مدیر گروه و دانشکده
Academic Department Headمدیر گروه و دانشکده عضو هیئت علمی است که اداره یک گروه آموزشی یا یک دانشکده را بر عهده میگیرد: برنامهریزی دروس و تخصیص استاد، پیگیری جذب و ارتقای همکاران، نظارت بر تحصیلات تکمیلی و تأمین منابع واحد. این سمت انتصابی و دورهای است و معمولاً در کنار تدریس و پژوهش انجام میشود.
- کد SOC
- NM-913
- کد ISCO
- 1345

معرفی شغل
مدیر گروه و دانشکده استادی است که در کنار تدریس و پژوهش، اداره یک واحد آموزشی دانشگاه را هم بر عهده میگیرد. او تصمیم میگیرد هر درس در کدام نیمسال و با کدام استاد ارائه شود، پرونده جذب و ارتقای همکارانش را پیگیری میکند، بر پایاننامههای تحصیلات تکمیلی نظارت دارد و بودجه و فضای گروه را از دانشگاه میگیرد. این سمت دورهای است و با پایان آن، فرد به جایگاه آموزشی خود بازمیگردد.
این شغل در آگهیهای استخدام با عنوانهایی مانند مدیر گروه آموزشی، سرپرست گروه آموزشی، معاون آموزشی دانشکده، معاون پژوهشی دانشکده و مدیر گروه هم دیده میشود.
یک روز کاری
پیش از هر نیمسال، مدیر گروه فهرست دروس ارائهشدنی را از روی سرفصل مصوب و ترمبندی رشته میبندد و هر درس را به عضوی از گروه یا مدرس مدعو میسپارد. باید ظرفیت کلاسها، تداخل ساعتها، سقف موظفی اساتید و نیاز ورودیهای مختلف با هم جور دربیاید. مدیر گروه در روزهای حذف و اضافه هم با دیدن آمار ثبتنام، کلاسها را ادغام یا اضافه میکند.
گروه تصمیم میگیرد به چه تخصصهایی نیاز دارد و مدیر گروه این نیاز را به فراخوان جذب میرساند، پرونده متقاضیان را در جلسه گروه به بحث میگذارد و نظر گروه را به کمیته جذب دانشکده میفرستد. در سوی دیگر، پیگیری پرونده ارتقای مرتبه همکاران، جمعکردن مستندات آموزشی و پژوهشی و طرح آن در کمیته منتخب دانشکده هم بر عهده اوست.
پذیرش دانشجوی ارشد و دکتری، تعیین استاد راهنما و مشاور، تصویب پروپوزال در شورای تحصیلات تکمیلی گروه، تعیین داور و هماهنگی جلسه دفاع از کارهای همیشگی این نقش است. مدیر گروه باید حواسش به توزیع عادلانه ظرفیت راهنمایی میان اعضا، مهلتهای آییننامهای و گزارش همانندجویی رسالهها هم باشد.
هر چند سال یکبار سرفصل رشته کهنه میشود و گروه باید آن را بازنگری کند: حذف درسهای بیمصرف، افزودن دروس تازه و گاهی پیشنهاد ایجاد یک گرایش جدید که باید از شورای دانشکده و شوراهای بالادست بگذرد. در کنار آن، ارزیابی درونی گروه و آمادهکردن مستندات برای بازدیدهای اعتبارسنجی هم روی دوش مدیر گروه است.
مدیر گروه نیاز واحدش به کلاس، اتاق، تجهیزات آزمایشگاهی، مواد مصرفی و کارشناس را برآورد میکند و برای گرفتن آن با معاونتهای دانشکده و دانشگاه چانه میزند. تعمیر یک دستگاه خراب، اولویتبندی خرید در سقف اعتبار محدود و تقسیم فضای کمیاب میان آزمایشگاه آموزشی و پژوهشی، تصمیمهایی است که کسی جز او نمیگیرد.
اعتراض به نمره، اختلاف دانشجو با استاد راهنما، درخواست تغییر رشته یا مرخصی، گلایه دانشجویان از یک درس و گاهی اختلاف میان خود اعضای گروه، همه اول به اتاق مدیر گروه میرسد. بیشتر این پروندهها با گفتوگو حل میشود و تنها موارد جدیتر به شورای آموزشی دانشکده یا کمیته انضباطی ارجاع میشود.
وظایف شغلی مدیر گروه و دانشکده
- تدوین برنامه دروس هر نیمسال بر پایه سرفصل مصوب و تخصیص هر درس به عضو هیئت علمی یا مدرس مدعو.
- اداره جلسات شورای گروه و پیگیری اجرای مصوبات آن.
- نظارت بر انتخاب واحد، حذف و اضافه و رفع مشکلات آموزشی دانشجویان در سامانه آموزشی دانشگاه.
- بررسی پرونده متقاضیان جذب هیئت علمی در گروه و ارائه نظر گروه به کمیته جذب دانشکده.
- ارزیابی عملکرد آموزشی و پژوهشی اعضای گروه و پیگیری پرونده ارتقای مرتبه آنان.
- تعیین استاد راهنما، مشاور و داور برای پایاننامهها و رسالههای دانشجویان تحصیلات تکمیلی.
- بررسی و تصویب پیشنهاد پژوهشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی در شورای گروه.
- هماهنگی برگزاری جلسات دفاع و تأیید صورتجلسههای آن.
- بازنگری سرفصل دروس و پیشنهاد ایجاد یا اصلاح رشته و گرایش به شوراهای بالادست.
- برآورد نیاز گروه به نیروی انسانی، فضای آموزشی، تجهیزات آزمایشگاهی و اعتبار، و پیگیری تأمین آن.
- رسیدگی به درخواستها و اعتراضهای آموزشی دانشجویان و ارجاع موارد جدی به مراجع ذیربط.
- برنامهریزی امتحانات پایان نیمسال گروه و نظارت بر حسن اجرای آن.
- نمایندگی گروه در شورای دانشکده و انتقال تصمیمهای آن به اعضا.
- نظارت بر تدوین، بهروزرسانی و ارائه طرح درس اعضای گروه.
فعالیتهای کاری
تحلیل اطلاعات و ارزیابی نتایج برای انتخاب بهترین راهحل و حل مسئله.
ایجاد رابطهٔ کاری سازنده و همکارانه با دیگران و حفظ آن در گذر زمان.
مشاهده، دریافت و بهدستآوردن اطلاعات از همهٔ منابع مرتبط.
رساندن اطلاعات به سرپرستان، همکاران و زیردستان از راه تلفن، نوشتار، ایمیل یا بهصورت حضوری.
تدوین هدفها و برنامههای مشخص برای اولویتبندی، سازماندهی و به انجام رساندن کار.
استفاده از اطلاعات مرتبط و قضاوت شخصی برای تعیین اینکه آیا رویدادها یا فرایندها با قوانین، مقررات یا استانداردها مطابقت دارند.
شناسایی اطلاعات از راه دستهبندی، برآورد، تشخیص تفاوتها و شباهتها و رصد تغییر در شرایط یا رویدادها.
پروراندن، طراحی یا خلق کاربردها، ایدهها، روابط، سامانهها یا محصولات تازه، از جمله آثار هنری.
یافتن اصول، دلایل یا واقعیتهای زیربنایی اطلاعات، از راه تجزیهٔ اطلاعات یا دادهها به بخشهای جداگانه.
استفاده از رایانه و سامانههای رایانهای — سختافزار و نرمافزار — برای برنامهنویسی، نوشتن نرمافزار، راهاندازی قابلیتها، ورود داده یا پردازش اطلاعات.
تخصصها
کوچکترین و رایجترین شکل این نقش: اداره یک گروه با چند عضو هیئت علمی و یک یا دو رشته. مدیر گروه از میان اعضای گروه منصوب میشود، بیشترین تماس را با کلاس و دانشجو دارد و کارش عمدتاً آموزشی است؛ چیدمان دروس، تحصیلات تکمیلی و رسیدگی به مسائل روزمره. بار اداریاش کمتر از دانشکده است اما هیچگاه از تدریس فاصله نمیگیرد.
یک سطح بالاتر: سرپرستی چند گروه آموزشی، کارکنان اداری، بودجه دانشکده و رابطه با هیئت رئیسه دانشگاه. رئیس دانشکده کمتر وارد جزئیات یک درس میشود و بیشتر میان گروهها منابع تقسیم میکند، شورای دانشکده را اداره میکند و در برابر عملکرد آموزشی و پژوهشی کل دانشکده پاسخگوست. حکم او را رئیس دانشگاه صادر میکند.
تمرکز کامل بر چرخه آموزش: نظارت بر ثبتنام و انتخاب واحد، برنامه امتحانات، رعایت آییننامه آموزشی، بررسی پرونده دانشجویان مشروط و درخواستهای خاص، و هماهنگی گروهها در استفاده از کلاسها. این نقش بیش از بقیه با سامانه آموزشی و کارشناسان آموزش درگیر است و در ایام حذف و اضافه و امتحانات پرفشارترین دوره را دارد.
مسئول سمت پژوهشی دانشکده: تصویب و پیگیری طرحهای پژوهشی، گرنت اعضا، امور پایاننامه و رساله، قراردادهای ارتباط با صنعت، همایشها و نشریههای علمی دانشکده و پایش شاخصهای پژوهشی. کسی که این سمت را میگیرد معمولاً خودش سابقه پژوهشی پررنگی دارد و با آییننامههای اعتبار ویژه و اخلاق در پژوهش آشناست.
در دانشگاههای علوم پزشکی، گروه همزمان یک بخش بیمارستانی است؛ بنابراین مدیر گروه علاوه بر آموزش دانشجو، برنامه دستیاران، کشیکها، درمانگاه و کیفیت خدمات بالینی را هم مدیریت میکند. مقررات از وزارت بهداشت میآید و ارزیابی گروه به اعتباربخشی بیمارستان و آزمونهای بورد گره خورده است.
درآمد و اشتغال مدیر گروه و دانشکده
میانهٔ حقوق ماهانهٔ مدیر گروه و دانشکده ۶۱ میلیون تومان است (میانگین ۷۴ میلیون، ساعتی ۳۵۲ هزار تومان). نیمهٔ میانی شاغلان بین ۴۷ تا ۸۴ میلیون تومان میگیرند و اشتغال این شغل تا ۱۰ سال آینده ۱٫۷٪ رشد پیشبینی میشود.
دانش و مهارتهای مدیر گروه و دانشکده
دانش
- زبان انگلیسی
- مدیریت و اداره امور
- آموزش و تربیت
- خدمات مشتری و خدمات شخصی
- کارگزینی و منابع انسانی
- امور اداری
- رایانه و الکترونیک
- ارتباطات و رسانه
- ریاضیات
- روانشناسی
مهارتها
- درک مطلب
- تفکر انتقادی
- شنیدن فعال
- نوشتن
- سخن گفتن
- پایش
- آموزش دادن
- مدیریت زمان
- یادگیری فعال
- حل مسائل پیچیده
تواناییها
- بیان شفاهی
- بیان نوشتاری
- حساسیت به مسئله
- استدلال استقرایی
- وضوح گفتار
- تشخیص گفتار
- بینایی نزدیک
- توجه انتخابی
تناسب شخصیتی و سبک کاری
شاغلان این شغل بیش از همه به این تیپهای شخصیتی نزدیکاند:
- ۱اجتماعیSocial
- ۲کارآفرینEnterprising
- ۳قاعدهمندConventional
کد هالند این شغل: S-E-C
کسانی در این نقش موفقاند که همزمان سازماندهنده و اهل گفتوگو باشند؛ بتوانند میان همکارانی که رئیس و مرئوسشان نیستند اجماع بسازند و پای تصمیم ناخوشایند بایستند. صبر در برابر بوروکراسی و بیطرفی در داوری میان استاد و دانشجو هم تعیینکننده است.
محیط و شرایط کار
اتاق مدیر گروه در ساختمان دانشکده، بهعلاوه کلاس و آزمایشگاهی که همچنان در آن تدریس میکند. بخشی بزرگ از وقت هم در جلسه شوراها و پشت سامانههای آموزشی و اداری میگذرد.
تماموقت و همزمان با بار تدریس. ابتدای نیمسال، فصل امتحانات و موج دفاعها پرفشارترین هفتههای سال است.
تحصیلات و مسیر ورود به شغل مدیر گروه و دانشکده
نقطه شروع، دکتری تخصصی در رشته گروه است. ورود به هیئت علمی از راه فراخوان جذب وزارت علوم یا وزارت بهداشت انجام میشود و فرد معمولاً چند سال نخست را بهصورت پیمانی و با بار تدریس سنگین میگذراند.
پیش از هر مسئولیت اجرایی، باید اعتبار علمی ساخته شود: انتشار مقاله، راهنمایی پایاننامه، جذب طرح پژوهشی و ارزشیابی خوب تدریس. ارتقا از استادیاری به دانشیاری بر پایه آییننامه ارتقای مرتبه، نشانه رسمی همین تثبیت است.
پیش از مدیریت گروه، معمولاً کارهای محدودتری سپرده میشود: مسئولیت یک آزمایشگاه، سرپرستی یک رشته یا گرایش، عضویت در شورای آموزشی یا کارگروه بازنگری سرفصل. اینجا فرد با آییننامهها و کار شورایی آشنا میشود.
بر پایه آییننامه جامع مدیریت دانشگاهها، رئیس دانشکده یکی از اعضای همان گروه را پیشنهاد میدهد و حکم انتصاب را برای دورهای دوساله رئیس دانشگاه صادر میکند. تمدید این دوره به ارزیابی گزارش عملکرد دوساله بستگی دارد.
پس از یک دوره موفق در گروه، راه به ریاست دانشکده یا معاونتهای آموزشی و پژوهشی دانشکده باز میشود و از آنجا به معاونتهای دانشگاه و ریاست. بسیاری هم پس از پایان دوره آگاهانه به تدریس و پژوهش تماموقت برمیگردند.
- تجربه
- مهارت، دانش و تجربه گسترده برای این مشاغل مورد نیاز است. بسیاری از آنها به بیش از پنج سال تجربه نیاز دارند. به عنوان مثال، جراحان باید چهار سال کالج و پنج تا هفت سال دیگر آموزش پزشکی تخصصی بگذرانند تا بتوانند کار خود را انجام دهند.
- تحصیلات
- اکثر این مشاغل نیاز به تحصیلات تکمیلی دارند. به عنوان مثال، آنها ممکن است نیاز به مدرک کارشناسی ارشد داشته باشند، و برخی نیاز به مدرک Ph.D.، MD یا JD (مدرک حقوق).
- آموزش
- کارمندان ممکن است به آموزش در حین کار نیاز داشته باشند، اما اکثر این مشاغل فرض میکنند که فرد قبلاً مهارتها، دانش، تجربه مرتبط با کار و/یا آموزش لازم را دارد.
- نمونهها
- این مشاغل اغلب شامل هماهنگی، آموزش، نظارت، یا مدیریت فعالیت های دیگران برای دستیابی به اهداف است. مهارت های ارتباطی و سازمانی بسیار پیشرفته مورد نیاز است. به عنوان مثال می توان به داروسازان، وکلا، ستاره شناسان، زیست شناسان، روحانیون، متخصصان مغز و اعصاب و دامپزشکان اشاره کرد.







