عضو هیئتمدیره
Board Memberعضو هیئتمدیره یکی از اعضای بالاترین رکن تصمیمگیری جمعی شرکت است که از سوی مجمع عمومی صاحبان سهام انتخاب میشود و بر راهبرد، عملکرد مدیرعامل و سلامت مالی شرکت نظارت میکند. اختیار او فردی نیست و در جلسه و با رأی جمعی اعمال میشود.
- کد SOC
- NM-112
- کد ISCO
- 1112، 1113، 1120
معرفی شغل
عضو هیئتمدیره از سوی مجمع عمومی صاحبان سهام انتخاب میشود و همراه دیگر اعضا رکنی را میسازد که اداره روزمره شرکت را به مدیرعامل میسپارد و سپس بر او نظارت میکند. اختیارش فردی نیست؛ تصمیم در جلسه و با رأی اکثریت گرفته و در صورتجلسه ثبت میشود. در عمل راهبرد و بودجه را تصویب میکند، صورتهای مالی و گزارش حسابرس را میسنجد، معاملات بزرگ را بررسی میکند و پاسخگوی سهامداران است.
این شغل در آگهیهای استخدام با عنوانهایی مانند رئیس هیئتمدیره، نایبرئیس هیئتمدیره، عضو موظف هیئتمدیره، عضو غیرموظف هیئتمدیره و عضو مستقل هیئتمدیره هم دیده میشود.
یک روز کاری
کار اصلی در جلسه است. عضو هیئتمدیره پیش از جلسه بسته اطلاعاتی را میخواند، درباره هر بند بحث میکند و رأی میدهد. مصوبهها در صورتجلسه نوشته میشود و آنچه ثبت میخواهد، مانند تغییر صاحبان امضا، به مرجع ثبت شرکتها میرود. عضو مخالف میتواند رأی خود را در صورتجلسه درج کند؛ راه متعارف جدا کردن حساب خود از یک تصمیم همین است.
هیئتمدیره مدیرعامل را انتخاب میکند، حدود اختیارات و حق امضایش را تعیین میکند و میتواند او را عزل کند. عضو هیئتمدیره عملکرد دورهای را در برابر اهداف مصوب میسنجد، درباره پاداش و ارزیابی سالانه نظر میدهد و مراقب است برای جایگاههای کلیدی جانشین باشد. مرز باریک اینجاست: نظارت بدون آنکه کار اجرایی از دست مدیرعامل گرفته شود.
برنامه راهبردی، بودجه سالانه و طرحهای توسعه پیش از اجرا به تصویب هیئتمدیره میرسد. عضو هیئتمدیره مفروضات طرح توجیهی را به پرسش میگیرد، بازده و ریسک تأمین مالی را میسنجد و درباره افزایش سرمایه، تسهیلات بانکی و واگذاری دارایی تصمیم میگیرد. سقف معاملهای که مدیرعامل بدون مصوبه میتواند ببندد، خودش تصمیم همین رکن است.
صورتهای مالی پیش از مجمع باید تأیید هیئتمدیره را بگیرد، همراه با گزارش تفسیری مدیریت و پیشنهاد تقسیم سود. عضو هیئتمدیره گزارش حسابرس مستقل و بازرس قانونی را میخواند، بندهای شرط را پیگیری میکند و در شرکتهای بورسی مراقب است افشای اطلاعات با اهمیت در کدال بهموقع و کامل باشد. تأخیر یا نقص در افشا پای همین رکن نوشته میشود.
عضو هیئتمدیره ریسکهای اصلی شرکت را دورهای مرور میکند: نقدینگی، نوسان ارز، دعاوی، وابستگی به یک مشتری یا مجوز؛ و از کفایت کنترلهای داخلی مطمئن میشود. معامله با اشخاص وابسته یا با خود اعضا باید شفاف اعلام و در صورتجلسه ثبت شود و عضو ذینفع در رأیگیری آن شرکت نمیکند. رعایت این رویه، مرز مصوبه معتبر و مصوبه قابل ابطال است.
هیئتمدیره مجمع عمومی را دعوت میکند، گزارش سالانه را تهیه میکند و در مجمع پاسخگوی پرسش سهامداران است. عضو هیئتمدیره درباره سود قابل تقسیم، انتخاب حسابرس و تغییر اساسنامه پیشنهاد میدهد و باید بتواند تصمیمهای یک سال را برای کسی که در گرفتن آنها نبوده توضیح دهد. در شرکتهای چندسهامداری، بخشی از کار مذاکره میان منافع است.
وظایف شغلی عضو هیئتمدیره
- شرکت در جلسههای هیئتمدیره و رأی دادن به بندهای دستور جلسه.
- مطالعه بسته اطلاعاتی و گزارشهای پیش از جلسه و آماده کردن پرسشها.
- تصویب برنامه راهبردی، بودجه سالانه و طرحهای توسعه شرکت.
- انتخاب مدیرعامل، تعیین حدود اختیارات و حق امضای او و ارزیابی عملکردش.
- بررسی و تأیید صورتهای مالی پیش از ارائه به مجمع عمومی.
- بررسی گزارش حسابرس مستقل و بازرس قانونی و پیگیری بندهای شرط آن.
- نظارت بر اثربخشی کنترلهای داخلی و سامانه مدیریت ریسک شرکت.
- تصویب معاملات بزرگ، تسهیلات بانکی و سرمایهگذاریهای فراتر از اختیار مدیرعامل.
- اعلام تعارض منافع و کنارهگیری از رأیگیری در معاملات مرتبط با خود.
- تصویب ساختار سازمانی و انتصاب مدیران کلیدی پیشنهادی مدیرعامل.
- دعوت از مجمع عمومی و تهیه گزارش سالانه فعالیت هیئتمدیره.
- پیشنهاد سود قابل تقسیم و سیاست تقسیم سود به مجمع عمومی.
- امضای صورتجلسهها و پیگیری ثبت مصوبات نیازمند ثبت در مرجع ثبت شرکتها.
- نظارت بر افشای بهموقع و کامل اطلاعات با اهمیت در سامانه کدال.
- تعیین سیاست جبران خدمات و پاداش مدیران ارشد.
فعالیتهای کاری
تحلیل اطلاعات و ارزیابی نتایج برای انتخاب بهترین راهحل و حل مسئله.
ایجاد رابطهٔ کاری سازنده و همکارانه با دیگران و حفظ آن در گذر زمان.
رساندن اطلاعات به سرپرستان، همکاران و زیردستان از راه تلفن، نوشتار، ایمیل یا بهصورت حضوری.
راهنمایی و هدایت زیردستان، از جمله تعیین استانداردهای عملکرد و پایش عملکرد آنان.
شناسایی نیازهای رشد دیگران و مربیگری، راهنمایی یا کمک به آنان برای بهبود دانش و مهارتشان.
تشویق و ایجاد اعتماد، احترام و همکاری متقابل میان اعضای تیم.
تعیین هدفهای بلندمدت و مشخص کردن راهبردها و اقدامهای لازم برای رسیدن به آنها.
مشاهده، دریافت و بهدستآوردن اطلاعات از همهٔ منابع مرتبط.
ارتباط با افراد بیرون از سازمان و نمایندگی سازمان نزد مشتریان، عموم مردم، دولت و سایر مراجع بیرونی. این اطلاعات میتواند حضوری، کتبی یا از راه تلفن و ایمیل رد و بدل شود.
تدوین هدفها و برنامههای مشخص برای اولویتبندی، سازماندهی و به انجام رساندن کار.
تخصصها
عضو مستقل نه سهامدار عمده است، نه سمت اجرایی در شرکت دارد و نه رابطه مالی مهمی با آن؛ همین فاصله به او اجازه میدهد پرسشهای ناخوشایند بپرسد. در شرکتهای بورسی، بانکها و بیمهها حضور عضو مستقل الزام مقرراتی است و معمولاً ریاست کمیته حسابرسی هم به او سپرده میشود. اعتبار حرفهای و سابقه بیخدشه، سرمایه این نقش است.
عضو موظف در کنار عضویت در هیئتمدیره سمت اجرایی تماموقت هم دارد و برای آن حقوق میگیرد؛ مدیرعاملی که عضو هیئتمدیره هم هست رایجترین نمونه است. مزیتش شناخت دقیق عملیات و دسترسی به داده دستاول است و ریسکش این که در یک جلسه، ناظر و مورد نظارت یک نفر باشد. به همین دلیل در موضوعهای مربوط به خودش از رأیگیری کنار میرود.
رئیس هیئتمدیره از میان اعضا انتخاب میشود و جلسهها را اداره میکند: دستور جلسه را میبندد، وقت را میان بندها تقسیم میکند و مراقب است اقلیت هم شنیده شود. صورتجلسهها را امضا میکند، دعوت مجمع را انجام میدهد و معمولاً مجرای ارتباط هیئتمدیره با مدیرعامل و سهامدار عمده است. در بسیاری از شرکتها این نقش غیرموظف است.
کمیته حسابرسی بازوی تخصصی هیئتمدیره در گزارشگری مالی و کنترل داخلی است. عضو این کمیته با حسابرس داخلی و مستقل جداگانه جلسه میگذارد، درباره برآوردهای حسابداری، شناسایی درآمد و بندهای گزارش پرسش میکند و یافتهها را به هیئتمدیره میبرد. این نقش دانش مالی جدی میخواهد و دستکم یک عضو آن باید تخصص مالی داشته باشد.
وقتی سهامدار شخص حقوقی است، هلدینگ، صندوق بازنشستگی یا شرکت سرمایهگذاری، کرسی به آن شخص میرسد و نمایندهای معرفی میکند. این عضو همزمان به مصلحت شرکت و راهبرد سهامدارش پاسخ میدهد. نماینده قابل تعویض است، اما تا وقتی روی کرسی نشسته مسئولیت مدنی و کیفری عضو را دارد و شخص حقوقی معرفیکننده با او مسئولیت تضامنی دارد.
درآمد و اشتغال عضو هیئتمدیره
میانهٔ حقوق ماهانهٔ عضو هیئتمدیره ۱۲۵ میلیون تومان است (میانگین ۱۵۷ میلیون، ساعتی ۷۲۰ هزار تومان). نیمهٔ میانی شاغلان بین ۷۶ تا ۲۰۸ میلیون تومان میگیرند و اشتغال این شغل تا ۱۰ سال آینده ۴٫۳٪ رشد پیشبینی میشود.
رضایت شغلی
دانش و مهارتهای عضو هیئتمدیره
دانش
- مدیریت و اداره امور
- کارگزینی و منابع انسانی
- زبان انگلیسی
- خدمات مشتری و خدمات شخصی
- اقتصاد و حسابداری
- ایمنی و امنیت عمومی
- رایانه و الکترونیک
- فروش و بازاریابی
- ریاضیات
- آموزش و تربیت
مهارتها
- قضاوت و تصمیمگیری
- حل مسائل پیچیده
- تفکر انتقادی
- مدیریت منابع مالی
- مدیریت منابع انسانی
- ارزیابی سامانهها
- هماهنگی
- سخن گفتن
- تحلیل سامانهها
- مذاکره
تواناییها
- درک شنیداری
- بیان شفاهی
- وضوح گفتار
- استدلال قیاسی
- حساسیت به مسئله
- تشخیص گفتار
- بینایی نزدیک
- استدلال ریاضی
تناسب شخصیتی و سبک کاری
شاغلان این شغل بیش از همه به این تیپهای شخصیتی نزدیکاند:
- ۱کارآفرینEnterprising
- ۲قاعدهمندConventional
- ۳اجتماعیSocial
کد هالند این شغل: E-C-S
این نقش به کسی میآید که با ابهام راحت باشد و بدون همه جزئیات تصمیم بگیرد. توان پرسیدن پرسش سخت بدون تبدیل جلسه به دعوا، حافظه عددی و شکیبایی در بحثهای طولانی لازم است. استقلال رأی و پذیرش مسئولیت تصمیمی که جمع گرفته، دو ویژگی جدانشدنی این کارند.
محیط و شرایط کار
بیشتر کار در اتاق جلسه دفتر مرکزی و میان جلسهها با مطالعه گزارش انجام میشود. بازدید از کارخانه، پروژه و شعب و حضور در مجمع و جلسههای نهاد ناظر هم بخشی از آن است.
عضو موظف تماموقت است؛ عضو غیرموظف معمولاً ماهی یک تا دو جلسه دارد، بهعلاوه زمان مطالعه پروندهها و کمیتهها.
تحصیلات و مسیر ورود به شغل عضو هیئتمدیره
مسیر با یک تخصص حرفهای آغاز میشود، نه با خود هیئتمدیره. مدرک کارشناسی و ارشد در مدیریت، حسابداری، مالی، حقوق یا رشته فنی مرتبط با صنعت، همراه چند سال کار عمیق در همان حوزه، چیزی است که بعدها پشتوانه رأی دادن میشود.
تجربه اداره یک واحد با بودجه و نیروی انسانی، مانند مدیر مالی، مدیر کارخانه یا مدیر بازرگانی، شرط عملی بعدی است. کسی که خودش پای صورت مالی و قرارداد ننشسته باشد، در جلسه هیئتمدیره هم نمیتواند گزارش مدیرعامل را بسنجد.
نخستین حضور معمولاً در کمیته حسابرسی یا ریسک است، یا در هیئتمدیره یک شرکت کوچک زیرمجموعه. اینجا سازوکار دستور جلسه، صورتجلسه و پاسخگویی به مجمع در مقیاسی کمریسک تمرین میشود.
کرسی با رأی مجمع عمومی عادی به دست میآید و مدت آن در اساسنامه معین میشود. در بانکها، بیمهها و نهادهای مالی، تأیید صلاحیت حرفهای از سوی نهاد ناظر هم لازم است و نداشتن ممنوعیتهای قانون تجارت شرط ورود است.
مرحله پایانی، ریاست هیئتمدیره یا داشتن چند کرسی همزمان در شرکتهای یک گروه است. در این سطح تمرکز از اداره یک شرکت به تخصیص سرمایه میان چند شرکت و انتخاب و ارزیابی مدیران عامل جابهجا میشود.
- تجربه
- مهارت، دانش و تجربه گسترده برای این مشاغل مورد نیاز است. بسیاری از آنها به بیش از پنج سال تجربه نیاز دارند. به عنوان مثال، جراحان باید چهار سال کالج و پنج تا هفت سال دیگر آموزش پزشکی تخصصی بگذرانند تا بتوانند کار خود را انجام دهند.
- تحصیلات
- اکثر این مشاغل نیاز به تحصیلات تکمیلی دارند. به عنوان مثال، آنها ممکن است نیاز به مدرک کارشناسی ارشد داشته باشند، و برخی نیاز به مدرک Ph.D.، MD یا JD (مدرک حقوق).
- آموزش
- کارمندان ممکن است به آموزش در حین کار نیاز داشته باشند، اما اکثر این مشاغل فرض میکنند که فرد قبلاً مهارتها، دانش، تجربه مرتبط با کار و/یا آموزش لازم را دارد.
- نمونهها
- این مشاغل اغلب شامل هماهنگی، آموزش، نظارت، یا مدیریت فعالیت های دیگران برای دستیابی به اهداف است. مهارت های ارتباطی و سازمانی بسیار پیشرفته مورد نیاز است. به عنوان مثال می توان به داروسازان، وکلا، ستاره شناسان، زیست شناسان، روحانیون، متخصصان مغز و اعصاب و دامپزشکان اشاره کرد.
