مترجم رسمی
Certified Translatorمترجم رسمی مترجمی است که از قوه قضاییه پروانه و مهر گرفته و ترجمه او با مهر و امضایش سندی رسمی و قابل استناد در دادگاه، سفارت و ادارات دولتی به شمار میرود. کار او ترجمه اسناد هویتی، تحصیلی، حقوقی و شرکتی روی سربرگ رسمی و پیگیری تأییدات دادگستری و وزارت امور خارجه است.
- کد SOC
- NM-967
- کد ISCO
- 2643
معرفی شغل
مترجم رسمی کسی است که پس از قبولی در آزمون جذب، مصاحبه علمی، کارآموزی و مراسم تحلیف، از قوه قضاییه پروانه، مهر و سربرگ اختصاصی میگیرد. از آن پس ترجمه او فقط یک متن نیست؛ سندی است که سفارتها، دانشگاههای خارجی، دادگاهها و ادارات ثبت به آن استناد میکنند. همین اعتبار، دقت واژه به واژه و شناخت اصطلاحات حقوقی هر دو زبان را به مهمترین مهارت این شغل تبدیل میکند.
این شغل در آگهیهای استخدام با عنوانهایی مانند مترجم رسمی قوه قضاییه، مترجم رسمی دادگستری، مترجم رسمی زبان انگلیسی، مترجم رسمی زبان عربی و مترجم رسمی زبان ترکی استانبولی هم دیده میشود.
یک روز کاری
کار هر پرونده با دیدن سند اصلی شروع میشود، نه با متن آن. مترجم رسمی مهر و امضای صادرکننده را کنترل میکند، میبیند شناسنامه توضیحات و تغییراتی دارد یا نه و مطمئن میشود دانشنامه و ریزنمرات تأییدیه لازم را گرفتهاند. سند مخدوش یا مدرکی با تأییدات ناقص پذیرفته نمیشود، چون مسئولیت هر برگهای که مهر بخورد با خود اوست.
ترجمه روی سربرگ شمارهدار و نشاندار قوه قضاییه تایپ میشود و قالب آن برای هر نوع سند تقریباً ثابت است. آوانویسی نامها باید مو به مو با املای گذرنامه یکی باشد، تاریخها میان هجری شمسی و میلادی درست برگردانده شوند و هیچ عدد، شماره یا عبارتی جا نیفتد. اینجا خلاقیت زبانی ارزش نیست؛ مطابقت کامل با سند مبدأ ارزش است.
نسخه نهایی همراه تصویر سند اصلی پلمب میشود، مهر و امضای مترجم روی آن مینشیند و مشخصاتش در دفتر ثبت و سامانه الکترونیکی قوه قضاییه ثبت میشود تا مرجع گیرنده بتواند اصالت آن را استعلام کند. از این لحظه ترجمه یک سند رسمی است و اشتباه در آن میتواند به پرونده انتظامی و در موارد جدی به پرونده کیفری برسد.
بسیاری از سفارتها و مراجع خارجی ترجمه را تنها با تأیید دادگستری و وزارت امور خارجه میپذیرند. دفتر باید بداند هر سند برای گرفتن این تأییدات چه پیشنیازی دارد، نوبت و ارسال را مدیریت کند و به مراجعان بگوید کدام مدرک اصلاً نیازی به تأیید ندارد. یک قدم اشتباه در این زنجیره، چند روز تأخیر و چند بار رفت و آمد هزینه دارد.
هر جا طرف پرونده فارسی نمیداند، حضور مترجم رسمی الزامی است: جلسه دادگاه و بازپرسی، ثبت ازدواج یا وکالتنامه اتباع خارجی در دفترخانه و گاهی جلسات اداری و گمرکی. اینجا فرصت بازنگری وجود ندارد؛ باید گفته طرفین را بیکموکاست و بدون تفسیر شخصی منتقل کرد و پای صورتجلسه را امضا کرد.
قیمتگذاری هر سفارش بر پایه نرخنامه مصوب قوه قضاییه انجام میشود، نه سلیقه دفتر؛ کار فوری، نسخه اضافه و هزینه تأییدات هرکدام ردیف خودشان را دارند. پذیرش سفارش، زمانبندی تحویل و سپردن تایپ و دوندگی اداری به همکاران هم بخشی از همین کار است. مسئولیت مهر واگذارشدنی نیست، پس هر برگه پیش از پلمب باید از زیر دست خود مترجم رد شود.
وظایف شغلی مترجم رسمی
- تطبیق سند اصلی با نسخه ارائهشده و بررسی مهر، امضا و اصالت مدرک پیش از پذیرش سفارش.
- ترجمه اسناد هویتی مانند شناسنامه، کارت ملی، سند ازدواج و گواهی فوت روی سربرگ رسمی قوه قضاییه.
- ترجمه مدارک تحصیلی شامل دانشنامه، ریزنمرات و سرفصل دروس برای اپلای و ارزشیابی مدرک.
- ترجمه اسناد حقوقی و ثبتی مانند وکالتنامه، سند مالکیت، حکم دادگاه و گواهی عدم سوءپیشینه.
- ترجمه اسناد شرکتی از جمله اساسنامه، آگهی تأسیس، روزنامه رسمی و صورتجلسه هیئتمدیره.
- یکسانسازی آوانویسی نامها با املای درجشده در گذرنامه و ترجمههای پیشین متقاضی.
- تبدیل دقیق تاریخها میان تقویم هجری شمسی و میلادی و بازبینی اعداد، مبالغ و شمارههای سند.
- مهر و امضای ترجمه و پلمب نسخه نهایی به همراه تصویر سند اصلی.
- ثبت ترجمه در سامانه الکترونیکی امور مترجمان و صدور کد رهگیری برای استعلام مرجع گیرنده.
- نگهداری دفتر ثبت و بایگانی نسخههای صادرشده مطابق الزامات قوه قضاییه.
- پیگیری اخذ تأییدیه دادگستری و وزارت امور خارجه برای مدارک مورد نیاز سفارتها.
- حضور در دادگاه، دادسرا یا دفترخانه برای ترجمه شفاهی اظهارات اتباع خارجی.
- بازخوانی و مقابله نهایی ترجمه با سند مبدأ برای حذف هرگونه افتادگی یا مغایرت.
- پاسخ به استعلام مراجع قضایی و اداری درباره صحت ترجمههای صادرشده.
- راهنمایی مراجعان درباره مدارک لازم، ترتیب تأییدات و الزامات سفارت مقصد.
- رد یا مشروطکردن پذیرش اسنادی که خدشه، ناخوانایی یا نقص در تأییدات دارند.
فعالیتهای کاری
تفسیر یا توضیح معنای اطلاعات و اینکه چطور میتوان از آنها استفاده کرد.
ایجاد رابطهٔ کاری سازنده و همکارانه با دیگران و حفظ آن در گذر زمان.
رساندن اطلاعات به سرپرستان، همکاران و زیردستان از راه تلفن، نوشتار، ایمیل یا بهصورت حضوری.
بهروز نگه داشتن دانش فنی خود و بهکارگیری دانش تازه در کار.
شناسایی اطلاعات از راه دستهبندی، برآورد، تشخیص تفاوتها و شباهتها و رصد تغییر در شرایط یا رویدادها.
مشاهده، دریافت و بهدستآوردن اطلاعات از همهٔ منابع مرتبط.
وارد کردن، پیادهسازی، ثبت، ذخیره یا نگهداری اطلاعات به شکل نوشتاری یا الکترونیکی و مغناطیسی.
تحلیل اطلاعات و ارزیابی نتایج برای انتخاب بهترین راهحل و حل مسئله.
استفاده از اطلاعات مرتبط و قضاوت شخصی برای تعیین اینکه آیا رویدادها یا فرایندها با قوانین، مقررات یا استانداردها مطابقت دارند.
پایش و بررسی اطلاعات بهدستآمده از مواد، رویدادها یا محیط، برای تشخیص یا ارزیابی مشکلات.
تخصصها
پرکارترین شاخه است و بیشتر حجم آن به اپلای دانشگاهی، ویزا و مهاجرت میخورد: ریزنمرات، دانشنامه، سرفصل دروس، گواهی اشتغال، گردش حساب بانکی و اسناد ملکی. تسلط بر معادلهای نظام آموزشی و بانکی و شناخت انتظار دقیق هر سفارت و دانشگاه، تفاوت میان ترجمهای است که پذیرفته میشود و ترجمهای که برمیگردد.
این شاخه بیشتر با احوال شخصیه، اسناد تجاری و پروندههای حقوقی کشورهای همسایه سروکار دارد: عقدنامه و طلاقنامه، گواهی ولادت، قرارداد بازرگانی، اسناد گمرکی و مکاتبات شرکتهای عراقی و کشورهای حاشیه خلیج فارس. تفاوت اصطلاح حقوقی میان نظامهای قضایی عربی و ایران، حساسترین بخش کار است.
ترجمه شفاهی حرفهای جداگانه است: مترجم سر ساعت حاضر میشود، بدون متن آماده و بدون فرصت بازنگری کار میکند و پای صورتجلسه را امضا میکند. حافظه کوتاهمدت قوی، تسلط بر زبان گفتار و لهجههای روزمره، یادداشتبرداری همزمان و بیطرفی کامل شرط کار است؛ آرامش در فضای پرتنش هم مهارت اصلی این شاخه است.
شرکتهایی که صادرات دارند یا شعبهای در خارج از کشور ثبت میکنند، به ترجمه رسمی اساسنامه، آگهی تأسیس، روزنامه رسمی، صورتجلسه هیئتمدیره، گواهی مبدأ و قرارداد نیاز دارند. مترجم این شاخه باید زبان حقوق تجارت را بداند و بفهمد هر بند چه تعهدی میسازد؛ یک کلمه جابهجا اینجا معنای مالی روشنی دارد.
در زبانهایی مانند آلمانی، ترکی استانبولی، روسی، چینی، ارمنی و اسپانیایی شمار دارندگان پروانه بسیار کم است. حجم سفارش پایینتر اما رقابت هم کمتر است و مراجعان گاهی از شهرهای دیگر سفارش میفرستند. کسی که یکی از این زبانها را در حد متن حقوقی بلد باشد، جای خالی روشنی در بازار پیدا میکند.
درآمد و اشتغال مترجم رسمی
میانهٔ حقوق ماهانهٔ مترجم رسمی ۳۵ میلیون تومان است (میانگین ۳۹ میلیون، ساعتی ۲۰۳ هزار تومان). نیمهٔ میانی شاغلان بین ۲۷ تا ۴۷ میلیون تومان میگیرند و اشتغال این شغل تا ۱۰ سال آینده ۱٫۷٪ رشد پیشبینی میشود.
رضایت شغلی
دانش و مهارتهای مترجم رسمی
دانش
- زبان انگلیسی
- زبان خارجی
- خدمات مشتری و خدمات شخصی
- آموزش و تربیت
- امور اداری
- ایمنی و امنیت عمومی
- حقوق و امور دولتی
- رایانه و الکترونیک
- ارتباطات و رسانه
- روانشناسی
مهارتها
- سخن گفتن
- شنیدن فعال
- درک مطلب
- نوشتن
- تفکر انتقادی
- پایش
- درک اجتماعی
- خدمتمحوری
- یادگیری فعال
- قضاوت و تصمیمگیری
تواناییها
- بیان شفاهی
- درک شنیداری
- تشخیص گفتار
- وضوح گفتار
- مرتبسازی اطلاعات
- حساسیت به مسئله
- بینایی نزدیک
- توجه انتخابی
تناسب شخصیتی و سبک کاری
شاغلان این شغل بیش از همه به این تیپهای شخصیتی نزدیکاند:
- ۱قاعدهمندConventional
- ۲هنریArtistic
- ۳اجتماعیSocial
کد هالند این شغل: C-A-S
این شغل آدم دقیق و وسواسی میخواهد؛ کسی که از کنار یک حرف جابهجا در نام خانوادگی بیتفاوت رد نمیشود و زیر فشار مراجعان عجول، متن را از روی حدس کامل نمیکند. رازداری هم شرط کار است، چون خصوصیترین اسناد آدمها از دست او میگذرد.
محیط و شرایط کار
بیشتر کار در دفتر ترجمه رسمی و پشت میز انجام میشود؛ مراجعه به دادگستری، وزارت امور خارجه و دفترخانه و گاه حضور در جلسه دادگاه هم بخشی از هفته کاری است.
ساعات کاری اداری و همراستا با ساعت کار دادگستری است، اما در فصل اپلای و سفر حجم کار و اضافهکاری بالا میرود.
تحصیلات و مسیر ورود به شغل مترجم رسمی
بیشتر شاغلان این حرفه از مترجمی زبان، زبان و ادبیات یا حقوق آمدهاند. شرط اصلی، تسلط عملی در حدی است که متن حقوقی را بدون واسطه بفهمید و بنویسید؛ مدرک دانشگاهی مرتبط هم مسیر را کوتاهتر میکند.
کار در دارالترجمه به عنوان مترجمیار یا تایپیست، آشنایی با قالب اسناد، اصطلاحات ثابت و گردش تأییدات را میسازد؛ چیزی که هیچ کلاس دانشگاهی آموزش نمیدهد و در آزمون و مصاحبه به روشنی خودش را نشان میدهد.
قوه قضاییه این آزمون را هر چند سال یکبار و نه به صورت سالانه برگزار میکند. مرحله کتبی ترجمه متن حقوقی و عمومی است و قبولشدگان به مصاحبه علمی و سپس مراحل گزینش و تحقیق راه پیدا میکنند.
پس از تأیید نهایی، کارآموزی و مراسم تحلیف برگزار میشود و فرد پروانه، مهر و سربرگ میگیرد و میتواند زیر پروانه خودش کار کند. تأسیس دفتر ترجمه رسمی پروانه جداگانهای از اداره کل اسناد و امور مترجمان رسمی میخواهد.
با چند سال سابقه، دفتر به مشتری ثابت میرسد: شرکتهای صادراتی، مؤسسات اعزام دانشجو و دفاتر وکالت. در این مرحله کارآموز تربیت میشود و پروندههای حقوقی سنگینتر و ترجمه شفاهی دادگاه به کار اضافه میشود.
- تجربه
- مقدار قابل توجهی از مهارت، دانش یا تجربه مرتبط با کار برای این مشاغل مورد نیاز است. به عنوان مثال، یک حسابدار باید چهار سال کالج را بگذراند و چندین سال در حسابداری کار کند تا واجد شرایط در نظر گرفته شود.
- تحصیلات
- اکثر این مشاغل نیاز به مدرک لیسانس چهار ساله دارند، اما برخی از آنها نیازی به مدرک لیسانس ندارند.
- آموزش
- کارمندان در این مشاغل معمولاً به چندین سال تجربه مرتبط با کار، آموزش در حین کار و/یا آموزش حرفه ای نیاز دارند.
- نمونهها
- بسیاری از این مشاغل شامل هماهنگی، نظارت، مدیریت یا آموزش دیگران است. به عنوان مثال می توان به دلالان املاک، مدیران فروش، مدیران پایگاه داده، طراحان گرافیک، شیمیدانان، مدیران هنری و برآوردگران هزینه اشاره کرد.
