مدرس مدعو
Adjunct Lecturerمدرس مدعو کسی است که با قرارداد حقالتدریس و برای یک نیمسال مشخص، مسئولیت کامل تدریس یک یا چند درس دانشگاهی را میپذیرد. او عضو ثابت هیئت علمی نیست و معمولاً در کنار شغل اصلی خود در صنعت یا سازمان تدریس میکند.
- کد SOC
- NM-919
- کد ISCO
- 2310

معرفی شغل
مدرس مدعو با قرارداد ترمبهترم و بر پایه تعداد واحد دعوت میشود تا درسی را که گروه آموزشی برای آن مدرس ثابت ندارد اداره کند. مسئولیتش در برابر آن درس کامل است: سرفصل مصوب را به طرح درس تبدیل میکند، کلاس را اداره میکند، آزمون طراحی میکند و نمره را در سامانه ثبت میکند. بیشتر مدرسان مدعو شغل اصلی دیگری در صنعت دارند و همین تجربه میدانی ارزش آنها برای دانشگاه است.
این شغل در آگهیهای استخدام با عنوانهایی مانند استاد مدعو، استاد حقالتدریس، مدرس پارهوقت دانشگاه، عضو هیئت علمی مدعو و مدرس دانشگاه هم دیده میشود.
یک روز کاری
درس در آستانه هر نیمسال از سوی گروه آموزشی پیشنهاد میشود و مدرس مدعو باید سرفصل مصوب را به یک طرح درس هفتگی تبدیل کند: تقسیم مباحث میان جلسات، انتخاب منبع، تعیین سهم تکلیف و آزمون از نمره و هماهنگ کردن همه اینها با تقویم آموزشی دانشگاه. چون قرارداد نیمسالی است، این آمادهسازی هر ترم و گاهی برای درسی تازه تکرار میشود.
بخش اصلی کار ایستادن پای کلاس است: ارائه مبحث جلسه، پاسخ به پرسشها، حضور و غیاب و مدیریت گروهی که ممکن است از چند ده دانشجو با پیشنیازهای نابرابر تشکیل شده باشد. مدرس مدعو معمولاً کلاسهای عصر یا روزهای پایانی هفته را برمیدارد تا با شغل اصلیاش تداخل نکند و همین، فشرده بودن جلسات را به ویژگی ثابت این کار تبدیل میکند.
طراحی تکلیف، پروژه، میانترم و پایانترم بر عهده خود مدرس است و مهلتهای آن را آموزش دانشگاه تعیین میکند. تصحیح برگهها، رسیدگی به اعتراض نمره و ثبت نهایی در سامانه آموزشی در بازهای کوتاه پس از پایان امتحانات انجام میشود؛ تأخیر در ثبت نمره یکی از رایجترین دلایل تذکر اداری به مدرس مدعو است.
مدرس مدعو معمولاً اتاق ثابتی در دانشکده ندارد، بنابراین رفع اشکال بیرون از کلاس به دقایق پیش و پس از جلسه، گروه پیامرسان درس یا ایمیل منتقل میشود. راهنمایی برای انتخاب موضوع پروژه، معرفی منبع تکمیلی و گاهی مشورت درباره مسیر شغلی و کارآموزی هم در همین کانالهای غیررسمی انجام میگیرد.
چیزی که گروه آموزشی برای آن سراغ مدرس مدعو میرود، اغلب همان تجربه بیرون دانشگاه است. او نمونههای واقعی پروژه، استانداردها و ابزارهای روز محل کارش را وارد درس میکند، تمرینها را به مسئلههای عملی نزدیک میکند و میتواند بگوید کدام بخش کتاب در عمل هنوز کاربرد دارد و کدام بخش سالهاست کنار گذاشته شده است.
قرارداد حقالتدریس نیمسالی است و تمدید آن به ظرفیت گروه، نمره ارزشیابی دانشجویان و رعایت سقف واحد مجاز بستگی دارد. مدرس مدعو باید مدارک جذب و کد مدرسی خود را بهروز نگه دارد، فرمهای قرارداد و گزارش تدریس را در هر ترم امضا کند و پرداخت را که معمولاً با فاصله از پایان ترم انجام میشود پیگیری کند.
وظایف شغلی مدرس مدعو
- تدریس درسهای واگذارشده بر پایه سرفصل مصوب و در ساعات تعیینشده تقویم آموزشی.
- تهیه طرح درس نیمسالی و تقسیم مباحث میان جلسات کلاس.
- تولید محتوای آموزشی، اسلاید، جزوه و تمرین برای هر جلسه.
- طراحی و برگزاری آزمونهای میانترم و پایانترم و تعیین سهم هر بخش از نمره.
- تصحیح برگههای امتحانی، تکالیف و پروژههای دانشجویی.
- ثبت نمره در سامانه آموزشی در مهلت اعلامشده و رسیدگی به اعتراض نمره.
- ثبت حضور و غیاب دانشجویان و گزارش غیبتهای بیش از حد مجاز.
- پاسخگویی به پرسشهای دانشجویان در کلاس و کانالهای ارتباطی درس.
- راهنمایی دانشجویان در انتخاب موضوع و اجرای پروژه پایانی درس.
- بهروزرسانی منابع و مثالهای درس بر پایه تحولات حرفهای و ابزارهای روز.
- هماهنگی با مدیر گروه درباره دروس پیشنهادی، تعداد واحد و برنامه هفتگی.
- رعایت آییننامههای آموزشی و انضباطی دانشگاه در برگزاری کلاس و امتحان.
فعالیتهای کاری
شناسایی نیازهای آموزشی دیگران، تدوین برنامهها یا کلاسهای آموزشی رسمی و تدریس و آموزش دادن به آنان.
پروراندن، طراحی یا خلق کاربردها، ایدهها، روابط، سامانهها یا محصولات تازه، از جمله آثار هنری.
استفاده از رایانه و سامانههای رایانهای — سختافزار و نرمافزار — برای برنامهنویسی، نوشتن نرمافزار، راهاندازی قابلیتها، ورود داده یا پردازش اطلاعات.
بهروز نگه داشتن دانش فنی خود و بهکارگیری دانش تازه در کار.
مشاهده، دریافت و بهدستآوردن اطلاعات از همهٔ منابع مرتبط.
تدوین هدفها و برنامههای مشخص برای اولویتبندی، سازماندهی و به انجام رساندن کار.
تفسیر یا توضیح معنای اطلاعات و اینکه چطور میتوان از آنها استفاده کرد.
یافتن اصول، دلایل یا واقعیتهای زیربنایی اطلاعات، از راه تجزیهٔ اطلاعات یا دادهها به بخشهای جداگانه.
ایجاد رابطهٔ کاری سازنده و همکارانه با دیگران و حفظ آن در گذر زمان.
سنجیدن ارزش، اهمیت یا کیفیت چیزها یا افراد.
تخصصها
دروس تخصصی رشتههای مهندسی را برمیدارد؛ اغلب کسی که خودش در همان حوزه شاغل است و درسهایی مانند طراحی، کنترل کیفیت یا نرمافزارهای تخصصی را تدریس میکند. آزمایشگاه، پروژه پایانی و نرمافزار جزء جداییناپذیر این دروساند و ارزشیابی بیشتر بر پایه کار عملی است تا امتحان کتبی.
دروس عمومی و پایه مانند ریاضی عمومی، فیزیک، زبان انگلیسی و معارف بیشترین حجم ساعت حقالتدریس دانشگاهها را میسازند. کلاسها پرجمعیت و چندرشتهایاند، بنابراین مدرس باید مثالها را برای مخاطبی با پیشزمینه متفاوت بازسازی کند. این مسیر پرتکرارترین نقطه ورود به تدریس دانشگاهی است.
در دانشگاه جامع علمیکاربردی، دانشگاه فنی و حرفهای و آموزشکدهها سرفصل مهارتمحور است و مدرس باید سابقه کار اجرایی مستند داشته باشد. بخش بزرگی از نمره به کارورزی، پروژه کارگاهی و گزارش عملکرد دانشجو در محیط کار واقعی وابسته است و ارتباط با کارفرمای محل کارورزی هم بر عهده مدرس میافتد.
دورههای الکترونیکی و از راه دور همان قرارداد حقالتدریس را به ضبط جلسه، کلاس زنده در ادوبی کانکت یا اسکایروم و فعالیتهای سامانه یادگیری تبدیل میکنند. همین شکل تدریس است که به مدرس مدعو اجازه میدهد بدون ترک شغل اصلی با دانشگاهی در شهر دیگر قرارداد ببندد؛ در عوض باید مشارکت را بدون تماس چهرهبهچهره زنده نگه دارد.
در مقطع ارشد و دکتری، مدرس مدعو معمولاً متخصصی است که درس یا سمینار تخصصی کممخاطبی را که گروه توان پوشش آن را ندارد برمیدارد. کلاس کوچک است و به بحث مقاله، ارائه دانشجویی و کار پژوهشی نزدیک میشود؛ همکاری گاهی به مشاوره پایاننامه، داوری جلسه دفاع یا همراهی در یک طرح پژوهشی هم کشیده میشود.
درآمد و اشتغال مدرس مدعو
میانهٔ حقوق ماهانهٔ مدرس مدعو ۲۵ میلیون تومان است (میانگین ۲۸ میلیون). نیمهٔ میانی شاغلان بین ۲۱ تا ۳۵ میلیون تومان میگیرند و اشتغال این شغل تا ۱۰ سال آینده ۳٫۱٪ رشد پیشبینی میشود.
رضایت شغلی
دانش و مهارتهای مدرس مدعو
دانش
- زبان خارجی
- زبان انگلیسی
- آموزش و تربیت
- تاریخ و باستانشناسی
- فلسفه و الهیات
- جامعهشناسی و انسانشناسی
- امور اداری
- جغرافیا
- هنرهای زیبا
- رایانه و الکترونیک
مهارتها
- سخن گفتن
- درک مطلب
- نوشتن
- شنیدن فعال
- آموزش دادن
- راهبردهای یادگیری
- یادگیری فعال
- تفکر انتقادی
- پایش
- قضاوت و تصمیمگیری
تواناییها
- وضوح گفتار
- بیان شفاهی
- درک شنیداری
- تشخیص گفتار
- استدلال استقرایی
- بینایی نزدیک
- استدلال قیاسی
- توجه انتخابی
تناسب شخصیتی و سبک کاری
شاغلان این شغل بیش از همه به این تیپهای شخصیتی نزدیکاند:
- ۱اجتماعیSocial
- ۲کاوشگرInvestigative
- ۳هنریArtistic
کد هالند این شغل: S-I-A
مدرس مدعو موفق هم اهل انتقال دانش است و هم اهل نظم: باید مطلب تخصصی را ساده کند، مقابل جمع راحت باشد و اختلاف سطح دانشجویان را تحمل کند. صبر، پایبندی به مهلتها و پذیرفتن نقدی که در ارزشیابی پایان ترم میآید، ویژگیهای تکرارشونده این کارند.
محیط و شرایط کار
کلاسهای دانشگاه، آزمایشگاه یا کارگاه محل اصلی کار است؛ اتاق ثابتی در دانشکده در کار نیست و آمادهسازی درس و تصحیح برگه معمولاً در خانه یا محل شغل اصلی انجام میشود.
پارهوقت و بر پایه تعداد واحد؛ کلاسها بیشتر عصرها و پایان هفتهاند و بار کار در هفتههای امتحان به اوج میرسد.
تحصیلات و مسیر ورود به شغل مدرس مدعو
حداقل شرط رایج برای تدریس دانشگاهی، کارشناسی ارشد مرتبط است و برای دروس تخصصی و مقاطع بالاتر دکتری خواسته میشود. رشته مدرک باید با سرفصل درس همخوانی داشته باشد، چون گروه آموزشی همین را مبنای تأیید صلاحیت میداند.
چند سال کار در حوزه درس، یا سابقه تدریس در آموزشگاه، دورههای سازمانی و همکاری بهعنوان دستیار آموزشی، چیزی است که پرونده را از یک فارغالتحصیل تازه جدا میکند؛ بهویژه در مراکز مهارتمحور که سابقه اجرایی مستند شرط رسمی است.
پرونده در گروه آموزشی بررسی میشود، مصاحبه علمی و جلسه تدریس آزمایشی برگزار میشود و پس از تأیید مراجع جذب و گزینش، کد مدرسی صادر میشود. همین کد است که امکان بستن قرارداد حقالتدریس و ثبت نمره در سامانه را میدهد.
با چند ترم تدریس موفق و ارزشیابی خوب دانشجویان، درسهای ثابتتری به مدرس سپرده میشود و سقف واحد او بالا میرود. همکاری همزمان با چند دانشگاه هم در همین مرحله شکل میگیرد و درآمد تدریس را پایدارتر میکند.
مسیر پیش رو دو شاخه دارد: شرکت در فراخوان جذب هیئت علمی که به دکتری و کارنامه پژوهشی نیاز دارد، یا ماندن در نقش متخصص صنعت که تدریس را در کنار شغل اصلی ادامه میدهد و به سرپرستی دروس کاربردی و پروژهها میرسد.
- تجربه
- مهارت، دانش و تجربه گسترده برای این مشاغل مورد نیاز است. بسیاری از آنها به بیش از پنج سال تجربه نیاز دارند. به عنوان مثال، جراحان باید چهار سال کالج و پنج تا هفت سال دیگر آموزش پزشکی تخصصی بگذرانند تا بتوانند کار خود را انجام دهند.
- تحصیلات
- اکثر این مشاغل نیاز به تحصیلات تکمیلی دارند. به عنوان مثال، آنها ممکن است نیاز به مدرک کارشناسی ارشد داشته باشند، و برخی نیاز به مدرک Ph.D.، MD یا JD (مدرک حقوق).
- آموزش
- کارمندان ممکن است به آموزش در حین کار نیاز داشته باشند، اما اکثر این مشاغل فرض میکنند که فرد قبلاً مهارتها، دانش، تجربه مرتبط با کار و/یا آموزش لازم را دارد.
- نمونهها
- این مشاغل اغلب شامل هماهنگی، آموزش، نظارت، یا مدیریت فعالیت های دیگران برای دستیابی به اهداف است. مهارت های ارتباطی و سازمانی بسیار پیشرفته مورد نیاز است. به عنوان مثال می توان به داروسازان، وکلا، ستاره شناسان، زیست شناسان، روحانیون، متخصصان مغز و اعصاب و دامپزشکان اشاره کرد.
مهارتهای نرمافزاری
ابزارهای عمومیتر
ابزارها و تجهیزات
ابزارهای عمومیتر
۲۴ مورد از ۳۴ ابزار ثبتشده برای این شغل








