پرش به محتوای اصلی
نماتک
Namatek logo

اپراتور واحد شیمیایی

Chemical Plant Operator

کنترل یا راهبری کامل فرایندهای شیمیایی یا سامانه‌های ماشین‌آلات.

کد SOC
51-8091.00
کد ISCO
3133
کد NOC
485

معرفی شغل اپراتور واحد شیمیایی

کنترل یا راهبری کامل فرایندهای شیمیایی یا سامانه‌های ماشین‌آلات.

این شغل در آگهی‌های استخدام با عنوان‌هایی مانند تکنسین بارگذار، کاربر کنترل فرایند، تکنسین آمونیاک، اپراتور دستگاه تقطیر Badger و اپراتور شست‌وشوی سطلی هم دیده می‌شود.

یک روز کاری اپراتور واحد شیمیایی

تحویل شیفت

مرور وضعیت واحد، تجهیزات خارج از مدار و کارهای در جریان از شیفت قبل.

کنترل فرایند

پایش و تنظیم دما، فشار، دبی و سطح و نگه داشتن فرایند در محدودهٔ پایدار.

گشت میدانی

بازدید تجهیزات در محوطه و تشخیص نشتی، لرزش و صدای غیرعادی پیش از رسیدن به آلارم.

نمونه‌گیری

برداشت نمونه در مراحل تعیین‌شده و آزمون یا ارسال به آزمایشگاه.

مدیریت انحراف

پاسخ به آلارم و انحراف فرایند و اجرای توقف ایمن وقتی شرایط از کنترل خارج می‌شود.

ثبت و گزارش

ثبت پارامترها در برگهٔ شیفت و نوشتن گزارش رخداد برای ریشه‌یابی بعدی.

وظایف شغلی اپراتور واحد شیمیایی

  • پایش ابزارهای ثبت، جریان‌سنج‌ها، چراغ‌های تابلو یا سایر نشانگرها و گوش دادن به علائم هشدار برای راستی‌آزمایی انطباق شرایط فرایند.
  • گشت‌زنی در محوطه‌های کار برای حصول اطمینان از نبود خطر سرریز محلول‌ها در مخازن یا تشت‌ها.
  • بازرسی واحدهای عملیاتی، مانند برج‌ها، مخازن ذخیره اسپری صابون، اسکرابرها، جمع‌کننده‌ها یا خشک‌کن‌ها، برای حصول اطمینان از کارکرد همه آن‌ها و حفظ بیشترین کارایی.
  • برداشت نمونه از فرآورده‌ها و انجام آزمون‌های کنترل کیفیت برای پایش فرآوری و حصول اطمینان از برآورده شدن استانداردها.
  • تفسیر واکنش‌های شیمیایی قابل مشاهده از میان شیشه‌های دید یا روی نمایشگرهای تلویزیونی و بازبینی گزارش‌های آزمون آزمایشگاهی برای تنظیم فرایند.
  • چرخاندن شیرها برای سامان دادن جریان فرآورده‌ها یا فرآورده‌های جانبی در مخازن همزن‌دار، بشکه‌های ذخیره یا مخازن خنثی‌سازی.
  • تنظیم یا خاموش کردن تجهیزات در وضعیت‌های اضطراری، بر پایه دستور کارکنان سرپرست.
  • کنترل یا کار کردن با فرایندهای شیمیایی یا سامانه‌های ماشین، با استفاده از تابلوهای برق، تابلوهای کنترل یا تجهیزات نیمه‌خودکار.
  • جابه‌جا کردن تنظیمات کنترل برای انجام تنظیمات لازم روی واحدهای تجهیزاتی که بر سرعت واکنش‌های شیمیایی، کیفیت یا بازده اثر می‌گذارند.
  • راه انداختن پمپ‌ها برای شست‌وشو و آب‌کشی مخازن راکتور، تخلیه گازها یا بخارها، سامان دادن جریان روغن، بخار، هوا یا عطر به برج‌ها، یا افزودن فرآورده‌ها به مخازن مبدل یا ترکیب.
  • ثبت داده‌های عملیاتی، مانند شرایط فرایند، نتایج آزمون یا قرائت ابزارها.
  • گفت‌وگو با کارکنان فنی و سرپرستی برای گزارش یا رفع شرایطی که بر ایمنی، کارایی یا کیفیت محصول اثر می‌گذارد.

فعالیت‌های کاری اپراتور واحد شیمیایی

کسب اطلاعات

مشاهده، دریافت و به‌دست‌آوردن اطلاعات از همهٔ منابع مرتبط.

پایش فرایندها، مواد یا محیط اطراف

پایش و بررسی اطلاعات به‌دست‌آمده از مواد، رویدادها یا محیط، برای تشخیص یا ارزیابی مشکلات.

شناسایی اشیا، اقدامات و رویدادها

شناسایی اطلاعات از راه دسته‌بندی، برآورد، تشخیص تفاوت‌ها و شباهت‌ها و رصد تغییر در شرایط یا رویدادها.

کنترل ماشین‌آلات و فرایندها

به کار انداختن ماشین‌ها یا فرایندها با سازوکارهای کنترلی یا با کار بدنی مستقیم؛ رایانه و وسایل نقلیه در این مورد نمی‌گنجند.

ارزیابی اطلاعات برای تعیین انطباق با استانداردها

استفاده از اطلاعات مرتبط و قضاوت شخصی برای تعیین اینکه آیا رویدادها یا فرایندها با قوانین، مقررات یا استانداردها مطابقت دارند.

آموزش و تعلیم دیگران

شناسایی نیازهای آموزشی دیگران، تدوین برنامه‌ها یا کلاس‌های آموزشی رسمی و تدریس و آموزش دادن به آنان.

بازرسی تجهیزات، سازه‌ها یا مواد

بازرسی تجهیزات، سازه‌ها یا مواد برای یافتن علت خطاها یا دیگر مشکلات و نقص‌ها.

تصمیم‌گیری و حل مسئله

تحلیل اطلاعات و ارزیابی نتایج برای انتخاب بهترین راه‌حل و حل مسئله.

ارتباط با سرپرستان، همکاران یا زیردستان

رساندن اطلاعات به سرپرستان، همکاران و زیردستان از راه تلفن، نوشتار، ایمیل یا به‌صورت حضوری.

کار با رایانه

استفاده از رایانه و سامانه‌های رایانه‌ای — سخت‌افزار و نرم‌افزار — برای برنامه‌نویسی، نوشتن نرم‌افزار، راه‌اندازی قابلیت‌ها، ورود داده یا پردازش اطلاعات.

تخصص‌ها و گرایش‌های اپراتور واحد شیمیایی

۱اپراتور اتاق کنترل
Control Room Operator

کل واحد را از پشت سامانهٔ کنترل می‌راند: ست‌پوینت‌ها، آلارم‌ها و هماهنگی با میدان.

۲اپراتور برج تقطیر
Distillation Unit Operator

برج‌های تقطیر را راهبری می‌کند: دمای سینی‌ها، رفلاکس و کیفیت برش‌های خروجی.

۳اپراتور سامانهٔ راکتور
Reactor System Operator

واکنش‌ها را کنترل می‌کند: خوراک، کاتالیست، دما و فشار، و توقف ایمن در انحراف.

۴اپراتور واحد جداسازی
Separation Unit Operator

فیلتر، سانتریفیوژ و واحدهای جداسازی را راهبری می‌کند و بازده جداسازی را حفظ می‌کند.

۵اپراتور سرویس‌های جانبی
Utilities System Operator

بخار، آب خنک‌کننده و هوای فشرده را تأمین می‌کند؛ بدون آن‌ها هیچ واحدی کار نمی‌کند.

۶سرشیفت بهره‌برداری
Shift Lead Operator

شیفت را هدایت می‌کند: تقسیم کار، پروانهٔ کار و تصمیم در شرایط غیرعادی.

درآمد و حقوق اپراتور واحد شیمیایی

حقوق اپراتور واحد شیمیایی به‌طور میانه ماهانه ۴۶ میلیون تومان است (میانگین ۴۷ میلیون، ساعتی ۲۶۳ هزار تومان). نیمهٔ میانی شاغلان بین ۳۵ تا ۵۸ میلیون تومان می‌گیرند و اشتغال این شغل تا ۱۰ سال آینده ۶٫۱٪ کاهش پیش‌بینی می‌شود.

میانهٔ حقوق ماهانه
۴۶ میلیون تومان/ ماه
میانگین ۴۷ میلیون · ساعتی ۲۶۳ هزار تومان
صدک ۱۰ ۲۸ میلیونصدک ۹۰ ۶۵ میلیون
صدک ۲۵ ۳۵ میلیونصدک ۷۵ ۵۸ میلیون
نیمهٔ میانی بازار (صدک ۲۵ تا ۷۵)میانه
پیش‌بینی ۱۰ ساله۶٫۱٪

دانش و مهارت‌های اپراتور واحد شیمیایی

دانش

  • تولید و فرآوری
  • شیمی
  • مکانیک
  • زبان انگلیسی
  • ایمنی و امنیت عمومی
  • خدمات مشتری و خدمات شخصی
  • ریاضیات
  • آموزش و تربیت
  • رایانه و الکترونیک
  • فیزیک

مهارت‌ها

  • پایش عملیات
  • راهبری و کنترل
  • پایش
  • تحلیل کنترل کیفیت
  • تفکر انتقادی
  • شنیدن فعال
  • درک مطلب
  • حل مسائل پیچیده
  • یادگیری فعال
  • قضاوت و تصمیم‌گیری

توانایی‌ها

  • حساسیت به مسئله
  • توجه انتخابی
  • بینایی نزدیک
  • بیان شفاهی
  • درک شنیداری
  • استدلال قیاسی
  • دقت در کنترل
  • سرعت ادراک

تناسب شخصیتی و سبک کاری اپراتور واحد شیمیایی

شاغلان این شغل بیش از همه به این تیپ‌های شخصیتی نزدیک‌اند:

  1. ۱واقع‌گراRealistic
  2. ۲قاعده‌مندConventional
  3. ۳کاوشگرInvestigative

کد هالند این شغل: R-C-I

احتیاط۹۱٪
قابل اتکا بودن۸۸٪
توجه به جزئیات۸۶٪
تحمل فشار روانی۷۲٪
درستکاری۷۱٪
خویشتن‌داری۶۹٪

محیط و شرایط کار اپراتور واحد شیمیایی

ارتباط و تعامل· با چه کسانی و چگونه
گفت‌وگوی حضوری با افراد و در قالب تیم
تقریباً همیشه
گفت‌وگوی تلفنی
تقریباً همیشه
مسئولیت سلامت و ایمنی سایر کارکنان
زیاد
شرایط فیزیکی· کجا و در چه محیطی
استفاده از تجهیزات حفاظت فردی متعارف مانند کفش ایمنی، عینک، دستکش، محافظ شنوایی، کلاه ایمنی یا جلیقه نجات
تقریباً همیشه
مواجهه با شرایط خطرناک
تقریباً همیشه
مواجهه با آلاینده‌ها
تقریباً همیشه
فضای سرپوشیده بدون کنترل شرایط محیطی
تقریباً همیشه
فضای سرپوشیده با شرایط محیطی کنترل‌شده
تقریباً همیشه
صرف زمان برای کار با دست جهت جابه‌جایی، کنترل یا لمس اشیا، ابزارها یا فرمان‌ها
زیاد
استقلال و مسئولیت· چقدر تصمیم با خودتان است
تناوب تصمیم‌گیری
تقریباً همیشه

تحصیلات و مسیر ورود به شغل اپراتور واحد شیمیایی

تحصیلات شاغلان فعلی
دیپلم دبیرستان۶۱٫۵٪ از شاغلان
کارشناسی۳۶٫۳٪ از شاغلان
گواهی‌نامهٔ پس از دیپلم۱٫۰٪ از شاغلان
برخی واحدهای دانشگاهی۰٫۵٪ از شاغلان
منطقه شغلی دو: مقداری آمادگی لازم است
تجربه
معمولاً به مهارت، دانش یا تجربه قبلی مرتبط با کار نیاز است. برای مثال، یک گوینده از تجربه کار مستقیم با مردم بهره می برد.
تحصیلات
این مشاغل معمولاً نیاز به دیپلم دبیرستان دارند.
آموزش
کارمندان در این مشاغل به چند ماه تا یک سال کار با کارمندان با تجربه نیاز دارند. یک برنامه کارآموزی شناخته شده ممکن است با این مشاغل مرتبط باشد.
نمونه‌ها
این مشاغل اغلب شامل استفاده از دانش و مهارت های شما برای کمک به دیگران است. به عنوان مثال می توان به سفارش دهندگان، کارمندان پیشخوان و اجاره، نمایندگان خدمات مشتری، نگهبانان، اثاثه یا لوازم داخلی و عابربانک اشاره کرد.

نرم‌افزارهای کاربردی اپراتور واحد شیمیایی

IS
Interlock shutdown systems
نرم‌افزار کنترل صنعتی
DC
Distributed control system DCS
نرم‌افزار کنترل صنعتی
AM
Alarm management system software
نرم‌افزار کنترل صنعتی
CI
Coordinated incident management system CIMS software
نرم‌افزار مدیریت امنیت شبکه یا شبکه خصوصی مجازی
MW
Microsoft Word
نرم‌افزار واژه‌پرداز
فناوری داغ
MO
Microsoft Office software
نرم‌افزار مجموعه اداری
پرتقاضا · فناوری داغ
ME
Microsoft Excel
نرم‌افزار صفحه‌گسترده
پرتقاضا · فناوری داغ

ابزارها و تجهیزات اپراتور واحد شیمیایی

کمپرسورهای گریز از مرکز
مخازن کنورتور
مخازن مواد شیمیایی
صفحه‌نمایش‌ها
مانیتورهای لامپ پرتو کاتدی
سیستم‌های تصفیه پساب
سیستم‌های پکیجی تصفیه آب
ظرف های حرارت دهی
تجهیزات یا لوازم جانبی گرمایش یا خشک‌کردن
فن‌های صنعتی
فن‌ها
فلومترهای مایعات صنعتی
فلومترها
چراغ‌های پنلی
متعلقات تابلوهای توزیع یا کنترل
ابزارهای آشکارسازی رادیوگرافی
آشکارسازهای پرتو
سیستم‌های تبرید
مخازن یخچال‌دار
صداخفه‌کن‌ها
بخش های صداگیر
تنسومترهای سنجش کشش
دستگاه‌های آزمون کشش
ابزارهای عمومی‌تر
مخازن همزن‌دار
مخازن فرایند
سیستم‌های تهویه مطبوع
دستگاه‌های تهویه مطبوع
فن‌های جریان محوری
فن‌ها
مخزن اختلاط
مخازن مواد شیمیایی
میله‌های کالیبره
ابزارهای نمودارگیری چاه آب
پروب‌های خازنی
خازن‌سنج‌ها
فن‌های گریز از مرکز
فن‌ها
مخازن راکتور شیمیایی
مخازن مواد شیمیایی
جمع‌کننده‌ها
مخازن جمع‌آوری
تابلوهای کنترل
تابلوهای کنترل الکتریکی ژنراتور
تغذیه‌کننده‌های نقاله
فیدرهای نوار نقاله
آکومولاتورهای هیدرولیک

۲۴ مورد از ۶۰ ابزار ثبت‌شده برای این شغل

تأثیر هوش مصنوعی بر شغل اپراتور واحد شیمیایی

۳۶ریسک وظیفه‌ای
۶۴مزیت انسانی از ۱۰۰

سوالات متداول دربارهٔ اپراتور واحد شیمیایی

اپراتور واحد شیمیایی چه کاری انجام می‌دهد؟
کنترل یا راهبری کامل فرایندهای شیمیایی یا سامانه‌های ماشین‌آلات. از وظایف روزمرهٔ این شغل: پایش ابزارهای ثبت، جریان‌سنج‌ها، چراغ‌های تابلو یا سایر نشانگرها و گوش دادن به علائم هشدار برای راستی‌آزمایی انطباق شرایط فرایند؛ گشت‌زنی در محوطه‌های کار برای حصول اطمینان از نبود خطر سرریز محلول‌ها در مخازن یا تشت‌ها؛ بازرسی واحدهای عملیاتی، مانند برج‌ها، مخازن ذخیره اسپری صابون، اسکرابرها، جمع‌کننده‌ها یا خشک‌کن‌ها، برای حصول اطمینان از کارکرد همه آن‌ها و حفظ بیشترین کارایی.
حقوق اپراتور واحد شیمیایی چقدر است؟
حقوق اپراتور واحد شیمیایی به‌طور میانه ماهانه ۴۶ میلیون تومان است؛ ده درصد کم‌درآمدترین‌ها کمتر از ۲۸ میلیون تومان و ده درصد پردرآمدترین‌ها بیش از ۶۵ میلیون تومان می‌گیرند. درآمد اپراتور واحد شیمیایی در عمل به شهر، سابقه، مدرک و کارفرما بستگی دارد و معمولاً با سابقه و تخصص رشد می‌کند.
برای اپراتور واحد شیمیایی شدن چه تحصیلاتی لازم است؟
رایج‌ترین مدرک ورود به این شغل «دیپلم دبیرستان یا معادل آن (برای نمونه GED)» است که ۶۱٫۵٪ از شاغلان آن را دارند. جزئیات مسیر ورود، تجربه و آموزش لازم در بخش «تحصیلات و مسیر ورود» همین صفحه آمده است.
آیندهٔ شغلی اپراتور واحد شیمیایی چگونه است؟
پیش‌بینی می‌شود اشتغال اپراتور واحد شیمیایی در ده سال آینده ۶٫۱٪ کاهش داشته باشد. برآورد ریسک جایگزینی این شغل با هوش مصنوعی ۳۶ از ۱۰۰ است؛ بخش «تأثیر هوش مصنوعی» می‌گوید کدام وظایف بیشتر در معرض تغییرند و چه مهارت‌هایی ارزش یادگیری دارند.