مانورچی راهآهن
Railroad Shunterمانورچی راهآهن در محوطههای مانور، ایستگاههای باری و خطوط اختصاصی، واگنها را به هم متصل یا از هم جدا میکند، سوزنها را جابهجا میکند و رام قطار را بر اساس برنامه مانور میچیند. او حرکت لکوموتیو مانور را با علامت دست و بیسیم هدایت میکند و مسئول ایمنی هر جابهجایی در محوطه است.
- کد SOC
- NM-327
- کد ISCO
- 8311، 8312

معرفی شغل
قطار باری که وارد ایستگاه میشود همان قطاری نیست که از آن خارج میشود؛ واگنها بر اساس مقصد تفکیک و رام تازهای بسته میشود و این کار روی زمین بر عهده مانورچی است. او برنامه مانور را میگیرد، مسیر را با سوزن آماده میکند، قلاب و شیلنگ را باز و بسته میکند و با علامت خود به لکوموتیوران میگوید تا کجا حرکت کند. شغلی میدانی که در آن دقت و ارتباط پیوسته، مرز مانور عادی و حادثه است.
این شغل در آگهیهای استخدام با عنوانهایی مانند مانورچی، متصدی مانور، مأمور مانور، کارگر مانور و مانورچی ایستگاه هم دیده میشود.
یک روز کاری
کار با برگه مانور یا دستور مسئول حرکت آغاز میشود: کدام واگنها باید از رام جدا شوند، کدامها به آن اضافه شوند و ترتیب واگنها بر اساس مقصد و ایستگاه تخلیه چگونه باشد. مانورچی ترتیب حرکات را پیش از شروع در ذهن میچیند، شماره و نوع هر واگن را با فهرست تطبیق میدهد تا رام تازه با کمترین تعداد حرکت بسته شود.
بستن قلاب و زنجیر، وصل کردن شیلنگ ترمز و باز کردن شیرها، و جدا کردن واگن در همان لحظهای که لکوموتیو فشار قلاب را آزاد میکند؛ همه این کارها در فاصلهای اندک از چرخهای در حال حرکت انجام میشود. مانورچی وضعیت قلاب، ضربهگیر و شیلنگ هر واگن را پیش از حرکت میبیند و واگنی را که اتصالش مطمئن نیست از رام کنار میگذارد.
مانورچی سوزنهای دستی محوطه را جابهجا میکند، چفت شدن زبانه روی ریل را چشمی کنترل میکند و مطمئن میشود مسیر تا انتهای خط آزاد است. در ایستگاههای مجهز به کنترل مرکزی، مسیر را از مسئول حرکت درخواست میکند و تا اعلام آماده بودن مسیر، هیچ حرکتی را شروع نمیکند؛ خطای این مرحله مستقیم به خروج از خط ختم میشود.
در بیشتر حرکات مانور، لکوموتیوران انتهای رام را نمیبیند و چشم او مانورچی است. علامتهای استاندارد دست در روز، چراغ دستی در شب و گزارش پیوسته فاصله باقیمانده با بیسیم، سرعت و لحظه توقف را تعیین میکند. قاعدهای که استثنا ندارد این است: اگر ارتباط قطع شود یا علامت نامفهوم باشد، لکوموتیوران باید بیدرنگ متوقف شود.
رها شدن واگن روی خط شیبدار خطرناکترین اتفاق یک محوطه است. مانورچی پس از هر جاگذاری، ترمز دستی شمار معینی از واگنها را میپیچد، در صورت لزوم کفشک زیر چرخ میگذارد و تعداد واگنهای مهارشده را گزارش میکند. پیش از تحویل رام به قطار سیر نیز پر بودن و پیوستگی لوله ترمز را همراه لکوموتیوران کنترل میکند.
پوشیدن لباس شبرنگ، عبور نکردن از زیر واگن، سوار و پیاده شدن فقط از رکاب مخصوص و رعایت فاصله از خطوط برقدار، قواعدی است که هر شیفت تکرار میشود و کوتاه آمدن در آنها پذیرفته نیست. در پایان هر مانور، شماره واگنها، وزن رام، بارنامه و صورتوضعیت تحویل ثبت میشود و رام با امضای مانورچی به مسئول حرکت ایستگاه تحویل داده میشود.
وظایف شغلی مانورچی راهآهن
- اتصال و جداسازی واگنها با باز و بسته کردن قلاب، زنجیر و شیلنگهای ترمز.
- جابهجایی سوزنهای دستی محوطه و کنترل چشمی چفت شدن زبانه پیش از هر حرکت.
- هدایت حرکت لکوموتیو مانور با علامت دست، چراغ دستی و بیسیم.
- چیدن ترکیب رام قطار بر اساس برنامه مانور و مقصد هر واگن.
- تطبیق شماره و نوع واگنها با فهرست رام و اسناد حمل.
- مهار واگنهای جاگذاریشده با پیچاندن ترمز دستی و گذاشتن کفشک زیر چرخ.
- اعلام پیوسته فاصله باقیمانده تا نقطه توقف به لکوموتیوران.
- بازدید ظاهری قلاب، ضربهگیر، چرخ و شیلنگ واگن و گزارش عیبهای دیدهشده.
- جاگذاری واگنها روی خطوط بارگیری، تخلیه و توزین در محل خواستهشده.
- کنترل آزاد بودن مسیر و نبود مانع یا واگن دیگر تا انتهای خط.
- هماهنگی با مسئول حرکت ایستگاه برای گرفتن اجازه شروع و پایان مانور.
- کنار گذاشتن واگن معیوب از رام و انتقال آن به خط تعمیرات.
- کنترل پر بودن و پیوستگی لوله ترمز رام پیش از تحویل آن به قطار سیر.
- ثبت گزارش مانور و تحویل بارنامه و صورتوضعیت به مسئول حرکت.
فعالیتهای کاری
مشاهده، دریافت و بهدستآوردن اطلاعات از همهٔ منابع مرتبط.
شناسایی اطلاعات از راه دستهبندی، برآورد، تشخیص تفاوتها و شباهتها و رصد تغییر در شرایط یا رویدادها.
بازرسی تجهیزات، سازهها یا مواد برای یافتن علت خطاها یا دیگر مشکلات و نقصها.
پایش و بررسی اطلاعات بهدستآمده از مواد، رویدادها یا محیط، برای تشخیص یا ارزیابی مشکلات.
استفاده از اطلاعات مرتبط و قضاوت شخصی برای تعیین اینکه آیا رویدادها یا فرایندها با قوانین، مقررات یا استانداردها مطابقت دارند.
بهروز نگه داشتن دانش فنی خود و بهکارگیری دانش تازه در کار.
راهاندازی، مانور، هدایت یا رانندگی وسایل نقلیه و تجهیزات مکانیزه، مانند لیفتراک، خودروی مسافربری، هواپیما یا شناور.
رساندن اطلاعات به سرپرستان، همکاران و زیردستان از راه تلفن، نوشتار، ایمیل یا بهصورت حضوری.
به کار انداختن ماشینها یا فرایندها با سازوکارهای کنترلی یا با کار بدنی مستقیم؛ رایانه و وسایل نقلیه در این مورد نمیگنجند.
تحلیل اطلاعات و ارزیابی نتایج برای انتخاب بهترین راهحل و حل مسئله.
تخصصها
بیشتر مانورچیها در محوطه ایستگاههای باری کار میکنند؛ جایی که رامهای رسیده باز میشود، واگنها بر اساس مقصد روی خطوط مختلف تفکیک میشوند و رام تازهای برای اعزام بسته میشود. تسلط بر نقشه خطوط ایستگاه، شماره سوزنها و ظرفیت هر خط سرمایه اصلی این تخصص است و کار در شیفت شبانه بخش جداییناپذیر آن به شمار میآید.
کارخانههای فولاد، سیمان، پتروشیمی و نیروگاهها خط اختصاصی دارند و مانورچی آنها واگنها را تا نقطه بارگیری یا تخلیه میبرد و برمیگرداند. کار با واگنهای ویژه مانند لبهریز و مخزندار، هماهنگی با اپراتور بارگیرخانه و رعایت توالی توزین روی باسکول ریلی، این تخصص را از مانور معمولی ایستگاه جدا میکند.
در بنادر و پایانههای کانتینری، واگنها زیر جرثقیل و در کنار تردد سنگین کامیون جابهجا میشوند. مانورچی باید جاگذاری دقیق واگن زیر دهانه جرثقیل، تطبیق شماره کانتینر با واگن و زمانبندی فشرده مرتبط با پهلوگیری کشتی را همزمان مدیریت کند؛ یک جاگذاری اشتباه، کل زنجیره بارگیری را متوقف میکند.
ترکیب رام مسافری کار ظریفتری است: افزودن واگن رستوران، جدا کردن واگن معیوب، بردن رام به خط شستوشو و برگرداندن آن سر ساعت به سکو. اتصال کابل برق و سامانه تهویه واگنها و کنترل عملکرد درها، مرحلههایی است که در مانور باری اصلاً وجود ندارد و هر تأخیر در آن مستقیم روی ساعت حرکت قطار مینشیند.
جابهجایی واگنهای سوخت، گاز مایع و مواد شیمیایی قواعد خودش را دارد: محدودیت سرعت مانور، ممنوعیت ضربه و پرتاب واگن، فاصله ایمن از خطوط مجاور و جداسازی با واگن حائل. مانورچی این حوزه باید برچسبهای خطر و برگه ایمنی هر ماده را بشناسد و در صورت نشتی بداند نخستین اقدام چیست و به چه کسی باید خبر بدهد.
درآمد و اشتغال مانورچی راهآهن
میانهٔ حقوق ماهانهٔ مانورچی راهآهن ۴۰ میلیون تومان است (میانگین ۴۰ میلیون، ساعتی ۲۳۲ هزار تومان). نیمهٔ میانی شاغلان بین ۳۴ تا ۴۵ میلیون تومان میگیرند و اشتغال این شغل تا ۱۰ سال آینده ۱٪ رشد پیشبینی میشود.
دانش و مهارتهای مانورچی راهآهن
دانش
- حملونقل
- ایمنی و امنیت عمومی
- مکانیک
- زبان انگلیسی
- خدمات مشتری و خدمات شخصی
- حقوق و امور دولتی
- آموزش و تربیت
- مخابرات
- روانشناسی
- ریاضیات
مهارتها
- پایش
- پایش عملیات
- راهبری و کنترل
- شنیدن فعال
- تفکر انتقادی
- درک مطلب
- هماهنگی
- درک اجتماعی
- مدیریت زمان
- قضاوت و تصمیمگیری
تواناییها
- دقت در کنترل
- بینایی نزدیک
- بینایی دور
- درک شنیداری
- ثبات دست و بازو
- زمان واکنش
- حساسیت به مسئله
- سرعت ادراک
تناسب شخصیتی و سبک کاری
شاغلان این شغل بیش از همه به این تیپهای شخصیتی نزدیکاند:
- ۱واقعگراRealistic
- ۲قاعدهمندConventional
- ۳کاوشگرInvestigative
کد هالند این شغل: R-C-I
این کار به آدم دقیق، هوشیار و آرام نیاز دارد؛ کسی که در سروصدا و زیر فشار زمان، ترتیب کارها را گم نمیکند. آمادگی جسمانی، انضباط در اجرای دستورالعمل و کار تیمی نزدیک با لکوموتیوران و مسئول حرکت، ویژگی همیشگی مانورچیهای خوب است.
محیط و شرایط کار
کار در فضای باز انجام میشود: محوطههای مانور، ایستگاههای باری، بنادر و خطوط اختصاصی کارخانهها؛ در گرما، سرما، باران و تاریکی شب و همیشه در کنار خطوط فعال.
کار تماموقت و شیفتی است؛ شبکاری، کار در تعطیلات و آمادهباش در روزهای اوج بار، جزو ذات این شغل است.
تحصیلات و مسیر ورود به شغل مانورچی راهآهن
مدرک دیپلم برای استخدام کافی است و رشتههای فنی مزیت به شمار میآید. شرطهای تعیینکننده جسمانیاند: سلامت عمومی، بینایی و شنوایی بدون نقص، تشخیص درست رنگ علائم و توان کار در فضای باز و شیفت شب.
پیش از شروع کار، دوره ایمنی و مقررات سیر و حرکت در مراکز آموزش راهآهن یا شرکتهای حملونقل ریلی گذرانده میشود: علامتدهی استاندارد، شناخت سوزن و قلاب و ترمز، مقررات محوطه و آزمون پایان دوره.
چند ماه کار در محوطه همراه یک مانورچی باتجربه؛ کارآموز ابتدا فقط همراهی و مشاهده میکند و سپس زیر نظر او حرکات ساده را انجام میدهد. اجازه کار مستقل تنها با تأیید سرپرست محوطه صادر میشود.
از این مرحله، مسئولیت یک رام کامل بر عهده اوست: برنامه مانور را میگیرد، حرکات را هدایت میکند و اسناد را امضا میکند. تجربه در ایستگاههای شلوغ و کار با انواع واگن، مسیر رشد بعدی را باز میکند.
سرمانورچی یا سرپرست محوطه کار چند اکیپ را زمانبندی میکند و پاسخگوی ایمنی محوطه است. مسیرهای دیگر رشد عبارتاند از گذراندن دوره برای لکوموتیوران محوطه، مسئول حرکت ایستگاه یا رئیس قطار.
- تجربه
- معمولاً به مهارت، دانش یا تجربه قبلی مرتبط با کار نیاز است. برای مثال، یک گوینده از تجربه کار مستقیم با مردم بهره می برد.
- تحصیلات
- این مشاغل معمولاً نیاز به دیپلم دبیرستان دارند.
- آموزش
- کارمندان در این مشاغل به چند ماه تا یک سال کار با کارمندان با تجربه نیاز دارند. یک برنامه کارآموزی شناخته شده ممکن است با این مشاغل مرتبط باشد.
- نمونهها
- این مشاغل اغلب شامل استفاده از دانش و مهارت های شما برای کمک به دیگران است. به عنوان مثال می توان به سفارش دهندگان، کارمندان پیشخوان و اجاره، نمایندگان خدمات مشتری، نگهبانان، اثاثه یا لوازم داخلی و عابربانک اشاره کرد.
مهارتهای نرمافزاری
ابزارها و تجهیزات
ابزارهای عمومیتر
۲۴ مورد از ۶۱ ابزار ثبتشده برای این شغل








