دستیار کتابخانه
Library Assistantگردآوری سوابق و مرتبسازی، قفسهگذاری، تحویل و دریافت منابعی مانند کتاب، رسانه الکترونیکی، تصویر، کارت، اسلاید و میکروفیلم. یافتن منابع برای امانت و بازگرداندن آنها به محل قفسه، مخزن یا پرونده بر اساس شماره شناسایی و عنوان. ثبتنام مراجعهکنندگان برای امکان امانت گرفتن کتاب، نشریه و سایر منابع.
- کد SOC
- 43-4121.00
- کد ISCO
- 4411
- کد NOC
- 947
معرفی شغل دستیار کتابخانه
دستیار کتابخانه فردی است که از عملیات و خدمات روزمره کتابخانه پشتیبانی میکند. دستیاران کتابخانه زیر نظر کتابداران کار میکنند و طیف گستردهای از وظایف را انجام میدهند تا کتابخانه کارآمد بماند و نیازهای مراجعان برآورده شود. آنان نقش مهمی در تضمین دسترسی کاربران به منابع، مواد و خدمات موردنیازشان دارند.
این شغل در آگهیهای استخدام با عنوانهایی مانند دستیار تهیه منابع، دستیار فهرستنویسی، دستیار دفتری کتابداری، دستیار خدمات کتابخانه و دستیار خدمات دسترسی کتابخانه هم دیده میشود.
یک روز کاری دستیار کتابخانه
دستیاران کتابخانه کارهای امانت را انجام میدهند؛ مانند ثبت امانت و بازگشت کتاب، تمدید منابع و مدیریت رزرو یا نوبت. آنان اطمینان مییابند که کاربران بهآسانی به منابع دسترسی دارند و آنها را به امانت میگیرند، در پیمایش فهرست کتابخانه یاری میکنند و از سامانه امانت بهشکل کارآمد استفاده میکنند.
دستیاران کتابخانه نظم و ترتیب منابع را حفظ میکنند. آنان کتابها، نشریات ادواری و دیگر منابع را در جای درست خود قرار میدهند تا دسترسی کاربران آسان باشد. همچنین ممکن است در مدیریت موجودی، بازبینی قفسهها و شناسایی اقلام جابهجاشده یا مفقود کمک کنند.
دستیاران کتابخانه به مراجعان خدمات ارائه میدهند. آنان به بازدیدکنندگان خوشامد میگویند، به پرسشها پاسخ میدهند، در یافتن منابع راهنمایی میکنند و به پرسشهای مرجع ساده پاسخ میدهند. تلاش آنان بر ساختن محیطی پذیرا و یاریرسان است تا کاربران در مدت حضور در کتابخانه احساس راحتی و حمایت کنند.
دستیاران کتابخانه در نیازهای ساده فناورانه به مراجعان کمک میکنند. آنان دسترسی به رایانههای کتابخانه، پیمایش پایگاههای داده یا منابع برخط، رفع مشکلات چاپ یا کپی و آموزش مقدماتی کار با تجهیزات و فناوری کتابخانه را بر عهده دارند.
دستیاران کتابخانه در کارهای نگهداری مجموعه کمک میکنند؛ از جمله آمادهسازی منابع تازه، برچسبزنی اقلام و آماده کردن منابع برای امانت. آنان همچنین ممکن است در وجین یا کنارگذاری منابع منسوخ یا آسیبدیده کمک کنند تا مجموعه مرتبط و بهروز بماند.
دستیاران کتابخانه اغلب از برنامهها و رویدادهای کتابخانه پشتیبانی میکنند. آنان ممکن است در سازماندهی و برپایی برنامهها، ثبتنام شرکتکنندگان، پشتیبانی لجستیکی حین رویداد و اجرای فعالیتهایی برای جذب کاربران در همه سنین مشارکت کنند.
دستیاران کتابخانه وظایف اداری گوناگونی را انجام میدهند. این کارها میتواند شامل مدیریت پایگاههای داده و سامانههای کتابخانه، نگهداری سوابق، پردازش درخواستهای کارت عضویت، تهیه گزارش و انجام کارهای دفتری عمومی مانند بایگانی، پاسخ به تماسهای تلفنی و پاسخ به رایانامهها باشد.
دستیاران کتابخانه به حفظ محیطی ایمن و امن در کتابخانه کمک میکنند. آنان فضای کتابخانه را پایش میکنند، سیاستهای کتابخانه را اجرا میکنند و به هر نگرانی مرتبط با امنیت، ایمنی یا رفتار مخل رسیدگی میکنند.
وظایف شغلی دستیار کتابخانه
- یافتن مواد مرجع برای مراجعان، شامل کتابها، نشریات ادواری، نوارهای کاست، جلدهای بریل و تصاویر.
- بازرسی کتابهای بازگرداندهشده از نظر وضعیت و سررسید و محاسبه جریمههای قابل اعمال.
- مرتبسازی کتابها، نشریات و دیگر اقلام بر پایه رویه تثبیتشده و بازگرداندن آنها به قفسهها، پروندهها یا دیگر محلهای انبارش تعیینشده.
- انجام فعالیتهای دفتری، مانند پاسخ به تلفن، تفکیک نامه، بایگانی، تایپ، واژهپردازی و فتوکپی و ارسال پستی مواد.
- باز و بسته کردن محل امانت کتاب در ساعات مشخصشده و ایمنسازی تجهیزات آن، مانند رایانهها و تجهیزات سمعیبصری.
- وارد کردن و بهروزرسانی سوابق مراجعان در رایانه.
- نگهداری سوابق اقلام دریافتشده، انبارشده، تحویلشده و بازگرداندهشده و بایگانی کارتهای فهرست بر پایه سامانه مورد استفاده.
- پاسخ به استعلامهای روزمره و ارجاع مراجعان نیازمند کمک حرفهای به کتابداران.
- آموزش دادن به مراجعان درباره چگونگی استفاده از منابع مرجع، فهرستهای کارتی و سامانههای خودکار اطلاعات.
- ثبتنام مراجعان جدید و صدور کارت شناسایی امانتگیرنده که به مراجعان اجازه امانت گرفتن کتاب و دیگر مواد را میدهد.
- مدیریت مواد رزروشده از راه قرار دادن اقلام در فهرست رزرو برای مراجعان، ثبت تحویل و بازپسگیری اقلام و حذف اقلام منسوخ.
- امانت دادن، رزرو و گردآوری کتابها، نشریات ادواری، نوارهای ویدئویی و دیگر مواد در میز امانت و آمادهسازی مواد برای امانت میان مراکز.
فعالیتهای کاری دستیار کتابخانه
استفاده از رایانه و سامانههای رایانهای — سختافزار و نرمافزار — برای برنامهنویسی، نوشتن نرمافزار، راهاندازی قابلیتها، ورود داده یا پردازش اطلاعات.
مشاهده، دریافت و بهدستآوردن اطلاعات از همهٔ منابع مرتبط.
ایجاد رابطهٔ کاری سازنده و همکارانه با دیگران و حفظ آن در گذر زمان.
رساندن اطلاعات به سرپرستان، همکاران و زیردستان از راه تلفن، نوشتار، ایمیل یا بهصورت حضوری.
بهروز نگه داشتن دانش فنی خود و بهکارگیری دانش تازه در کار.
استفاده از دستها و بازوها برای جابهجایی، نصب، جایگذاری و حرکت دادن مواد و کار کردن با اشیا.
اجرا برای مردم یا سروکار داشتن مستقیم با آنان؛ از جمله پذیرایی از مشتریان در رستورانها و فروشگاهها و پذیرش اربابرجوع یا مهمان.
پایش و بررسی اطلاعات بهدستآمده از مواد، رویدادها یا محیط، برای تشخیص یا ارزیابی مشکلات.
گردآوری، کدگذاری، دستهبندی، محاسبه، جدولبندی، بازبینی یا راستیآزمایی اطلاعات و دادهها.
وارد کردن، پیادهسازی، ثبت، ذخیره یا نگهداری اطلاعات به شکل نوشتاری یا الکترونیکی و مغناطیسی.
تخصصها و گرایشهای دستیار کتابخانه
دستیار امانت عمدتاً فرایند ثبت امانت و بازگشت منابع کتابخانه را انجام میدهد. او سامانههای امانت را مدیریت میکند، کارت عضویت صادر میکند، رزروها و نوبتها را پردازش میکند و به پرسشهای مراجعان درباره امانت گرفتن و بازگرداندن اقلام پاسخ میدهد.
دستیار قفسهچینی بر حفظ نظم و ترتیب منابع کتابخانه تمرکز دارد. او اطمینان مییابد که کتابها، نشریات ادواری و دیگر منابع بهدرستی در جایگاه تعیینشده خود چیده شدهاند. این دستیاران ممکن است بازخوانی یا بازبینی قفسه را نیز انجام دهند تا از ترتیب درست اقلام مطمئن شوند و موارد جابهجاشده یا مفقود را شناسایی کنند.
دستیار مرجع از کاربرانی که به دنبال اطلاعات یا کمک پژوهشی هستند پشتیبانی میکند. او به مراجعان در یافتن منابع، استفاده از منابع مرجع، پیمایش پایگاههای داده و پاسخ به پرسشهای مرجع ساده کمک میکند. دستیاران مرجع ممکن است در پرسشهای پژوهشی مقدماتی نیز کمک کنند و آموزش استفاده مؤثر از منابع کتابخانه را ارائه دهند.
دستیار خدمات فنی از فرایندهای پشتصحنه مدیریت مجموعههای کتابخانه پشتیبانی میکند. او در کارهایی مانند فهرستنویسی، آمادهسازی منابع تازه، برچسبزنی اقلام و نگهداری سوابق دقیق موجودی کتابخانه کمک میکند. دستیاران خدمات فنی اطمینان مییابند که منابع بهدرستی برای امانت آماده و سازماندهی شدهاند.
دستیار رسانه در مدیریت و فراهم کردن دسترسی به منابع دیداریشنیداری از جمله DVD، CD و رسانههای دیجیتال تخصص دارد. او به مراجعان در یافتن و استفاده از منابع چندرسانهای کمک میکند، مجموعههای رسانهای را نگهداری میکند، امانت تجهیزات را مدیریت میکند و پشتیبانی فنی مقدماتی برای تجهیزات دیداریشنیداری ارائه میدهد.
دستیار خدمات کودک و نوجوان بر ارائه خدمات و برنامههای ویژه کودکان و نوجوانان تمرکز دارد. او در سازماندهی مجموعههای کودک و نوجوان کمک میکند، برنامهها و فعالیتهای ویژه این گروه سنی را طراحی و اجرا میکند و به کاربران کمسن در یافتن منابع متناسب با سنشان یاری میرساند.
دستیار فناوری از منابع فناورانه کتابخانه پشتیبانی میکند و در استفاده از آنها یاری میرساند. او به مراجعان در کار با رایانه، رفع مشکلات ساده فناورانه، دسترسی به منابع برخط و استفاده از نرمافزارها و پایگاههای داده کتابخانه کمک میکند. دستیاران فناوری ممکن است در آموزشها یا کارگاههای مرتبط با فناوری نیز مشارکت کنند.
دستیار ارتباطات جامعهمحور بر تعامل با جامعه و گسترش خدمات کتابخانه فراتر از فضای فیزیکی آن تمرکز دارد. او ممکن است به مدارس، مراکز محلی یا مکانهای دیگر برود تا منابع کتابخانه را معرفی کند، برنامه اجرا کند و درباره خدمات کتابخانه اطلاعرسانی کند. این دستیاران ممکن است در سازماندهی و مشارکت در رویدادها و همکاریهای محلی نیز کمک کنند.
درآمد و حقوق دستیار کتابخانه
حقوق دستیار کتابخانه بهطور میانه ماهانه ۲۲ میلیون تومان است (میانگین ۲۳ میلیون، ساعتی ۱۲۴ هزار تومان). نیمهٔ میانی شاغلان بین ۱۹ تا ۲۷ میلیون تومان میگیرند و اشتغال این شغل تا ۱۰ سال آینده ۶٫۷٪ کاهش پیشبینی میشود.
رضایت شغلی دستیار کتابخانه
دانش و مهارتهای دستیار کتابخانه
دانش
- خدمات مشتری و خدمات شخصی
- امور اداری
- زبان انگلیسی
- آموزش و تربیت
- روانشناسی
- رایانه و الکترونیک
- ایمنی و امنیت عمومی
- تاریخ و باستانشناسی
- جامعهشناسی و انسانشناسی
- مدیریت و اداره امور
مهارتها
- خدمتمحوری
- درک مطلب
- شنیدن فعال
- نوشتن
- سخن گفتن
- تفکر انتقادی
- هماهنگی
- پایش
- درک اجتماعی
- مدیریت زمان
تواناییها
- بیان شفاهی
- درک نوشتاری
- مرتبسازی اطلاعات
- بینایی نزدیک
- تشخیص گفتار
- وضوح گفتار
- حساسیت به مسئله
- سرعت ادراک
تناسب شخصیتی و سبک کاری دستیار کتابخانه
شاغلان این شغل بیش از همه به این تیپهای شخصیتی نزدیکاند:
- ۱قاعدهمندConventional
- ۲اجتماعیSocial
- ۳واقعگراRealistic
کد هالند این شغل: C-S-R
دستیاران کتابخانه شخصیت متمایزی دارند. آنان معمولاً افرادی قاعدهمند هستند؛ یعنی وظیفهشناس و محافظهکارند. منطقی، کارآمد، منظم و سازمانیافتهاند. برخی از آنان واقعگرا نیز هستند؛ یعنی مستقل، باثبات، پیگیر، صادق، عملگرا و صرفهجو.
محیط و شرایط کار دستیار کتابخانه
محیط کار دستیار کتابخانه بسته به نوع و اندازه کتابخانهای که در آن کار میکند متفاوت است. دستیاران کتابخانه معمولاً درون فضای کتابخانه کار میکنند؛ فضایی که برای پاسخ به نیاز کاربران و فراهم کردن مکانی پذیرا برای یادگیری، پژوهش و کاوش طراحی شده است. در کتابخانههای بزرگتر، دستیاران ممکن است ایستگاه یا میز کاری مشخصی داشته باشند که در آن کارهای اداری را انجام میدهند، وظایف امانت را پیش میبرند و به مراجعان کمک میکنند. این ایستگاهها معمولاً به رایانه، نرمافزار کتابخانهای و دیگر ابزارهای لازم برای انجام مؤثر وظایف مجهزند. آنان همچنین ممکن است به منابع مرجع، سامانههای فهرستنویسی و دیگر منابع موردنیاز نقش خود دسترسی داشته باشند.
تحصیلات و مسیر ورود به شغل دستیار کتابخانه
کتابخانههای کوچکتر گاهی دستیار را تنها با مدرک دیپلم میپذیرند و کار را در محل آموزش میدهند.
بیشتر کتابخانهها کسی را ترجیح میدهند که گواهی یا مدرک کاردانی در زمینه کمک به کتابخانه و آرشیو داشته باشد.
با بر عهده گرفتن مسئولیت در بخشهای دیگر کتابخانه میتوان پیش رفت. برخی دستیاران در نهایت سرپرست میشوند و بر کارهای روزانه کتابخانه نظارت میکنند.
- تجربه
- معمولاً به مهارت، دانش یا تجربه قبلی مرتبط با کار نیاز است. برای مثال، یک گوینده از تجربه کار مستقیم با مردم بهره می برد.
- تحصیلات
- این مشاغل معمولاً نیاز به دیپلم دبیرستان دارند.
- آموزش
- کارمندان در این مشاغل به چند ماه تا یک سال کار با کارمندان با تجربه نیاز دارند. یک برنامه کارآموزی شناخته شده ممکن است با این مشاغل مرتبط باشد.
- نمونهها
- این مشاغل اغلب شامل استفاده از دانش و مهارت های شما برای کمک به دیگران است. به عنوان مثال می توان به سفارش دهندگان، کارمندان پیشخوان و اجاره، نمایندگان خدمات مشتری، نگهبانان، اثاثه یا لوازم داخلی و عابربانک اشاره کرد.
نرمافزارهای کاربردی دستیار کتابخانه
ابزارهای عمومیتر
ابزارها و تجهیزات دستیار کتابخانه
ابزارهای عمومیتر
۲۴ مورد از ۲۸ ابزار ثبتشده برای این شغل
تأثیر هوش مصنوعی بر شغل دستیار کتابخانه
کارهایی که AI دارد میگیرد
- ثبت ورود و خروج مواد
- تفکیک کالاهای مرجوعی
- جستوجوهای ساده در فهرست
- تولید اخطارهای دیرکرد
- رهگیری موجودی
- جستوجوی ساده در منابع مرجع
کارهایی که دست انسان میماند
- کمک حضوری به مراجعان
- اجرای برنامههای کودکان
- کمک به کاربران آسیبپذیر
- ارتباطگیری با جامعه محلی
- تصمیمگیری درباره گزینش و چیدمان مجموعه
- آموزش سواد دیجیتال
مهارتهایی که از حالا ارزش یادگیری دارند
به مراجعان در همه گروههای سنی بیاموزید که ابزارهای هوش مصنوعی، کتابخوانهای الکترونیکی، پایگاههای داده و خدمات دولت الکترونیک را با اطمینان به کار بگیرند.
استفاده از ChatGPT، چتباتهای کتابخانهای و ابزارهای هوشمند کشف منابع برای تقویت پژوهش مراجعان و راهنمایی مؤثر آنها.
برنامهریزی و اجرای جلسههای قصهگویی، کارگاههای ساخت و ساز و رویدادهای ترویجی که مخاطبان گوناگون را به کتابخانه میکشاند.
کمک به مراجعان دارای معلولیت با فناوریهای یاریرسان، صفحهخوانها و خدمات سازگارشده، تا دسترسی برابر به کتابخانه فراهم شود.
