کارشناس صنایع غذایی
Food Scientist and Technologistاستفاده از شیمی، میکروبشناسی، مهندسی و سایر علوم برای مطالعه اصول حاکم بر فرآوری و فساد مواد غذایی؛ تحلیل محتوای غذا برای تعیین میزان ویتامین، چربی، قند و پروتئین؛ کشف منابع غذایی جدید؛ پژوهش درباره روشهای ایمن، خوشایند و سالم ساختن غذاهای فرآوریشده؛ و بهکارگیری دانش علوم غذایی برای تعیین مناسبترین روشهای فرآوری، بستهبندی، نگهداری، انبارش و توزیع غذا.
- کد SOC
- 19-1012.00
- کد ISCO
- 2131
- کد NOC
- 762
اطلاعات سریع شغل کارشناس صنایع غذایی
معرفی شغل کارشناس صنایع غذایی
دانشمند علوم غذایی اصول علمی را در مطالعه، توسعه و بهبود محصولات غذایی به کار میگیرد. این متخصصان در بخشهای گوناگون صنعت غذا فعالیت میکنند و در تولید غذاهای ایمن، مغذی و مطلوب نقش دارند.
این شغل در آگهیهای استخدام با عنوانهایی مانند دانشمند پژوهش غذا و دارو، دانشمند مواد غذایی، تکنولوژیست مواد غذایی، سرآشپز پژوهشی و دانشمند مواد غذایی شرکتی هم دیده میشود.
یک روز کاری کارشناس صنایع غذایی
انجام پژوهش برای بررسی مواد اولیه، روشهای فرآوری و فرمولاسیونهای تازه با هدف بهبود محصولات موجود یا ساخت محصولات نوآورانه. همکاری با تیمهای میانرشتهای شامل فناوران غذا، مهندسان و متخصصان علم حسی برای تحقق ایدههای جدید.
پیادهسازی و نظارت بر اقدامات کنترل کیفیت تا محصولات غذایی استانداردهای تعیینشده در طعم، بافت، ظاهر و ایمنی را برآورده کنند. تدوین و اجرای برنامههای تضمین کیفیت برای رعایت الزامات مقرراتی و حفظ کیفیت یکنواخت محصول.
رسیدگی به مسائل ایمنی غذا با پیادهسازی و پایش سامانههای تحلیل خطر و نقاط کنترل بحرانی (HACCP). بهروز ماندن نسبت به مقررات ایمنی غذا و همکاری با تیمهای امور مقرراتی برای تضمین انطباق با استانداردهای صنعت.
بهینهسازی فرمولاسیونها و روشهای فرآوری موجود برای ارتقای کارایی، صرفه اقتصادی و کیفیت کلی. عیبیابی و رفع چالشهای مربوط به فرایندهای تولید برای حفظ یکپارچگی محصول.
انجام ارزیابیهای حسی برای سنجش طعم، رایحه و سایر ویژگیهای حسی محصولات غذایی. استفاده از دادههای حسی برای تصمیمگیری آگاهانه درباره فرمولاسیون و بهبود محصول.
همکاری با تیمهای میانرشتهای شامل بازاریابی، فروش و تولید برای همراستا کردن توسعه محصول با نیاز بازار. انتقال مؤثر یافتهها و پیشنهادها به ذینفعان فنی و غیرفنی.
نگهداری سوابق دقیق از آزمایشها، نتایج و مشخصات محصول. تهیه گزارشهای جامع از یافتههای پژوهشی، شاخصهای کیفیت و پیشنهادها برای بهبود فرایند.
دنبال کردن روندهای صنعت، فناوریهای نوظهور و ترجیحات مصرفکننده برای پیشبرد نوآوری در توسعه محصولات غذایی. شرکت در همایشها، کارگاهها و رویدادهای صنعتی برای شبکهسازی و کسب بینش.
وظایف شغلی کارشناس صنایع غذایی
- مطالعه روشهای بهبود جنبههای مواد غذایی، مانند ترکیب شیمیایی، طعم، رنگ، بافت، ارزش غذایی و سهولت مصرف.
- مطالعه ساختار و ترکیب مواد غذایی یا تغییراتی که مواد غذایی در ذخیرهسازی و فراوری پشت سر میگذارند.
- تدوین شیوههای جدید یا بهبودیافته نگهداری، فراوری، بستهبندی، ذخیرهسازی و توزیع مواد غذایی با استفاده از دانش شیمی، میکروبشناسی و دیگر علوم.
- بازرسی فضاهای فراوری مواد غذایی برای حصول اطمینان از انطباق با مقررات و استانداردهای دولتی در زمینه بهداشت، ایمنی، کیفیت و مدیریت پسماند.
- آزمون محصولات جدید از نظر طعم، بافت، رنگ، محتوای تغذیهای و پایبندی به استانداردهای دولتی و صنعتی.
- بررسی مواد اولیه از نظر رسیدگی یا پایداری برای فراوری و بررسی محصولات نهایی از نظر ایمنی، کیفیت و ارزش غذایی.
- ارزیابی عملیات فراوری و ذخیرهسازی مواد غذایی و کمک به توسعه برنامههای تضمین کیفیت برای این عملیات.
- بهروز ماندن درباره مقررات جدید و رویدادهای روز علوم غذایی از راه مرور منابع علمی.
- تدوین استانداردهای غذایی و مشخصات فنی تولید، مقررات ایمنی و بهداشتی و مشخصات فنی مدیریت پسماند و تأمین آب.
- تدوین اقلام غذایی جدید برای تولید، بر پایه بازخورد مصرفکننده.
- نمایش محصولات به مراجعان.
- مشورت با مهندسان فرایند، بهرهبرداران کارخانه، کارشناسان طعم و متخصصان بستهبندی و بازاریابی برای رفع مشکلات توسعه محصول.
فعالیتهای کاری کارشناس صنایع غذایی
وارد کردن، پیادهسازی، ثبت، ذخیره یا نگهداری اطلاعات به شکل نوشتاری یا الکترونیکی و مغناطیسی.
مشاهده، دریافت و بهدستآوردن اطلاعات از همهٔ منابع مرتبط.
استفاده از اطلاعات مرتبط و قضاوت شخصی برای تعیین اینکه آیا رویدادها یا فرایندها با قوانین، مقررات یا استانداردها مطابقت دارند.
رساندن اطلاعات به سرپرستان، همکاران و زیردستان از راه تلفن، نوشتار، ایمیل یا بهصورت حضوری.
تحلیل اطلاعات و ارزیابی نتایج برای انتخاب بهترین راهحل و حل مسئله.
شناسایی اطلاعات از راه دستهبندی، برآورد، تشخیص تفاوتها و شباهتها و رصد تغییر در شرایط یا رویدادها.
پروراندن، طراحی یا خلق کاربردها، ایدهها، روابط، سامانهها یا محصولات تازه، از جمله آثار هنری.
تدوین هدفها و برنامههای مشخص برای اولویتبندی، سازماندهی و به انجام رساندن کار.
یافتن اصول، دلایل یا واقعیتهای زیربنایی اطلاعات، از راه تجزیهٔ اطلاعات یا دادهها به بخشهای جداگانه.
گردآوری، کدگذاری، دستهبندی، محاسبه، جدولبندی، بازبینی یا راستیآزمایی اطلاعات و دادهها.
تخصصها و گرایشهای کارشناس صنایع غذایی
بر کاربرد عملی اصول علوم غذایی برای توسعه و بهبود محصولات غذایی کار میکند. فناوران غذا در توسعه محصول، کنترل کیفیت و عیبیابی فرایندهای تولید مشارکت دارند.
در تولید و فرآوری محصولات لبنی تخصص دارد. این متخصصان روی بهبود کیفیت محصولاتی مانند شیر، پنیر و ماست کار میکنند.
در ترکیب شیمیایی مواد غذایی تخصص دارد؛ شامل تحلیل و شناخت ویژگیهای اجزای مختلف و برهمکنش آنها در حین فرآوری.
بر مطالعه میکروارگانیسمها در مواد غذایی، از باکتری و مخمر تا کپک، تمرکز دارد. اثر این میکروارگانیسمها را بر ایمنی، نگهداری و فساد مواد غذایی ارزیابی میکند.
ویژگیهای حسی محصولات غذایی مانند طعم، رایحه، بافت و ظاهر را ارزیابی میکند. آزمونهای چشایی مصرفکننده برگزار میکند و از دادهها برای بهبود تجربه حسی محصول استفاده میکند.
اصول مهندسی را در توسعه و بهینهسازی فرایندهای تولید مواد غذایی به کار میگیرد. این کار شامل طراحی تجهیزات، بهبود کارایی و تضمین کیفیت محصول است.
در ساخت و تحلیل طعمها در محصولات غذایی تخصص دارد. روی توسعه طعمدهندههای طبیعی و مصنوعی برای بهبود مزه محصولات گوناگون کار میکند.
سمیت بالقوه اجزا و افزودنیهای غذایی را مطالعه میکند. ایمنی مواد اولیه را ارزیابی میکند و انطباق با استانداردهای مقرراتی را تضمین میکند.
درآمد و حقوق کارشناس صنایع غذایی
حقوق کارشناس صنایع غذایی بهطور میانه ماهانه ۴۲ میلیون تومان است (میانگین ۴۶ میلیون). نیمهٔ میانی شاغلان بین ۳۲ تا ۵۶ میلیون تومان میگیرند و اشتغال این شغل تا ۱۰ سال آینده ۶٫۵٪ رشد پیشبینی میشود.
دانش و مهارتهای کارشناس صنایع غذایی
دانش
- تولید و فرآوری
- تولید مواد غذایی
- شیمی
- زبان انگلیسی
- ریاضیات
- مهندسی و فناوری
- زیستشناسی
- رایانه و الکترونیک
- مدیریت و اداره امور
- آموزش و تربیت
مهارتها
- درک مطلب
- تفکر انتقادی
- یادگیری فعال
- شنیدن فعال
- نوشتن
- سخن گفتن
- علوم
- حل مسائل پیچیده
- قضاوت و تصمیمگیری
- پایش
تواناییها
- حساسیت به مسئله
- درک شنیداری
- درک نوشتاری
- استدلال قیاسی
- بینایی نزدیک
- وضوح گفتار
- تشخیص گفتار
- انعطاف در تشخیص الگوی پنهان
تناسب شخصیتی و سبک کاری کارشناس صنایع غذایی
شاغلان این شغل بیش از همه به این تیپهای شخصیتی نزدیکاند:
- ۱کاوشگرInvestigative
- ۲واقعگراRealistic
- ۳قاعدهمندConventional
کد هالند این شغل: I-R-C
محیط و شرایط کار کارشناس صنایع غذایی
محیط کار دانشمند علوم غذایی متنوع است و از بخشهای مختلف صنعت غذا تا مراکز پژوهشی و نهادهای نظارتی را در بر میگیرد. دانشمندان علوم غذایی ممکن است در شرکتهای تولید مواد غذایی مشغول شوند و در تحقیق و توسعه، کنترل کیفیت و نوآوری محصول نقش داشته باشند. در این محیطها اغلب در آزمایشگاههای پیشرفته، کارخانههای نیمهصنعتی و خطوط تولید کار میکنند و به آزمایش، سنجش و فرمولاسیون محصولات جدید میپردازند. محیط تولیدی امکان مشارکت عملی در بهینهسازی روشهای فرآوری و تضمین کارایی و ایمنی تولید غذا را فراهم میکند. مراکز پژوهشی، شامل دانشگاهها و سازمانهای تحقیقاتی خصوصی، نیز محیط کار دانشمندان علوم غذایی هستند. در این مراکز، متخصصان در پژوهشهای پیشرو مشارکت دارند، فناوریهای نو را بررسی میکنند و دانش علمی را در حوزههایی مانند شیمی مواد غذایی، میکروبیولوژی و علم حسی گسترش میدهند. همکاری با همتایان دانشگاهی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی، فضایی فکری برای کشف و نوآوری میسازد. افزون بر این، دانشمندان علوم غذایی در امور مقرراتی سازمانهای دولتی نقش دارند و تضمین میکنند که محصولات غذایی با استانداردهای ایمنی و مقررات نهادهایی مانند سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) و وزارت کشاورزی ایالات متحده (USDA) انطباق دارند.
تحصیلات و مسیر ورود به شغل کارشناس صنایع غذایی
- تجربه
- مقدار قابل توجهی از مهارت، دانش یا تجربه مرتبط با کار برای این مشاغل مورد نیاز است. به عنوان مثال، یک حسابدار باید چهار سال کالج را بگذراند و چندین سال در حسابداری کار کند تا واجد شرایط در نظر گرفته شود.
- تحصیلات
- اکثر این مشاغل نیاز به مدرک لیسانس چهار ساله دارند، اما برخی از آنها نیازی به مدرک لیسانس ندارند.
- آموزش
- کارمندان در این مشاغل معمولاً به چندین سال تجربه مرتبط با کار، آموزش در حین کار و/یا آموزش حرفه ای نیاز دارند.
- نمونهها
- بسیاری از این مشاغل شامل هماهنگی، نظارت، مدیریت یا آموزش دیگران است. به عنوان مثال می توان به دلالان املاک، مدیران فروش، مدیران پایگاه داده، طراحان گرافیک، شیمیدانان، مدیران هنری و برآوردگران هزینه اشاره کرد.
دورههای فنی و حرفهای کارشناس صنایع غذایی
طراح پروسه مواد غذائی در نانو تکنولوژی
214940680010001شغلصنایع غذایی · سطح ۴ · کارشناسی · ۱۲۰ ساعت (۴۲ نظری + ۷۸ عملی)
سرفصلها (۱۳)
- ۱.توانایی تشخیص شرایط محیطی موثر بر کار
- ۲.آشنایی با عوامل آلاینده اندام کارکنان
- ۳.توانایی ساخت کلوئیدها و ژلهای غذایی نانومتریک
- ۴.شناسایی اصول رعایت نکات بهداشتی و ایمنی فردی
- ۵.توانایی ساخت ذرات غذایی در اندازه نانومتری از روش Bottom – Up (پایین به بالا)
- ۶.توانایی ساخت ذرات غذایی در اندازه نانومتری از روش Top – Down (بالا به پایین)
- ۷.توانایی غنیسازی و همگنسازی امولسیونهای مواد غذایی جامد
- ۸.توانایی غنیسازی و همگنسازی امولسیونهای مواد غذایی مایع
- ۹.توانایی تشخیص ابزار و تجهیزات مورد نیاز برای ساخت کلوئیدها و ژلهای غذایی نانومتریک
- ۱۰.آشنایی با تجهیزات مورد نیاز برای تولید ذرات غذایی نانومتریک
- ۱۱.توانایی بهکارگیری ضوابط ایمنی و بهداشت کار در محیط کار
- ۱۲.شناخت بیماریهای مسری، بیماریهای مشترک انسان و دام
- ۱۳.شناخت عوامل آلودگی محیطی، فیزیکی، نور صدا
کارور کنترل میکروبی مواد غذایی
314130680020001شغلصنایع غذایی · سطح ۳ · دیپلم · ۱۶۸ ساعت (۶۴ نظری + ۱۰۴ عملی)
سرفصلها (۱۱)
- ۱.توانایی بهکارگیری ضوابط ایمنی و بهداشت کار در محیط کار
- ۲.توانایی تجزیه و تحلیل نتایج آزمون و تهیه گزارش نهایی
- ۳.توانایی کاربرد انواع وسایل مورد مصرف در آزمایشگاه میکروبشناسی مواد غذایی
- ۴.توانایی استفاده و کاربرد تجهیزات و دستگاههای آزمایشگاه میکروبشناسی مواد غذایی
- ۵.توانایی استریلیزاسیون محیطهای کشت میکروبی، وسایل مورد استفاده و فضای کار در آزمایشگاه میکروبشناسی مواد غذایی
- ۶.توانایی ساخت انواع محیطهای کشت میکروبی و توزیع آن در ظروف مربوطه
- ۷.توانایی تهیه رقت از نمونههای مواد غذایی جهت انجام آزمونهای میکروبی
- ۸.توانایی تشخیص و بهکارگیری محیط کشت لازم جهت هر آزمون
- ۹.توانایی انجام کشت میکروارگانیسمها
- ۱۰.توانایی تهیه گسترههای میکروبی
- ۱۱.توانایی انجام رنگآمیزی گسترههای میکروبی
کارور آزمایشگاه مواد غذایی
751520680010001شغلصنایع غذایی · سطح ۲ · سیکل · ۴۲۰ ساعت (۱۲۸ نظری + ۲۹۲ عملی)
سرفصلها (۱۲)
- ۱.توانایی تشخیص عوامل محیط کار
- ۲.آشنایی با عوامل فیزیکی محیط کار
- ۳.آشنایی با عوامل شیمیایی محیط کار
- ۴.شناسایی اصول عوامل موثر محیط کار
- ۵.آشنایی با آحاد و وسایل اندازهگیری
- ۶.روشهای استخراج با حلال
- ۷.آشنایی با خطرات آزمایشگاه
- ۸.توانایی انجام کروماتوگرافی به روشهای مختلف
- ۹.آشنایی با کروماتوگرافی و اساس انجام آن در آزمایشات مواد غذایی
- ۱۰.توانایی ساخت محیطهای کشت میکروبی و توزیع آنها در ظروف مربوطه
- ۱۱.آشنایی با محیطهای کشت جامد در آزمایشگاههای میکروبی مواد غذایی
- ۱۲.آشنایی با محیطهای کشت نیمهجامد در آزمایشگاههای میکروبی مواد غذایی
کارور کنترل شیمیایی مواد غذایی
751520680020001شغلصنایع غذایی · سطح ۲ · دیپلم · ۲۸۵ ساعت (۱۱۶ نظری + ۱۶۹ عملی)
سرفصلها (۱۷)
- ۱.توانایی انجام آزمایشات اندازهگیری خاکستر مواد غذایی
- ۲.توانایی تشخیص عوامل محیط کار
- ۳.توانایی اندازهگیری پروتئین در مواد غذایی
- ۴.توانایی کاربرد انواع وسایل مورد مصرف در آزمایشگاه شیمی مواد غذایی
- ۵.توانایی اندازهگیری چربی در مواد غذایی
- ۶.توانایی استفاده و کاربرد تجهیزات و دستگاههای آزمایشگاه مواد غذایی
- ۷.توانایی اندازهگیری کربوهیدرات در مواد غذایی
- ۸.توانایی آماده کردن نمونههای مواد غذایی جهت آنالیز شیمیایی
- ۹.توانایی انجام آزمایشات اندازهگیری PH مواد غذایی
- ۱۰.توانایی حجمسنجی و عملیات مربوط به آن
- ۱۱.توانایی گزارشنویسی نتایج حاصل از آزمون
- ۱۲.توانایی ساخت انواع معرفها، حلالها و تهیه محلولهای مورد نیاز از محلول مادر بر اساس دستورالعمل کارشناسی آزمایشگاه
- ۱۳.توانایی مستندسازی (کالیبراسیون دستگاهها و گزارش نتایج آزمون)
- ۱۴.توانایی انجام آزمایشات انکسارسنجی
- ۱۵.توانایی انجام آزمایشات پلاریمتری
- ۱۶.توانایی بهکارگیری ضوابط ایمنی و بهداشت کار در محیط کار
- ۱۷.توانایی انجام آزمایشات اندازهگیری رطوبت مواد غذایی
نرمافزارهای کاربردی کارشناس صنایع غذایی
ابزارهای عمومیتر
ابزارها و تجهیزات کارشناس صنایع غذایی
ابزارهای عمومیتر
۲۴ مورد از ۱۱۴ ابزار ثبتشده برای این شغل
تأثیر هوش مصنوعی بر شغل کارشناس صنایع غذایی
کارهایی که AI دارد میگیرد
- مدلسازی ماندگاری
- محاسبات تحلیل تغذیهای
- جستوجو در پایگاه داده مواد اولیه
- مرورهای متون علمی
- تحلیل آماری دادههای کارآزمایی
- بررسی انطباق برچسبها با مقررات
- بهینهسازی ساده فرمولاسیون
کارهایی که دست انسان میماند
- ارزیابی با پنل حسی
- ساخت دستی نمونه اولیه
- آزمایشهای صنعتی روی خط تولید
- راهبرد محصول با مشارکت بخشهای مختلف
- مذاکرههای مقرراتی
- روابط با تأمینکنندگان
- تفسیر پژوهشهای مصرفکننده
مهارتهایی که از حالا ارزش یادگیری دارند
استفاده از ابزارهایی مانند Turing Labs یا سامانههای NotCo برای ساختن و غربال کردن فرمولهای نامزد بر پایه هدفهای تغذیهای و هزینهای.
بهکارگیری Python، R یا JMP برای تحلیل دادههای حسی، اجرای طراحی آزمایشها و تفسیر پژوهشهای مصرفکننده در مقیاس بزرگ.
شناخت مهندسی سویههای میکروبی، بزرگمقیاسسازی زیستراکتور و فرایندهای پاییندستی برای تولید پروتئینهای جایگزین و مواد اولیه نوین.
ارزیابی چرخه عمر، ردپای کربن و مصرف آب مواد اولیه برای هدایت تصمیمهای بازفرمولبندی و تأمین.
