارتباطی و سازمانی بسیار پیشرفته مورد نیاز است. به عنوان مثال می توان به داروسازان، وکلا، ستاره شناسان، زیست شناسان، روحانیون، متخصصان مغز و اعصاب و دامپزشکان اشاره کرد.
دوره‌های فنی و حرفه‌ای مدیر برنامهریزی راهبردی
تهیه برنامه استراتژیک
242140370010051شایستگیمدیریت صنایع · سطح ۴ · ۶۰ ساعت (۱۹ نظری + ۴۱ عملی)
سرفصل‌ها (۸)
- ۱.توانایی استفاده از تفکر استراتژیک در فعالیت‌ها و اقدامات سازمانی
- ۲.توانایی مدیریت استراتژیک
- ۳.توانایی کسب مهارت در تدوین مأموریت برای سازمان
- ۴.توانایی کسب مهارت در تدوین چشمانداز برای سازمان
- ۵.توانایی برنامهریزی در استفاده از ماتریس SWOT
- ۶.توانایی تدوین استراتژی‌های سازمان
- ۷.توانایی تدوین طرح تجاری سالیانه برای سازمان
- ۸.توانایی تدوین یک برنامه استراتژیک برای سازمان
طرح ریزی سیستم ERP
242140370010111شایستگیمدیریت صنایع · سطح ۴ · کارشناسی · ۸۰ ساعت (۲۵ نظری + ۵۵ عملی)
سرفصل‌ها (۳)
- ۱.تهیه نقشه اجرایی سیستم ERP
- ۲.ارزیابی آمادگی و آماده‌سازی سازمان برای اجرای سیستم ERP
- ۳.تعیین پارامترهای سیستم ERP
تصمیم گیری به روش ELECTRE I
242140370010121شایستگیمدیریت صنایع · سطح ۴ · کارشناسی · ۲۴ ساعت (۱۰ نظری + ۱۴ عملی)
سرفصل‌ها (۵)
- ۱.تشکیل ماتریس تصمیم بی‌مقیاس و ماتریس تصمیم بی‌مقیاس وزن‌دار
- ۲.تشکیل مجموعه موافق و مخالف
- ۳.تشکیل ماتریس موافق و مخالف
- ۴.تشکیل ماتریس تسلط موافق و ماتریس تسلط مخالف
- ۵.تشکیل ماتریس تسلط نهایی و انتخاب بهترین گزینه
